तस्माद् विलक्षणपाणिपादादित्वेनैवापाणिपादादित्वम् । यथाह— त्वक्श्मश्रुरोमनखकेशपिनद्धम् अन्तर् मांसास्थिरक्तकृमिविट्कफपित्तवातम् । जीवच्छवं भजति कान्तम् अतिविमूढा या ते पदाब्जमकरन्दम् अजिघ्रती स्त्री ॥ अथ श्रीभगवति केशादीनां श्रूयमाणानाम् आनन्दस्वरूपत्वम्, अन्येषां त्व् अभाव एवेति वैलक्षण्यं स्पष्टम् एव । अत एव हि हिरण्यकशिपुं प्रति तन्मारकजननिषेधलक्षणब्रह्मवरदानम् अपि सङ्गच्छते, व्यसुभिर् वासुमद्भिर् वा सुरासुरमहोरगैः इति । न चैतत् करणस्य निषेधपरं, किन्तु कर्तुर् एव, कर्तृप्रकरणात्, अप्राणिभिः प्राणिभिर् वेत्य् उक्तेस् तस्यैव प्राप्तत्वात् । हन्तुर् जीवद्देहसाम्येऽपि सप्राणभागान् निष्क्रान्तस्य कर्तनीयनखाग्रभागस्य त्यक्तप्राणत्वाच् च । तस्माद् अस्माकम् अप्राणो ह्य् अमनाः शुभ्रः इति, अस्य महतो भूतस्य निःश्वसितम् एतद् इति च श्रुतिर् नासङ्गतेति । अत एवोक्तं वाराहे— न यस्य प्राकृता मूर्तिर् मेदोमज्जास्थिसम्भवा । न योगित्वाद् ईश्वरत्वात् सत्यरूपोऽच्युतो विभुः ॥ इति ॥ तच् चाप्राकृतमूर्तित्वं तस्य महायोगित्वाद् इच्छाकृतम् इति न, किन्त्व् ईश्वरत्वान् नित्यम् एवेत्य् अर्थः । तथा च प्रयोगः—ईश्वरः सविग्रहः ज्ञानेच्छाप्रयत्नवत्कर्तृत्वात् कुलालादिवत् । स च विग्रहो नित्यः, ईश्वरकरणत्वात् तज्ज्ञानादिवद् इति । अत एव विलक्षणत्वम् अपि । जीवच्छवम् इति चैतन्ययोगेन जीवन्तं, स्वतस् तु शवम् । ततः श्रीभगवद्विग्रहस् तु चिदेकरसत्वात् सदा जीवन्न् एवेति वैलक्षण्यं युक्तं, नित्यानन्दचिद्रूपत्वाद् भजनीयत्वं च युक्तम् इति भावः ॥ ॥
tasmād vilakṣaṇa-pāṇi-pādāditvenaivāpāṇi-pādāditvam | yathāha— tvak-śmaśru-roma-nakha-keśa-pinaddham antar māṁsāsthi-rakta-kṛmi-viṭ-kapha-pitta-vātam | jīvac-chavaṁ bhajati kāntam ativimūḍhā yā te padābja-makarandam ajighratī strī || atha śrī-bhagavati keśādīnāṁ śrūyamāṇānām ānanda-svarūpatvam, anyeṣāṁ tv abhāva eveti vailakṣaṇyaṁ spaṣṭam eva | ata eva hi hiraṇyakaśipuṁ prati tan-māraka-jana-niṣedha-lakṣaṇa-brahma-vara-dānam api saṅgacchate, vyasubhir vāsumadbhir vā surāsura-mahoragaiḥ iti | na caitat karaṇasya niṣedha-paraṁ, kintu kartur eva, kartṛ-prakaraṇāt, aprāṇibhiḥ prāṇibhir vety uktes tasyaiva prāptatvāt | hantur jīvad-deha-sāmye'pi sa-prāṇa-bhāgān niṣkrāntasya kartanīya-nakhāgra-bhāgasya tyakta-prāṇatvāc ca | tasmād asmākam aprāṇo hy amanāḥ śubhraḥ iti, asya mahato bhūtasya niḥśvasitam etad iti ca śrutir nāsaṅgateti | ata evoktaṁ vārāhe— na yasya prākṛtā mūrtir medo-majjāsthi-sambhavā | na yogitvād īśvaratvāt satya-rūpo'cyuto vibhuḥ || iti || tac cāprākṛta-mūrtitvaṁ tasya mahā-yogitvād icchā-kṛtam iti na, kintv īśvaratvān nityam evety arthaḥ | tathā ca prayogaḥ—īśvaraḥ sa-vigrahaḥ jñānecchā-prayatnavat-kartṛtvāt kulālādivat | sa ca vigraho nityaḥ, īśvara-karaṇatvāt taj-jñānādivad iti | ata eva vilakṣaṇatvam api | jīvac-chavam iti caitanya-yogena jīvantaṁ, svatas tu śavam | tataḥ śrī-bhagavad-vigrahas tu cid-eka-rasatvāt sadā jīvann eveti vailakṣaṇyaṁ yuktaṁ, nityānanda-cid-rūpatvād bhajanīyatvaṁ ca yuktam iti bhāvaḥ || ||
Потому «без рук, ног и прочего» значит именно то, что руки, ноги и прочее у Него отличны. Как он говорит:
«Живой труп, обтянутый кожей, усами, волосками, ногтями и волосами, а внутри — мясо, кости, кровь, черви, кал, слизь, желчь и ветер, — почитает как милого та крайне ослеплённая женщина, что не вдыхает мёда лотоса Твоих стоп».
Далее: волосы и прочее, о которых слышно в Шри Бхагаване, суть по облику блаженство, а иного в Нём нет вовсе, — и отличие тут совершенно ясно.
Потому и согласуется дарование Брахмою Хираньякашипу того дара, чей признак — запрет на тех, кто мог бы его убить: «ни бездыханными, ни дышащими, ни богами, асурами, великими змеями». И это речь не о запрете орудия, а именно о деятеле: ибо раздел говорит о деятеле и ибо словами «бездыханными или дышащими» именно это и достигнуто. А ещё и потому, что, хотя у убийцы кончик ногтя и подобен живому телу, та часть, что вышла из части, наделённой дыханием, и подлежит срезанию, дыхание оставила.
Потому нам не противоречат и шрути «бездыханный ведь, безумный, светлый» и «это выдох того великого существа».
Потому и сказано в «Варахе»:
«У кого нет вещественного образа, возникшего из жира, мозга и костей, — не по йогичности, а по владычеству: Ачьюта вездесущ, и облик Его истинен».
То есть: невещественность Его образа не сотворена волею по великой йогичности, а вечна по владычеству. И умозаключение таково: Владыка — с образом, ибо Он деятель, обладающий знанием, волею и усилием, как горшечник и прочие. И тот образ вечен, ибо есть орудие Владыки, подобно Его знанию и прочему. Потому и есть отличие.
«Живой труп» — то есть живущий соединением с сознанием, а сам по себе труп. А образ Шри Бхагавана, будучи одним вкусом сознания, всегда живой; потому и отличие уместно, и уместна его почитаемость, ибо он по облику — сознание и вечное блаженство.
8bb0aa4efa87 · publicado 20 sept 2026, 11:13:10 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Тело человека разобрано по составу, и вывод выходит неприятный: живой труп.
У Него же руки и волосы ничего не обтягивают — они и есть Он.
Дар Хираньякашипу приведён как проверка: лазейку нашли не в орудии, а в деятеле.