ततः परमात्मनि बुद्ध्यादिमयस्य जगतः सतोऽपि सम्पर्कः सुतरां नास्तीत्य् अर्थं चाह— यथा जलधरा व्योम्नि भवन्ति न भवन्ति च । ब्रह्मणीदं तथा विश्वम् अवयव्य् उदयाप्ययात् ॥ यथा व्योम्नि व्योमकार्यवायुज्योतिःसलिलपार्थिवांशधूमपरिणता जलधराः स्वेषाम् एवावयविनाम् उदयाद् भवन्ति दृश्यन्ते, अप्ययान् न भवन्ति न दृश्यन्ते च, ते च तन् न स्पृशन्तीति ज्ञेयम् । तथा ब्रह्मणीदं विश्वम् इति योज्यम् । अवयवि स्थूलरूपं विश्वं, उदयः पुरुषोत्तमदृष्टिजातः स्पष्टीभावः, अप्ययस् तद्दृष्टिनिमीलनजातस् तद्विपर्ययः । ततः सूक्ष्मरूपेण तस्य स्थितिर् अस्त्य् एव, जगच्छक्तिविशिष्टकारणास्तित्वात् । इत्थम् एवोक्तम्, सतोऽभिव्यञ्जकः कालः इति ॥
tataḥ paramātmani buddhy-ādi-mayasya jagataḥ sato'pi samparkaḥ sutarāṁ nāstīty arthaṁ cāha— yathā jaladharā vyomni bhavanti na bhavanti ca | brahmaṇīdaṁ tathā viśvam avayavy udayāpyayāt || yathā vyomni vyoma-kārya-vāyu-jyotiḥ-salila-pārthivāṁśa-dhūma-pariṇatā jaladharāḥ sveṣām evāvayavinām udayād bhavanti dṛśyante, apyayān na bhavanti na dṛśyante ca, te ca tan na spṛśantīti jñeyam | tathā brahmaṇīdaṁ viśvam iti yojyam | avayavi sthūla-rūpaṁ viśvaṁ, udayaḥ puruṣottama-dṛṣṭi-jātaḥ spaṣṭībhāvaḥ, apyayas tad-dṛṣṭi-nimīlana-jātas tad-viparyayaḥ | tataḥ sūkṣma-rūpeṇa tasya sthitir asty eva, jagac-chakti-viśiṣṭa-kāraṇāstitvāt | ittham evoktam, sato'bhivyañjakaḥ kālaḥ iti ||
Потому он говорит и о том, что у мира, состоящего из разума и прочего, хотя он и есть, вовсе нет соприкосновения с Параматмой: «Как тучи в небе бывают и не бывают, так и в Брахмане эта вселенная, обладающая частями, — по восходу и уходу».
Как «в небе» «тучи», превращённые из дыма, из доли следствия неба, ветра, светила, воды и земли, «восходом» тех самых своих носителей частей «бывают», то есть видятся, а «уходом» «не бывают», то есть не видятся, — и при этом его не касаются, как надо знать, — «так и в Брахмане эта вселенная».
«Обладающая частями» — вселенная в грубом облике; «восход» — становление явственным, рождённое взглядом Высшего Лица; «уход» — обратное ему, рождённое смежением Его взгляда. Потому в тонком облике она стоит и тогда: причина, отличённая силою мира, есть. Так и сказано: «Проявитель сущего — время».
d902d146715c · опубликовано 20 сент. 2026 г., 15:59:55 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Небо не мокнет от туч — вот весь ответ о соприкосновении.
Восход и уход отнесены не к вещи, а к взгляду: мир виден, пока на него смотрят.
И «время проявляет сущее» ставит точку: оно ничего не создаёт из ничего.