अत एव शुद्धस्यापि सतो जीवस्यौपाधिकेनैव रूपेणोपाधिधर्मापत्तिर् इति दृष्टान्तान्तरेणोपपादयतीति— यथा जले चन्द्रमसः कम्पादिस् तत्कृतो गुणः । दृश्यतेऽसन्न् अपि द्रष्टुर् आत्मनोऽनात्मनो गुणः ॥ यथा जले प्रतिबिम्बितस्यैव चन्द्रमसो जलोपाधिकृतः कम्पादिगुणो धर्मो दृश्यते न त्व् आकाशस्थितस्य, तद्वद् अनात्मनः प्रकृतरूपोपाधेर् धर्मः आत्मन शुद्धस्य असन्न् अपि "अहम् एव सोऽयम्" इत्य् आवेशान् माययोपाधितादात्म्यापन्नाहङ्काराभासस्य प्रतिबिम्बस्थानीयस्य तस्य द्रष्टुर् आध्यात्मिकावस्थस्यैव यद्यपि स्यात्, तथापि शुद्धोऽसौ तदभेदाभिमानेन तं पश्यतीत्य् अर्थः । तद् उक्तम् एकादशे श्रीभगवता— नृत्यतो गायतः पश्यन् यथैवानुकरोति ताम् । एवं बुद्धिगुणान् पश्यन्न् अनीहोऽप्य् अनुकार्यते ॥ इति । तथैवोक्तम्—शुद्धो विचष्टे ह्य् अविशुद्धकर्तुः इति । विशब्दस्य चात्र तदावेश एव तात्पर्यं, तस्माद् भगवतोऽचिन्त्यस्वरूपान्तरङ्गमहाप्रबलशक्तित्वाद् बहिरङ्गया प्रबलयाप्य् अचिन्त्ययापि माययापि न स्पृष्टिः । जीवस्य तु तया स्पृष्टिर् इति सिद्धान्तितम् ॥ ॥
ata eva śuddhasyāpi sato jīvasyaupādhikenaiva rūpeṇopādhi-dharmāpattir iti dṛṣṭāntāntareṇopapādayatīti— yathā jale candramasaḥ kampādis tat-kṛto guṇaḥ | dṛśyate'sann api draṣṭur ātmano'nātmano guṇaḥ || yathā jale pratibimbitasyaiva candramaso jalopādhi-kṛtaḥ kampādi-guṇo dharmo dṛśyate na tv ākāśa-sthitasya, tadvad anātmanaḥ prakṛta-rūpopādher dharmaḥ ātmana śuddhasya asann api "aham eva so'yam" ity āveśān māyayopādhi-tādātmyāpannāhaṅkārābhāsasya pratibimba-sthānīyasya tasya draṣṭur ādhyātmikāvasthasyaiva yadyapi syāt, tathāpi śuddho'sau tad-abhedābhimānena taṁ paśyatīty arthaḥ | tad uktam ekādaśe śrī-bhagavatā— nṛtyato gāyataḥ paśyan yathaivānukaroti tām | evaṁ buddhi-guṇān paśyann anīho'py anukāryate || iti | tathaivoktam—śuddho vicaṣṭe hy aviśuddha-kartuḥ iti | vi-śabdasya cātra tad-āveśa eva tātparyaṁ, tasmād bhagavato'cintya-svarūpāntaraṅga-mahā-prabala-śaktitvād bahiraṅgayā prabalayāpy acintyayāpi māyayāpi na spṛṣṭiḥ | jīvasya tu tayā spṛṣṭir iti siddhāntitam || ||
Потому же он обосновывает другим примером, что у существа, хотя оно и чисто, свойство облачения выпадает на его долю именно через облик, данный облачением: «Как в воде дрожание луны и прочее — качество, сделанное водою, — видится, хотя его и нет, так у зрящего себя качество не-себя».
Как «дрожание и прочее», «качество», свойство, сделанное водою-облачением, «видится» именно у луны, отражённой «в воде», а не у стоящей в небе, — так и свойство «не-себя», то есть облачения, чей облик от пракрити, хотя бы оно и было у «зрящего» — у того отблеска самости, что вхождением «я-то и есть он» обрёл через майю тождество с облачением, занимает место отражения и находится в состоянии обращённости в себя, — всё же чистый видит его, присвоив себе неразличие с ним.
О том сказано в одиннадцатой самим Бхагаваном: «Как, глядя на пляшущего и поющего, подражают им, так, видя качества разума, и бездеятельный понуждается подражать». Так же сказано и «чистый ведь озирает нечистого деятеля»; частица «ви» и здесь направлена именно на вхождение в него.
Потому, раз у Бхагавана есть непостижимая, великая, могучая внутренняя сила Его облика, внешняя майя — хоть и могучая, хоть и непостижимая — Его не касается; а существа она касается. Таков вывод.
c1e5ed802952 · опубликовано 20 сент. 2026 г., 15:59:55 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Отражение дрожит, луна — нет: но дрожь всё же видят как дрожь луны.
Оттого и сказано, что чистое существо не испорчено, а присвоило себе чужое состояние.
И пример с пляшущим точен: подражают, не сходя с места, — движение заёмное, а не своё.