तद् एव स्पष्टयति—नैष्कर्म्यम् इति । टीका च—निष्कर्म ब्रह्म, तदेकाकारत्वान् निष्कर्मतारूपं नैष्कर्म्यम्, अज्यतेऽनेनेत्य् अञ्जनम् उपाधिः, तन्निवर्तकं निरञ्जनम् । एवम्भूतम् अपि ज्ञानम् अच्युते भावो भक्तिः, तद्वर्जितं चेत् अलम् अत्यर्थं न शोभते, सम्यगपरोक्षत्वाय न कल्पत इत्य् अर्थः । तदा शाश्वत् साधनकाले फलकाले च अभद्रं दुःखस्वरूपं यत् काम्यं कर्म, यद् अप्य् अकारणम् अकाम्यं, तच् चेति चकारस्यान्वयः । तद् अपि कर्म ईश्वरे नार्पितं चेत् कुतः पुनः शोभते? बहिर्मुखत्वेन सत्त्वशोधकत्वाभावात् । इत्य् एषा । यद् वा, निरञ्जनम् इति निरूपाधिकम् अपीत्य् अर्थः । परमादरणीयत्वाद् एव द्वादशान्ते श्रीसूतेनापि पुनः कृतम् इदं पद्यम् ॥
tad eva spaṣṭayati—naiṣkarmyam iti | ṭīkā ca—niṣkarma brahma, tad-ekākāratvān niṣkarmatā-rūpaṁ naiṣkarmyam, ajyate'nenety añjanam upādhiḥ, tan-nivartakaṁ nirañjanam | evambhūtam api jñānam acyute bhāvo bhaktiḥ, tad-varjitaṁ cet alam atyarthaṁ na śobhate, samyag-aparokṣatvāya na kalpata ity arthaḥ | tadā śāśvat sādhana-kāle phala-kāle ca abhadraṁ duḥkha-svarūpaṁ yat kāmyaṁ karma, yad apy akāraṇam akāmyaṁ, tac ceti ca-kārasyānvayaḥ | tad api karma īśvare nārpitaṁ cet kutaḥ punaḥ śobhate? bahir-mukhatvena sattva-śodhakatvābhāvāt | ity eṣā | yad vā, nirañjanam iti nirūpādhikam apīty arthaḥ | paramādaraṇīyatvād eva dvādaśānte śrī-sūtenāpi punaḥ kṛtam idaṁ padyam ||
Это он и проясняет: «бездействие» и далее.
И тика: «Брахман бездейственен; и то, что имеет обликом бездейственность, ибо у него единый облик, — есть „бездействие“. „Аньджана“ — то, чем мажут, то есть привнесённое; устраняющее его — „беспорочное“. И такое „знание“, если оно „лишено“ „чувства к Ачьюте“, то есть преданности, „вполне“, то есть крайне, „не красиво“: то есть не годится для полной непосредственности.
Тогда „всегда“, то есть и во время средства, и во время плода, „неблагое“, то есть имеющее обликом страдание, своекорыстное дело — и то, „которое беспричинно“, то есть бескорыстное (такова связь слова „и“), — если и оно „не принесено“ „Владыке“, „откуда уж“ ему быть красивым? Ибо, будучи обращено вовне, оно не очищает саттву». Так она.
Или же: «беспорочное» значит и «беспривнесённое». По крайней почитаемости этой строфы Шри Сута привёл её снова и в конце двенадцатой песни.
33f62c033097 · publicado 20 sept 2026, 11:13:10 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Три вещи взвешены одной мерой: знание, бескорыстное дело и дело своекорыстное.
Все три оказываются негодны по одному признаку — не принесены Ему.
И бескорыстие само по себе тут не спасает: оно тоже бывает обращено вовне.