तथा च— करोति विश्वस्थितिसंयमोदयं यस्येप्सितं नेप्सितम् ईक्षितुर् गुणैः । माया यथायो भ्रमते तदाश्रयं ग्राव्णो नमस् ते गुणकर्मसाक्षिणे ॥ टीका च—यस्येक्षितुर् जीवार्थम् ईप्सितम् । अत्यन्तानिच्छायाम् ईक्षणायोगात् । स्वार्थं तु नेप्सितम् । विश्वस्थित्यादिस्वगुणैर् माया करोति । तस्या जडत्वेऽपीश्वरसन्निधानात् प्रवृत्तिदृष्टान्तेनाह, यथायो लोहं ग्राव्णोऽयस्कान्तान् निमित्ताद् भ्रमति । तदाश्रयं तदभिमुखं सत् । गुणानां कर्मणां च जीवादृष्टानां साक्षिणे तस्मै नमः इत्य् एषा ॥ ॥
tathā ca— karoti viśva-sthiti-saṁyamodayaṁ yasyepsitaṁ nepsitam īkṣitur guṇaiḥ | māyā yathāyo bhramate tad-āśrayaṁ grāvṇo namas te guṇa-karma-sākṣiṇe || ṭīkā ca—yasyekṣitur jīvārtham īpsitam | atyantānicchāyām īkṣaṇāyogāt | svārthaṁ tu nepsitam | viśva-sthity-ādi-sva-guṇair māyā karoti | tasyā jaḍatve'pīśvara-sannidhānāt pravṛtti-dṛṣṭāntenāha, yathāyo lohaṁ grāvṇo'yaskāntān nimittād bhramati | tad-āśrayaṁ tad-abhimukhaṁ sat | guṇānāṁ karmaṇāṁ ca jīvādṛṣṭānāṁ sākṣiṇe tasmai namaḥ ity eṣā || ||
Так же:
«Майя творит качествами стояние, свёртывание и восход мира — то, чего зрящий желает и не желает; как железо, обращённое к магниту, движется от камня. Поклон Тебе, свидетелю качеств и дел».
И тика: «„У кого, зрящего, желаемо“ — ради дживы, ибо при совершенном нежелании и взгляд был бы неуместен; „не желаемо“ — для Себя самого. „Стояние мира“ и прочее „творит“ „майя“ своими „качествами“. А что она при всей своей косности всё же действует от близости Владыки, он говорит примером: „как железо“ — то есть железо „от камня“, от магнита, как от повода, „движется“, будучи „к нему обращено“. „Свидетелю“ „качеств“ и „дел“, то есть незримой судьбы дживы, — „поклон“ тому». Вот она.
135a289c6b62 · publicado 20 sept 2026, 11:13:10 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Магнит выбран точно: он ничего не делает, и всё же без него железо не тронется.
Так и «зрящий» назван свидетелем, а не деятелем — и мир всё-таки движется.
А различение «желает и не желает» снимает вопрос о Его выгоде: творится это ради дживы.