तथापि त्वं विचारेण ज्ञास्यसीति चेत्, मैवम् । यतो नास्मद्विधानां ज्ञानगोचरस् त्वं, किन्तु भक्तानाम् एवेत्य् आह— तं त्वाम् अहं ज्ञानघनं स्वभावप्रध्वस्तमायागुणभेदमोहैः । सनन्दनाद्यैर् मुनिभिर् विभाव्यं कथं विमूढः परिभावयामि ॥ तं नानाश्चर्यवृत्तिकपरशक्तिनिधानं त्वां कथं परिभावयामि? किंस्वरूपं? ज्ञानघनं सत्यज्ञानानन्तानन्दैकरसमूर्तिं अत एव अनिर्देश्यवपुर् इति सहस्रनामस्तवे । अयं भावः—ज्ञानघनत्वान् न तावत् ज्ञानविषयस् त्वं, विचारविषयत्वेऽपि मायागुणैर् अभिभूतोऽहं न विचारे समर्थ इति । ननु तर्हि मम तथाविधत्वे किं प्रमाणं? तत्राह—स्वेन त्वदीयेन भावेन भक्त्या स्वस्यात्मनो भावेनाविर्भावेनैव वा प्रध्वस्ता मायागुणप्रकारकृतमोहा येभ्यस् तैः सनन्दनाद्यैर् भगवत्तत्त्वविद्भिर् मुनिभिर् विभाव्यं विचार्यं साक्षाद् अनुभवनीयं चेत्य् अर्थः । तस्माद् उलूकैः प्रकाशगुणकत्वेनासम्मतेऽपि रवौ यथान्यैर् उपलभ्यमानतद्गुणकत्वम् अस्त्य् एव, तथार्वाग्दृष्टिभिर् असम्भाव्यमानम् अपि त्वयि तद्गुणकत्वं तद्भक्तविद्वत्प्रत्यक्षसिद्धम् अस्त्य् एवेति भावः । तथा च श्रुतिः— पराञ्चि खानि व्यतृणत् स्वयम्भूस् तस्मात् पराङ् पश्यति नान्तरात्मन् । कश्चिद् धीरः प्रत्यगात्मानम् ऐक्षद् आवृत्तचक्षुर् अमृतत्वम् इच्छन् ॥ भक्तिर् एवैनं नयति भक्तिर् एवैनं दर्शयति । भक्तिवशः पुरुषः भक्तिर् एव भूयसी ॥ नायम् आत्मा प्रवचनेन लभ्यो न मेधया न बहुना श्रुतेन । यम् एवैष वृणुते तेन लभ्यः तस्यैष आत्मा विवृणुते तनूं स्वाम् इत्याद्या च ॥ ॥ विवृतौ ब्रह्मभगवन्तौ ॥ इति श्रीकलियुगपावनस्वभजनविभाजनप्रयोजनावतारश्रीश्रीभगवत्कृष्णचैतन्यदेवचरणानुचरविश्ववैष्णवराजसभाजनभाजनश्रीरूपसनातनानुशासनभारतीगर्भे षट्सन्दर्भनामके श्रीश्रीभागवतसन्दर्भे श्रीश्रीभगवत्सन्दर्भो नाम द्वितीयः सन्दर्भः ॥ श्रीभागवतसन्दर्भे सर्वसन्दर्भगर्भगे । भगवत्सन्दर्भनामा सन्दर्भोऽभूद् द्वितीयकः ॥ समाप्तोऽयं श्रीश्रीभगवत्सन्दर्भः ॥
tathāpi tvaṁ vicāreṇa jñāsyasīti cet, maivam | yato nāsmad-vidhānāṁ jñāna-gocaras tvaṁ, kintu bhaktānām evety āha— taṁ tvām ahaṁ jñāna-ghanaṁ svabhāva-pradhvasta-māyā-guṇa-bheda-mohaiḥ | sanandanādyair munibhir vibhāvyaṁ kathaṁ vimūḍhaḥ paribhāvayāmi || taṁ nānāścarya-vṛttika-para-śakti-nidhānaṁ tvāṁ kathaṁ paribhāvayāmi? kiṁ-svarūpaṁ? jñāna-ghanaṁ satya-jñānānantānandaika-rasa-mūrtiṁ ata eva anirdeśya-vapur iti sahasra-nāma-stave | ayaṁ bhāvaḥ—jñāna-ghanatvān na tāvat jñāna-viṣayas tvaṁ, vicāra-viṣayatve'pi māyā-guṇair abhibhūto'haṁ na vicāre samartha iti | nanu tarhi mama tathāvidhatve kiṁ pramāṇaṁ? tatrāha—svena tvadīyena bhāvena bhaktyā svasyātmano bhāvenāvirbhāvenaiva vā pradhvastā māyā-guṇa-prakāra-kṛta-mohā yebhyas taiḥ sanandanādyair bhagavat-tattva-vidbhir munibhir vibhāvyaṁ vicāryaṁ sākṣād anubhavanīyaṁ cety arthaḥ | tasmād ulūkaiḥ prakāśa-guṇakatvenāsammate'pi ravau yathānyair upalabhyamāna-tad-guṇakatvam asty eva, tathārvāg-dṛṣṭibhir asambhāvyamānam api tvayi tad-guṇakatvaṁ tad-bhakta-vidvat-pratyakṣa-siddham asty eveti bhāvaḥ | tathā ca śrutiḥ— parāñci khāni vyatṛṇat svayambhūs tasmāt parāṅ paśyati nāntarātman | kaścid dhīraḥ pratyag-ātmānam aikṣad āvṛtta-cakṣur amṛtatvam icchan || bhaktir evainaṁ nayati bhaktir evainaṁ darśayati | bhakti-vaśaḥ puruṣaḥ bhaktir eva bhūyasī || nāyam ātmā pravacanena labhyo na medhayā na bahunā śrutena | yam evaiṣa vṛṇute tena labhyaḥ tasyaiṣa ātmā vivṛṇute tanūṁ svām ity-ādyā ca || || vivṛtau brahma-bhagavantau || iti śrī-kali-yuga-pāvana-sva-bhajana-vibhājana-prayojanāvatāra-śrī-śrī-bhagavat-kṛṣṇa-caitanya-deva-caraṇānucara-viśva-vaiṣṇava-rāja-sabhājana-bhājana-śrī-rūpa-sanātanānuśāsana-bhāratī-garbhe ṣaṭ-sandarbha-nāmake śrī-śrī-bhāgavata-sandarbhe śrī-śrī-bhagavat-sandarbho nāma dvitīyaḥ sandarbhaḥ || śrī-bhāgavata-sandarbhe sarva-sandarbha-garbha-ge | bhagavat-sandarbha-nāmā sandarbho'bhūd dvitīyakaḥ || samāpto'yaṁ śrī-śrī-bhagavat-sandarbhaḥ ||
«Всё же Ты узнаешь рассуждением» — если так, то нет: ибо Ты не предмет знания для подобных нам, а лишь для преданных. Он говорит:
«Того Тебя, сгусток знания, постигаемого мудрецами — Сананданой и прочими, у которых своим состоянием разрушены омрачения различиями свойств майи, — как постигну я, омрачённый?»
«Того», то есть вместилище высшей силы с разными дивными действиями, «Тебя» — «как постигну»? Какой у Тебя облик? «Сгусток знания» — образ единого вкуса истины, знания и бесконечного блаженства; потому и в хвале тысячи имён: «неуказуемое тело».
Смысл такой: раз Ты сгусток знания, Ты не предмет знания; а будь Ты и предметом рассуждения, я одолён свойствами майи и к рассуждению не способен.
Но ведь тогда какое доказательство, что Я таков? На это он говорит: «своим», то есть Твоим, состоянием — преданностью, или же состоянием, то есть явлением, себя самого, — «разрушены» «омрачения», сделанные родами свойств майи; теми «мудрецами», «Сананданой и прочими», знающими сущность Бхагавана, Ты «постигаем», то есть обдумываем и переживаем воочию.
Потому: как у солнца свойство света есть, хотя совы его и не признают, — ибо иными оно постигается, — так и в Тебе то свойство, немыслимое для позднейшего взгляда, всё же есть: оно достигнуто очевидностью для знатоков, Твоих преданных.
Так и шрути: «Наружу пронзил отверстия Самосущий, потому смотрят наружу, а не внутрь, на душу; некий стойкий, желая бессмертия, обратил око и узрел душу, обращённую внутрь». «Преданность именно ведёт к Нему, преданность именно Его являет; подвластен преданности Пуруша; преданность — вот что больше». «Не обретается эта Душа ни толкованием, ни умом, ни многим слушанием; кого Она избирает, тем и обретается: тому Она раскрывает Своё тело» и прочие.
Раскрыты Брахман и Бхагаван.
Такова вторая сандарбха, именуемая «Шри Бхагават-сандарбха», — в прекрасной «Шри Бхагавата-сандарбхе», именуемой «Шат-сандарбхой», в лоне речи, что есть наставление Шри Рупы и Санатаны, достояния царского собрания вселенских вайшнавов, служителя стоп Шри Шри Бхагавана Кришны Чайтаньи Девы, очистителя века Кали, чьё нисхождение имело целью раздать почитание Себя.
«В прекрасной „Бхагавата-сандарбхе“, что есть лоно всех сандарбх, второю была сандарбха по имени „Бхагават-сандарбха“».
Завершена эта прекрасная «Шри Бхагават-сандарбха».
3abe9a30cee7 · publicado 20 sept 2026, 11:13:10 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Три стиха идут лестницей отказов: не видит Брахма, не видят носящие тело, не может и сам говорящий, — и на этом месте вводится преданность.
Пример с совами отвечает на главное возражение: что для одних глаз немыслимо, для других очевидно, — а свойство принадлежит предмету, не глазу.
Последнее слово оставлено за шрути: избирает Он, а не берут Его.