Ṣaṭ-sandarbha
Sandarbha Two — Bhagavat: The Lord as a Person2.79.1Jīva Gosvāmī
164 / 1405
Linux
Pasar páginas
Ṣaṭ-sandarbha · 2.79.1
॥
Devanāgarī

एवं सान्तरङ्गवैभवस्य भगवतः स्वरूपभूतयैव शक्त्या प्रकाशमानत्वात् स्वरूपभूतत्वम् । सा च शक्तिर् विशिष्टस्यैव स्वरूपत्वात् स्वरूपान्तःपातेऽपि भेदलक्षणां वृत्तिं भजन्ती तत्र प्रकाशविशेषं वैचित्रीवृन्दं च प्रकटयति । तत्र तत्र तादृशत्वे ब्रह्मोपासनासिद्धगुरव एवास्माकं प्रमाणम् । तद् एतद् आह चतुर्दशभिः— एवं तदैव भगवान् अरविन्दनाभः स्वानां विबुध्य सदतिक्रमम् आर्यहृद्यः । तस्मिन् ययौ परमहंसमहामुनीनाम् अन्वेषणीयचरणौ चलयन् सहश्रीः ॥ तं त्व् आगतं प्रतिहृतौपयिकं स्वपुम्भिस् तेऽचक्षताक्षविषयं स्वसमाधिभाग्यम् । हंसश्रियोर् व्यजनयोः शिववायुलोलच्छुभ्रातपत्रशशिकेसरशीकराम्बुम् ॥ कृत्स्नप्रसादसुमुखं स्पृहणीयधाम स्नेहावलोककलया हृदि संस्पृशन्तम् । श्यामे पृथाव् उरसि शोभितया श्रिया स्वश्चूडामणिं सुभगयन्तम् इवात्मधिष्ण्यम् ॥ पीतांशुके पृथुनितम्बिनि विस्फुरन्त्या काञ्च्यालिभिर् विरुतया वनमालया च । वल्गुप्रकोष्ठवलयं विनतासुतांसे विन्यस्तहस्तम् इतरेण धुनानम् अब्जम् ॥ विद्युत्क्षिपन्मकरकुण्डलमण्डनार्हगण्डस्थलोन्नसमुखं मणिमत्किरीटम् । दोर्दण्डषण्डविवरे हरता परार्ध्यहारेण कन्धरगतेन च कौस्तुभेन ॥ अत्रोपसृष्टम् इति चोत्स्मितम् इन्दिरायाः स्वानां धिया विरचितं बहुसौष्ठवाढ्यम् । मह्यं भवस्य भवतां च भजन्तम् अङ्गं नेमुर् निरीक्ष्य न वितृप्तदृशो मुदा कैः ॥ तस्यारविन्दनयनस्य पदारविन्दकिञ्जल्कमिश्रतुलसीमकरन्दवायुः । अन्तर्गतः स्वविवरेण चकार तेषां सङ्क्षोभम् अक्षरजुषाम् अपि चित्ततन्वोः ॥ ते वा अमुष्य वदनासितपद्मकोशम् उद्वीक्ष्य सुन्दरतराधरकुन्दहासम् । लब्धाशिषः पुनर् अवेक्ष्य तदीयम् अङ्घ्रिद्वन्द्वं नखारुणमणिश्रयणं निदध्युः ॥ पुंसां गतिं मृगयताम् इह योगमार्गैर् ध्यानास्पदं बहुमतं नयनाभिरामम् । पौंसं वपुर् दरशयानम् अनन्यसिद्धैर् औत्पत्तिकैः समगृणन् युतम् अष्टभोगैः ॥ श्रीकुमारा ऊचुः योऽन्तर्हितो हृदि गतोऽपि दुरात्मनां त्वं सोऽद्यैव नो नयनमूलम् अनन्त राद्धः । यर्ह्य् एव कर्णविवरेण गुहां गतो नः पित्रानुवर्णितरहा भवदुद्भवेन ॥ तं त्वां विदाम भगवन् परम् आत्मतत्त्वं सत्त्वेन सम्प्रति रतिं रचयन्तम् एषाम् । यत् तेऽनुतापविदितैर् दृढभक्तियोगैर् उद्ग्रन्थयो हृदि विदुर् मुनयो विरागाः ॥ नात्यन्तिकं विगणयन्त्य् अपि ते प्रसादं किम्व् अन्यद् अर्पितभयं भ्रुव उन्नयैस् ते । येऽङ्ग त्वदङ्घ्रिशरणा भवतः कथायाः कीर्तन्यतीर्थयशसः कुशला रसज्ञाः ॥ कामं भवः स्ववृजिनैर् निरयेषु नः स्ताच् चेतोऽलिवद् यदि नु ते पदयो रमेत । वाचश् च नस् तुलसिवद् यदि तेऽङ्घ्रिशोभाः पूर्येत ते गुणगणैर् यदि कर्णरन्ध्रः ॥ प्रादुश्चकर्थ यद् इदं पुरुहूत रूपं तेनेश निर्वृतिम् अवापुर् अलं दृशो नः । तस्मा इदं भगवते नम इद् विधेम योऽनात्मनां दुरुदयो भगवान् प्रतीतः ॥ अथ क्रमेण व्याख्यायते । एवं तदैवेति । टीका च— एवं स्वानां महत्सु अतिक्रमम् अपराधं तत्क्षणम् एव विबुध्य, तस्मिन् यत्र ते सनकादयस् ताभ्यां जयविजयाभ्यां रुद्धाः । तं देशं ययौ । आर्याणां हृद्यः मनोज्ञः । चरणौ चलयन्न् इति । अयं भावः—मच्चरणदर्शनप्रतिघातजं क्रोधं तौ दर्शयन् शमयिष्यामीति त्वराव्याजेन पद्भ्याम् एव ययौ । श्रीसाहित्यं च निष्कामान् अपि विभूतिभिः पूरयित्वा क्षमापयितुम् इति । इत्य् एषा । अत्र तेषाम् आत्मारामाणाम् अप्य् आनन्ददानार्थं चरणदर्शनेन तस्य सच्चिदानन्दघनत्वं । श्रीसाहित्येन तच्छक्तिविलासस्यापि स्वरूपानितरत्वं विवक्षितम् । स्वानाम् इति बहुवचनं द्वयोर् अप्य् अपराधः सर्वेष्व् एव परिवारेष्व् आपततीत्य् अपेक्षया तयोर् बहुमानाद् वा । स्वशब्देन मुनीनां न तादृशं तदात्मीयत्वम् इति विवक्षितम् ॥

Transliteración (IAST)

evaṁ sāntaraṅga-vaibhavasya bhagavataḥ svarūpa-bhūtayaiva śaktyā prakāśamānatvāt svarūpa-bhūtatvam | sā ca śaktir viśiṣṭasyaiva svarūpatvāt svarūpāntaḥ-pāte'pi bheda-lakṣaṇāṁ vṛttiṁ bhajantī tatra prakāśa-viśeṣaṁ vaicitrī-vṛndaṁ ca prakaṭayati | tatra tatra tādṛśatve brahmopāsanā-siddha-gurava evāsmākaṁ pramāṇam | tad etad āha caturdaśabhiḥ— evaṁ tadaiva bhagavān aravinda-nābhaḥ svānāṁ vibudhya sad-atikramam ārya-hṛdyaḥ | tasmin yayau paramahaṁsa-mahā-munīnām anveṣaṇīya-caraṇau calayan saha-śrīḥ || taṁ tv āgataṁ pratihṛtaupayikaṁ sva-pumbhis te'cakṣatākṣa-viṣayaṁ sva-samādhi-bhāgyam | haṁsa-śriyor vyajanayoḥ śiva-vāyu-lolac-chubhrātapatra-śaśi-kesara-śīkarāmbum || kṛtsna-prasāda-sumukhaṁ spṛhaṇīya-dhāma snehāvaloka-kalayā hṛdi saṁspṛśantam | śyāme pṛthāv urasi śobhitayā śriyā svaś-cūḍāmaṇiṁ subhagayantam ivātma-dhiṣṇyam || pītāṁśuke pṛthu-nitambini visphurantyā kāñcyālibhir virutayā vana-mālayā ca | valgu-prakoṣṭha-valayaṁ vinatā-sutāṁse vinyasta-hastam itareṇa dhunānam abjam || vidyut-kṣipan-makara-kuṇḍala-maṇḍanārha-gaṇḍa-sthalonnasa-mukhaṁ maṇimat-kirīṭam | dor-daṇḍa-ṣaṇḍa-vivare haratā parārdhya-hāreṇa kandhara-gatena ca kaustubhena || atropasṛṣṭam iti cotsmitam indirāyāḥ svānāṁ dhiyā viracitaṁ bahu-sauṣṭhavāḍhyam | mahyaṁ bhavasya bhavatāṁ ca bhajantam aṅgaṁ nemur nirīkṣya na vitṛpta-dṛśo mudā kaiḥ || tasyāravinda-nayanasya padāravinda-kiñjalka-miśra-tulasī-makaranda-vāyuḥ | antar-gataḥ sva-vivareṇa cakāra teṣāṁ saṅkṣobham akṣara-juṣām api citta-tanvoḥ || te vā amuṣya vadanāsita-padma-kośam udvīkṣya sundaratarādhara-kunda-hāsam | labdhāśiṣaḥ punar avekṣya tadīyam aṅghri-dvandvaṁ nakhāruṇa-maṇi-śrayaṇaṁ nidadhyuḥ || puṁsāṁ gatiṁ mṛgayatām iha yoga-mārgair dhyānāspadaṁ bahu-mataṁ nayanābhirāmam | pauṁsaṁ vapur dara-śayānam ananya-siddhair autpattikaiḥ samagṛṇan yutam aṣṭa-bhogaiḥ || śrī-kumārā ūcuḥ yo'ntarhito hṛdi gato'pi durātmanāṁ tvaṁ so'dyaiva no nayana-mūlam ananta rāddhaḥ | yarhy eva karṇa-vivareṇa guhāṁ gato naḥ pitrānuvarṇita-rahā bhavad-udbhavena || taṁ tvāṁ vidāma bhagavan param ātma-tattvaṁ sattvena samprati ratiṁ racayantam eṣām | yat te'nutāpa-viditair dṛḍha-bhakti-yogair udgranthayo hṛdi vidur munayo virāgāḥ || nātyantikaṁ vigaṇayanty api te prasādaṁ kimv anyad arpita-bhayaṁ bhruva unnayais te | ye'ṅga tvad-aṅghri-śaraṇā bhavataḥ kathāyāḥ kīrtanya-tīrtha-yaśasaḥ kuśalā rasa-jñāḥ || kāmaṁ bhavaḥ sva-vṛjinair nirayeṣu naḥ stāc ceto'livad yadi nu te padayo rameta | vācaś ca nas tulasivad yadi te'ṅghri-śobhāḥ pūryeta te guṇa-gaṇair yadi karṇa-randhraḥ || prāduścakartha yad idaṁ puruhūta rūpaṁ teneśa nirvṛtim avāpur alaṁ dṛśo naḥ | tasmā idaṁ bhagavate nama id vidhema yo'nātmanāṁ durudayo bhagavān pratītaḥ || atha krameṇa vyākhyāyate | evaṁ tadaiveti | ṭīkā ca— evaṁ svānāṁ mahatsu atikramam aparādhaṁ tat-kṣaṇam eva vibudhya, tasmin yatra te sanakādayas tābhyāṁ jaya-vijayābhyāṁ ruddhāḥ | taṁ deśaṁ yayau | āryāṇāṁ hṛdyaḥ manojñaḥ | caraṇau calayann iti | ayaṁ bhāvaḥ—mac-caraṇa-darśana-pratighātajaṁ krodhaṁ tau darśayan śamayiṣyāmīti tvarā-vyājena padbhyām eva yayau | śrī-sāhityaṁ ca niṣkāmān api vibhūtibhiḥ pūrayitvā kṣamāpayitum iti | ity eṣā | atra teṣām ātmārāmāṇām apy ānanda-dānārthaṁ caraṇa-darśanena tasya saccidānanda-ghanatvaṁ | śrī-sāhityena tac-chakti-vilāsasyāpi svarūpānitaratvaṁ vivakṣitam | svānām iti bahu-vacanaṁ dvayor apy aparādhaḥ sarveṣv eva parivāreṣv āpatatīty apekṣayā tayor bahumānād vā | sva-śabdena munīnāṁ na tādṛśaṁ tad-ātmīyatvam iti vivakṣitam ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
एवंevaṁтак
सान्तरङ्गsāntaraṅgaс внутренним
वैभवस्यvaibhavasyaвеличием
भगवतःbhagavataḥу Бхагавана
स्वरूपsvarūpaсобственным обликом
भूतयैवbhūtayaivaсущею именно
शक्त्याśaktyāсилою
प्रकाशमानत्वात्prakāśamānatvātпроявляемостью
स्वरूपsvarūpaсобственным обликом
भूतत्वम्bhūtatvamбытие
साsāта
चcaи
शक्तिर्śaktirсила
विशिष्टस्यैवviśiṣṭasyaivaОтличённого именно
स्वरूपत्वात्svarūpatvātсобственным обликом бытием
स्वरूपान्तःsvarūpāntaḥв собственный облик внутрь
पातेऽपिpāte'piи при вхождении
भेदbhedaразличия
लक्षणांlakṣaṇāṁпризнак имеющую
वृत्तिंvṛttiṁдеятельность
भजन्तीbhajantīпринимая
तत्रtatraтам
प्रकाशprakāśaпроявления
विशेषंviśeṣaṁособость
वैचित्रीvaicitrīразнообразий
वृन्दंvṛndaṁмножество
चcaи
प्रकटयतिprakaṭayatiявляет
तत्रtatraтам
तत्रtatraи там
तादृशत्वेtādṛśatveпри таковости
ब्रह्मोपासनाbrahmopāsanāпоклонением Брахману
सिद्धsiddhaсовершенные
गुरवguravaучителя
एवास्माकंevāsmākaṁименно наше
प्रमाणम्pramāṇamсвидетельство
तद्tadто
एतद्etadэто
आहāhaговорит
चतुर्दशभिःcaturdaśabhiḥчетырнадцатью
एवंevaṁ«так
तदैवtadaivaтогда же
भगवान्bhagavānБхагаван
अरविन्दaravindaлотос
नाभःnābhaḥв пупе имеющий
स्वानांsvānāṁСвоих
विबुध्यvibudhyaузнав
सद्sadблагих
अतिक्रमम्atikramamпреступление
आर्यāryaблагородным
हृद्यःhṛdyaḥмилый
तस्मिन्tasminтуда
ययौyayauпошёл
परमहंसparamahaṁsaпарамахамсами-
महाmahāвеликими
मुनीनाम्munīnāmмудрецами
अन्वेषणीयanveṣaṇīyaискомые
चरणौcaraṇauстопы
चलयन्calayanдвижа
सहsahaвместе
श्रीःśrīḥсо Шри»
तंtaṁ«Его
त्व्tvже
आगतंāgataṁпришедшего
प्रतिहृतौपयिकंpratihṛtaupayikaṁпринёсшими принадлежности
स्वsvaСвоими
पुम्भिस्pumbhisмужами
तेऽचक्षताक्षte'cakṣatākṣaони увидели, глаза
विषयंviṣayaṁпредмет
स्वsvaсвоего
समाधिsamādhiсамадхи
भाग्यम्bhāgyamдостояние
हंसhaṁsaлебедей
श्रियोर्śriyorкрасу имеющих
व्यजनयोःvyajanayoḥдвух опахал
शिवśivaблагим
वायुvāyuветром
लोलच्lolacколеблемого
छुभ्रातपत्रchubhrātapatraбелого зонта
शशिśaśiлуны
केसरkesaraтычинок
शीकराम्बुम्śīkarāmbumбрызг воду имеющего»
कृत्स्नkṛtsna«всем
प्रसादprasādaмилостью
सुमुखंsumukhaṁблаголицего
स्पृहणीयspṛhaṇīyaжеланного
धामdhāmaобитель
स्नेहावलोकsnehāvalokaнежного взгляда
कलयाkalayāчастицею
हृदिhṛdiв сердце
संस्पृशन्तम्saṁspṛśantamкасающегося
श्यामेśyāmeна тёмной
पृथाव्pṛthāvширокой
उरसिurasiгруди
शोभितयाśobhitayāкрасующейся
श्रियाśriyāШри
स्वश्svaśнебес
चूडामणिंcūḍāmaṇiṁвенец
सुभगयन्तम्subhagayantamукрашающего
इवात्मivātmaбудто, Свою
धिष्ण्यम्dhiṣṇyamобитель»
पीतांशुकेpītāṁśuke«на жёлтом одеянии
पृथुpṛthuширокие
नितम्बिनिnitambiniбёдра имеющем
विस्फुरन्त्याvisphurantyāсверкающим
काञ्च्यालिभिर्kāñcyālibhirпоясом, пчёлами
विरुतयाvirutayāоглашаемой
वनvanaлесной
मालयाmālayāгирляндой
चcaи
वल्गुvalguпрекрасные
प्रकोष्ठprakoṣṭhaзапястья
वलयंvalayaṁбраслеты имеющего
विनताvinatāВинаты
सुतांसेsutāṁseсына на плечо
विन्यस्तvinyastaположена
हस्तम्hastamрука у кого
इतरेणitareṇaдругою
धुनानम्dhunānamвращающего
अब्जम्abjamлотос»
विद्युत्vidyut«молнию
क्षिपन्kṣipanмечущими
मकरmakaraмакар
कुण्डलkuṇḍalaсерьгами
मण्डनार्हmaṇḍanārhaукрашения достойные
गण्डgaṇḍaщёк
स्थलोन्नसsthalonnasaместа, прямой нос имеющее
मुखंmukhaṁлицо у кого
मणिमत्maṇimatсамоцветный
किरीटम्kirīṭamвенец имеющего
दोर्dorрук-
दण्डdaṇḍaпалиц
षण्डṣaṇḍaгущи
विवरेvivareв просвете
हरताharatāпленяющим
परार्ध्यparārdhyaбесценным
हारेणhāreṇaожерельем
कन्धरkandharaна шее
गतेनgatenaнаходящимся
चcaи
कौस्तुभेनkaustubhenaКаустубхой»
अत्रोपसृष्टम्atropasṛṣṭam«здесь оставлено
इतिitiтак
चोत्स्मितम्cotsmitamи улыбку
इन्दिरायाःindirāyāḥИндиры
स्वानांsvānāṁСвоих
धियाdhiyāразумом
विरचितंviracitaṁсотворённое
बहुbahuмногим
सौष्ठवाढ्यम्sauṣṭhavāḍhyamсовершенством богатое
मह्यंmahyaṁмне
भवस्यbhavasyaБхавы
भवतांbhavatāṁвам
चcaи
भजन्तम्bhajantamслужащее
अङ्गंaṅgaṁтело
नेमुर्nemurпоклонились
निरीक्ष्यnirīkṣyaувидев
नnaне
वितृप्तvitṛptaнасыщенные
दृशोdṛśoочи имеющие
मुदाmudāс радостью
कैःkaiḥголовами»
तस्यारविन्दtasyāravinda«того, лотос
नयनस्यnayanasyaочами имеющего
पदारविन्दpadāravindaстоп-лотоса
किञ्जल्कkiñjalkaтычинками
मिश्रmiśraсмешанный
तुलसीtulasīтуласи
मकरन्दmakarandaмёда
वायुःvāyuḥветер
अन्तर्antarвнутрь
गतःgataḥвошедший
स्वsvaсвоими
विवरेणvivareṇaотверстиями
चकारcakāraсотворил
तेषांteṣāṁу них
सङ्क्षोभम्saṅkṣobhamволнение
अक्षरakṣaraнетленное
जुषाम्juṣāmвкушающих
अपिapiи
चित्तcittaума
तन्वोःtanvoḥи тела»
तेte«они
वाvāже
अमुष्यamuṣyaЕго
वदनासितvadanāsitaлица, тёмного
पद्मpadmaлотоса
कोशम्kośamчашу
उद्वीक्ष्यudvīkṣyaузрев
सुन्दरतराधरsundaratarādharaпрекраснейших уст
कुन्दkundaжасмина
हासम्hāsamулыбку
लब्धाशिषःlabdhāśiṣaḥобретшие благо
पुनर्punarснова
अवेक्ष्यavekṣyaвзглянув
तदीयम्tadīyamЕго
अङ्घ्रिaṅghriстоп
द्वन्द्वंdvandvaṁдвоицу
नखारुणnakhāruṇaногтей алых
मणिmaṇiсамоцветов
श्रयणंśrayaṇaṁприбежище
निदध्युःnidadhyuḥсозерцали»
पुंसांpuṁsāṁ«людей
गतिंgatiṁпуть
मृगयताम्mṛgayatāmищущих
इहihaздесь
योगyogaйоги
मार्गैर्mārgairпутями
ध्यानास्पदंdhyānāspadaṁсозерцания предмет
बहुbahuмного
मतंmataṁчтимое
नयनाभिरामम्nayanābhirāmamглазу отрадное
पौंसंpauṁsaṁмужское
वपुर्vapurтело
दरdaraраковину
शयानम्śayānamдержащее
अनन्यananyaне от иного
सिद्धैर्siddhairданными
औत्पत्तिकैःautpattikaiḥприрождёнными
समगृणन्samagṛṇanвоспели
युतम्yutamнаделённое
अष्टaṣṭaвосемью
भोगैःbhogaiḥнаслаждениями»
श्रीśrīпрекрасные
कुमाराkumārāКумары
ऊचुःūcuḥсказали
योऽन्तर्हितोyo'ntarhito«который сокрыт
हृदिhṛdiв сердце
गतोऽपिgato'piи пребывающий
दुरात्मनांdurātmanāṁу дурных душою
त्वंtvaṁТы
सोऽद्यैवso'dyaivaтот сегодня же
नोnoнаших
नयनnayanaглаз
मूलम्mūlamк корню
अनन्तanantaо Бесконечный
राद्धःrāddhaḥдостигнут
यर्ह्य्yarhyкогда
एवevaименно
कर्णkarṇaуха
विवरेणvivareṇaотверстием
गुहांguhāṁв тайник
गतोgatoвошедший
नःnaḥнаш
पित्रानुवर्णितpitrānuvarṇitaотцом описана
रहाrahāтайна у кого
भवद्bhavadТвоим
उद्भवेनudbhavenaявлением»
तंtaṁ«того
त्वांtvāṁТебя
विदामvidāmaзнаем
भगवन्bhagavanо Бхагаван
परम्paramвысшею
आत्मātmaДуха
तत्त्वंtattvaṁсущностью
सत्त्वेनsattvenaсаттвою
सम्प्रतिsampratiныне
रतिंratiṁвлечение
रचयन्तम्racayantamтворящего
एषाम्eṣāmу них
यत्yatчто
तेऽनुतापte'nutāpaТвоими, раскаянием
विदितैर्viditairузнанными
दृढdṛḍhaтвёрдыми
भक्तिbhaktiпреданности
योगैर्yogairсопряжениями
उद्ग्रन्थयोudgranthayoузлы развязавшие
हृदिhṛdiв сердце
विदुर्vidurзнают
मुनयोmunayoмудрецы
विरागाःvirāgāḥбесстрастные»
नात्यन्तिकंnātyantikaṁ«не окончательною
विगणयन्त्य्vigaṇayantyсчитают
अपिapiи
तेteТвою
प्रसादंprasādaṁмилость
किम्व्kimvчто уж
अन्यद्anyadиное
अर्पितarpitaвнушающее
भयंbhayaṁстрах
भ्रुवbhruvaбровей
उन्नयैस्unnayaisподнятиями
तेteТвоих
येऽङ्गye'ṅgaкоторые, о
त्वद्tvadТвоих
अङ्घ्रिaṅghriстоп
शरणाśaraṇāприбежище имеющие
भवतःbhavataḥТвоей
कथायाःkathāyāḥбеседы
कीर्तन्यkīrtanyaдостойна воспевания
तीर्थtīrthaсвята
यशसःyaśasaḥслава у кого
कुशलाkuśalāумелые
रसrasaвкус
ज्ञाःjñāḥзнающие»
कामंkāmaṁ«пусть
भवःbhavaḥбытие
स्वsvaсвоими
वृजिनैर्vṛjinairгрехами
निरयेषुnirayeṣuв адах
नःnaḥнаше
स्ताच्stācда будет
चेतोऽलिवद्ceto'livadум, как пчела
यदिyadiесли
नुnuже
तेteТвоих
पदयोpadayoу стоп
रमेतrametaрадуется
वाचश्vācaśречи
चcaи
नस्nasнаши
तुलसिवद्tulasivadкак туласи
यदिyadiесли
तेऽङ्घ्रिte'ṅghriТвоих стоп
शोभाःśobhāḥкрасу
पूर्येतpūryetaнаполнялось бы
तेteТвоих
गुणguṇaсвойств
गणैर्gaṇairмножествами
यदिyadiесли
कर्णkarṇaуха
रन्ध्रःrandhraḥотверстие»
प्रादुश्चकर्थprāduścakartha«проявил Ты
यद्yadчто
इदंidaṁэтот
पुरुहूतpuruhūtaо Многозванный
रूपंrūpaṁобраз
तेनेशteneśaтем, о Владыка
निर्वृतिम्nirvṛtimотраду
अवापुर्avāpurобрели
अलंalaṁвполне
दृशोdṛśoочи
नःnaḥнаши
तस्माtasmāтому
इदंidaṁэто
भगवतेbhagavateБхагавану
नमnamaпоклон
इद्idже
विधेमvidhemaсовершим
योऽनात्मनांyo'nātmanāṁкто для не-душ
दुरुदयोdurudayoтрудновосходим
भगवान्bhagavānБхагаван
प्रतीतःpratītaḥузнан»
अथathaтеперь
क्रमेणkrameṇaпо порядку
व्याख्यायतेvyākhyāyateтолкуется
एवंevaṁ«так
तदैवेतिtadaivetiтогда же» — так
टीकाṭīkāтика
चcaи
एवंevaṁ«„так“ —
स्वानांsvānāṁ«Своих»
महत्सुmahatsuпротив великих
अतिक्रमम्atikramam«преступление» —
अपराधंaparādhaṁоскорбление
तत्tatтот
क्षणम्kṣaṇamмиг
एवevaименно
विबुध्यvibudhya«узнав»
तस्मिन्tasmin«туда» —
यत्रyatraгде
तेteте
सनकादयस्sanakādayasСанака и прочие
ताभ्यांtābhyāṁтеми двумя
जयjayaДжаей
विजयाभ्यांvijayābhyāṁи Виджаей
रुद्धाःruddhāḥостановлены
तंtaṁв то
देशंdeśaṁместо
ययौyayau«пошёл»
आर्याणांāryāṇāṁ«благородным
हृद्यःhṛdyaḥмилый» —
मनोज्ञःmanojñaḥуму приятный
चरणौcaraṇau«стопы
चलयन्न्calayannдвижа»
इतिitiтак
अयंayaṁтаков
भावःbhāvaḥсмысл
मच्mac«Моих
चरणcaraṇaстоп
दर्शनdarśanaвиденья
प्रतिघातजंpratighātajaṁпреграждением рождённый
क्रोधंkrodhaṁгнев
तौtauим двоим
दर्शयन्darśayanпоказав
शमयिष्यामीतिśamayiṣyāmītiутишу» — так
त्वराtvarāспешки
व्याजेनvyājenaпод видом
पद्भ्याम्padbhyāmстопами
एवevaименно
ययौyayauпошёл
श्रीśrīсо Шри
साहित्यंsāhityaṁсоединение
चcaи
निष्कामान्niṣkāmānбескорыстных
अपिapiи
विभूतिभिःvibhūtibhiḥбогатствами
पूरयित्वाpūrayitvāнаполнив
क्षमापयितुम्kṣamāpayitumчтобы испросить прощение
इतिitiтак»
इत्य्ityтак
एषाeṣāэта
अत्रatraздесь
तेषाम्teṣāmу тех
आत्मारामाणाम्ātmārāmāṇāmв себе радующихся
अप्य्apyи
आनन्दānandaблаженства
दानार्थंdānārthaṁдарования ради
चरणcaraṇaстоп
दर्शनेनdarśanenaпоказом
तस्यtasyaу Него
सच्चिदानन्दsaccidānandaбытия-сознания-блаженства
घनत्वंghanatvaṁсгущённость
श्रीśrīсо Шри
साहित्येनsāhityenaсоединением
तच्tacЕго
छक्तिchaktiсилы
विलासस्यापिvilāsasyāpiи игры
स्वरूपानितरत्वंsvarūpānitaratvaṁот собственного облика неотличность
विवक्षितम्vivakṣitamподразумевается
स्वानाम्svānām«Своих»
इतिitiтак
बहुbahuмножественное
वचनंvacanaṁчисло
द्वयोर्dvayorу двоих
अप्य्apyи
अपराधःaparādhaḥоскорбление
सर्वेष्व्sarveṣvна всю
एवevaименно
परिवारेष्व्parivāreṣvсвиту
आपततीत्य्āpatatītyпадает — так
अपेक्षयाapekṣayāввиду
तयोर्tayorк тем двоим
बहुमानाद्bahumānādпочтением
वाvāили
स्वsva«Своих»
शब्देनśabdenaсловом
मुनीनांmunīnāṁу мудрецов
नnaне
तादृशंtādṛśaṁтаковая
तद्tadЕму
आत्मीयत्वम्ātmīyatvamпринадлежность
इतिitiтак
विवक्षितम्vivakṣitamподразумевается
Traducción

Итак, раз Бхагаван со Своим внутренним величием проявляется именно силою, что есть собственный Его облик, — он и есть собственный облик. И та сила, будучи собственным обликом Отличённого, хотя и входит внутрь собственного облика, принимает деятельность, чей признак различие, и являет там особость проявления и множество разнообразий. А свидетельство о таковости того и того — для нас сами учителя, совершенные в поклонении Брахману.

Это он и говорит четырнадцатью строфами:

«Так, узнав тогда же о преступлении Своих против благих, Бхагаван, имеющий в пупе лотос, милый благородным, пошёл туда, движа стопами, которых ищут великие мудрецы-парамахамсы, вместе со Шри.

Его, пришедшего — со Своими мужами, принёсшими принадлежности, — они увидели: предмет глаза, достояние своего самадхи; с двумя опахалами, красивыми, как лебеди, с белым зонтом, колеблемым благим ветром, с водою брызг, как тычинки луны.

Благолицего милостью ко всем, обитель всего желанного, касающегося сердца частицею нежного взгляда; будто украшающего Свою обитель, венец небес, красующеюся на тёмной широкой груди Шри.

С жёлтым одеянием на широких бёдрах, со сверкающим поясом и с лесною гирляндой, оглашаемой пчёлами; с прекрасными браслетами на запястьях; чья рука положена на плечо сына Винаты, а другою Он вращает лотос.

Чьё лицо с прямым носом и щеками, достойными украшения серьгами-макарами, мечущими молнии; с самоцветным венцом; с бесценным ожерельем, пленяющим в просвете гущи рук-палиц, и с Каустубхой на шее.

«Здесь оставлено» — так, с улыбкою Индиры; сотворённое разумом Своих, богатое многим совершенством, служащее мне, Бхаве, и вам тело, — увидев, они поклонились головами, с радостью, и очи их не насыщались.

Ветер мёда туласи, смешанный с тычинками лотоса стоп Того, чьи очи — лотосы, войдя внутрь их отверстиями, сотворил волнение в уме и теле у них, хотя они и вкушают нетленное.

И они, узрев чашу тёмного лотоса Его лица с жасминной улыбкой прекраснейших уст, обрели благо; и, взглянув снова, созерцали двоицу Его стоп — прибежище алых самоцветов-ногтей.

Они воспели мужское тело, держащее раковину, — предмет созерцания для людей, что ищут здесь пути путями йоги, много чтимое, отрадное глазу, наделённое восемью наслаждениями, прирождёнными и не от иного данными.

Шри Кумары сказали:

«Ты, кто сокрыт, хотя и пребываешь в сердце у дурных душою, — Ты сегодня же достигнут к корню наших глаз, о Бесконечный, — тогда же, когда отверстием уха вошёл Ты в наш тайник, и тайна Твоя описана нам отцом при Твоём явлении.

Тебя, такого, знаем мы, о Бхагаван, высшею сущностью Духа, ныне саттвою творящего у них влечение; Тебя, кого знают в сердце бесстрастные мудрецы, развязавшие узлы, твёрдыми сопряжениями преданности, узнанными через раскаяние.

Не считают они окончательною и Твою милость — что уж говорить об ином, внушающем страх поднятием Твоих бровей, — те, о Ты, чьё прибежище Твои стопы, умелые, знающие вкус беседы о Тебе, чья слава свята и достойна воспевания.

Пусть бытие наше будет в адах, по нашим же грехам, — лишь бы ум наш, как пчела, радовался у Твоих стоп; и речи наши — как туласи, лишь бы украшали Твои стопы; и лишь бы отверстие уха наполнялось множествами Твоих свойств.

Тем, что Ты проявил этот образ, о Многозванный, очи наши обрели, о Владыка, вполне отраду. Тому Бхагавану совершим мы этот поклон — Тому, кто трудновосходим для не-душ и кто узнан как Бхагаван».

Теперь толкуется по порядку.

«Так, тогда же» и далее. И тика: «„Так“, — узнав в тот же миг о „преступлении“, то есть оскорблении, „Своих“ против великих, Он пошёл „туда“, то есть в то место, где те Санака и прочие были остановлены Джаей и Виджаей. „Милый благородным“ — приятный их уму. „Движа стопами“: смысл тот, что, под видом спешки, Он пошёл именно пешком, думая: „Показав им Свои стопы, утишу гнев, рождённый тем, что их виденье преградили“. А соединение со Шри — чтобы, наполнив богатствами даже бескорыстных, испросить прощение». Так она.

Здесь показом стоп ради дарования блаженства даже тем, кто радуется в себе, выражена Его сгущённость бытия, сознания и блаженства; а соединением со Шри — что и игра Его силы не отлична от собственного облика.

Множественное число в слове «Своих» — либо ввиду того, что оскорбление двоих падает на всю свиту, либо из почтения к тем двоим. А словом «Своих» выражено, что у мудрецов такой принадлежности Ему нет.

Versión

66b061f2e653 · publicado 20 sept 2026, 11:13:10 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con