Nāṭaka-candrikā
Nāṭaka-candrikā15–16Rūpa Gosvāmī
6 / 206
Linux
Turn pages
Nāṭaka-candrikā · 15–16
॥
Devanāgarī

अथ प्रस्तावना—

अथास्य प्रतिपाद्यस्य तीर्थं प्रस्तावनोच्यते ।
प्रस्तावनायां तु मुखे नान्दी कार्या शुभावहा ॥
आशीर्नमस्क्रियावस्तुनिर्देशान्यतमान्विता ॥15॥
अष्टाभिर् दशभिर् युक्ता किं वा द्वादशभिः पदैः ॥
चन्द्रनामाङ्किता प्रायो मङ्गलार्थपदोज्ज्वला ।
मङ्गलं चक्रकमलचक्रोरकुमुदादिकम् ॥16॥

तत्राशीरन्विता, यथा ललितमाधवे—

सुररिपुसुदृशांम् उरोजकोकान्
मुखकमलानि च खेदयन् नखण्डः ।
चिरम् अखिलसुहृत् चकोरनन्दी
दिशतु मुकुन्दयशःशशी मुदं वः ॥

नमस्क्रियान्विता, यथा तत्रैव

अष्टौ प्रोक्ष्य दिगङ्गना घनरसैः पत्राङ्कुराणां श्रिया
कुर्वन्मञ्जुलताभरस्य च सदा रामावलीमण्डनम् ।
यः पीने हृदि भानुजाम् अतुलभां चन्द्राकृतिं चोज्ज्वलां
रुन्धानः क्रमते तम् अत्र मुदिरं कृष्णं नमस्कुर्महे ॥

वस्तुनिर्देशान्विता चात्रैव अष्टौ प्रोक्ष्य दिगङ्गना इत्यादिर् एव ।

अष्टपदयुक्ता यथा वीरचरिते प्रथमाङ्के—

अन्तःस्वच्छाय नित्याय देवाय हृतपाप्मने ।
त्यक्तक्रमविभागाय चैतन्यज्योतिषे नमः ॥

Transliteration (IAST)

atha prastāvanā—

athāsya pratipādyasya tīrthaṁ prastāvanocyate |
prastāvanāyāṁ tu mukhe nāndī kāryā śubhāvahā ||
āśīr-namaskriyā-vastu-nirdeśānyatamānvitā ||15||
aṣṭābhir daśabhir yuktā kiṁ vā dvādaśabhiḥ padaiḥ ||
candranā-māṅkitā prāyo maṅgalārtha-padojjvalā |
maṅgalaṁ cakra-kamala-cakrora-kumudādikam ||16||

tatrāśīr-anvitā, yathā lalita-mādhave—

suraripu-sudṛśāṁm uroja-kokān
mukha-kamalāni ca khedayan nakhaṇḍaḥ |
ciram akhila-suhṛt cakoranandī
diśatu mukunda-yaśaḥ-śaśī mudaṁ vaḥ ||

namaskriyānvitā, yathā tatraiva

aṣṭau prokṣya dig-aṅganā ghana-rasaiḥ patrāṅkurāṇāṁ śriyā
kurvan-mañjulatā-bharasya ca sadā rāmāvalī-maṇḍanam |
yaḥ pīne hṛdi bhānujām atulabhāṁ candrākṛtiṁ cojjvalāṁ
rundhānaḥ kramate tam atra mudiraṁ kṛṣṇaṁ namaskurmahe ||

vastu-nirdeśānvitā cātraiva aṣṭau prokṣya digaṅganā ity-ādir eva |

aṣṭapada-yuktā yathā vīra-carite prathamāṅke—

antaḥ-svacchāya nityāya devāya hṛta-pāpmane |
tyakta-krama-vibhāgāya caitanya-jyotiṣe namaḥ ||

metre not identified

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अथास्यathāsyaзатем её
प्रतिपाद्यस्यpratipādyasyaизлагаемого (сюжета)
तीर्थंtīrthaṁвход
प्रस्तावनोच्यतेprastāvanocyateпрологом называется;
प्रस्तावनायांprastāvanāyāṁв прологе
तुtuже
मुखेmukheв начале
नान्दीnāndīнанди
कार्याkāryāследует сделать
शुभावहाśubhāvahāприносящую благо,
आशीर्-नमस्क्रिया-वस्तु-निर्देशान्यतमान्विताāśīr-namaskriyā-vastu-nirdeśānyatamānvitāс благословением, поклоном или указанием сюжета;
अष्टाभिर्aṣṭābhirиз восьми
दशभिर्daśabhirиз десяти
युक्ताyuktāсостоящую
किंkiṁили
वाvāже
द्वादशभिःdvādaśabhiḥиз двенадцати
पदैःpadaiḥстоп,
चन्द्रना-माङ्किताcandranā-māṅkitā(искажено) отмеченную именем луны
प्रायोprāyoобычно,
मङ्गलार्थ-पदोज्ज्वलाmaṅgalārtha-padojjvalāсияющую благими словами;
मङ्गलंmaṅgalaṁблагое —
चक्र-कमल-चक्रोर-कुमुदादिकम्cakra-kamala-cakrora-kumudādikam(искажено) диск, лотос, чакора, кумуда и прочее
Translation

Пролог. Вход в излагаемый сюжет называется прологом. В начале пролога следует поместить приносящее благо нанди — с благословением, поклоном или указанием на сюжет; оно состоит из восьми, десяти или двенадцати стоп, обычно отмечено словом «луна» и сияет благими словами; благие слова — «диск», «лотос», «чакора», «ночной лотос» и подобные. Нанди с благословением — как в «Лалита-мадхаве»: «Пусть луна славы Мукунды дарует вам радость — та, что, огорчая уток-грудей и лотосы-лица жён врагов богов, неизменно радует чакор — всех Его друзей». Нанди с поклоном — там же: «Поклоняемся той туче — Кришне, что, окропив ливнем вкуса восемь дев-сторон света, неизменно украшая красотой побегов цепь прекрасных гоп, шествует, удерживая на широкой груди несравненную дочь Солнца, сияющую, как луна». Нанди с указанием сюжета — там же, тот же стих «окропив восемь дев-сторон света…». Нанди из восьми стоп — как в «Вира-чарите», в первом действии: «Поклон свету сознания — вечному Богу, внутри прозрачному, уничтожающему грехи, свободному от деления на последовательность».

Version

9275a4df87c2 · published Sep 24, 2026, 5:55:54 PM UTC

Available inRU

Page between verses with