Nāṭaka-candrikā
Nāṭaka-candrikā166Rūpa Gosvāmī
144 / 206
Linux
Turn pages
Nāṭaka-candrikā · 166
॥
Devanāgarī

अथ विशेषणम्—

सिद्धान् बहून् प्रधानार्थान् उक्त्वा यत्र प्रयुञ्जते ।
विशेषयुक्तं वचनं विज्ञेयं तद् विशेषणम् ॥166॥

यथा चतुर्थे, कृष्णः—

लक्ष्मीवान् इह दक्षिणानिलसखः साक्षान् मधुर् मोदते
माद्यद् भृङ्गविहङ्गहारिविहसत्य् अत्रापि वृन्दावनम् ।
राधा यद्य् अभिसारम् अत्र कुरुते सोऽयं महान् एव मे
सान्द्रानन्दविलाससिन्धुलहरीहिन्दोलकोलाहलः ॥

अत्र प्रसिद्धार्थान् मधुवृन्दावनादीन् उक्त्वा राधाभिसारस्य वैशिष्यकथनाद् विशेषणम् । कश्चित् तु लेखिष्यमाणं नवनवसुधासम्बन्धोऽपि इत्य् आदिपद्यम् अत्रोदाहरति ।

Transliteration (IAST)

atha viśeṣaṇam—

siddhān bahūn pradhānārthān uktvā yatra prayuñjate |
viśeṣa-yuktaṁ vacanaṁ vijñeyaṁ tad viśeṣaṇam ||166||

yathā caturthe, kṛṣṇaḥ—

lakṣmīvān iha dakṣiṇānila-sakhaḥ sākṣān madhur modate
mādyad bhṛṅga-vihaṅga-hāri-vihasaty atrāpi vṛndāvanam |
rādhā yady abhisāram atra kurute so’yaṁ mahān eva me
sāndrānanda-vilāsa-sindhu-laharī-hindola-kolāhalaḥ ||

atra prasiddhārthān madhu-vṛndāvanādīn uktvā rādhābhisārasya vaiśiṣya-kathanād viśeṣaṇam | kaścit tu lekhiṣyamāṇaṁ nava-nava-sudhā-sambandho’pi ity ādi-padyam atrodāharati |

metre not identified

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
सिद्धान्siddhānизвестные
बहून्bahūnмногие
प्रधानार्थान्pradhānārthānглавные предметы
उक्त्वाuktvāназвав,
यत्रyatraгде
प्रयुञ्जतेprayuñjateприменяют
विशेष-युक्तंviśeṣa-yuktaṁс выделением особого
वचनंvacanaṁречь —
विज्ञेयंvijñeyaṁследует знать
तद्tadто
विशेषणम्viśeṣaṇamвишешаной
Translation

Вишешана. Речь, в которой, назвав многие известные главные предметы, выделяют особенное, следует называть вишешаной («выделением»). Как в четвёртом действии, Кришна: «Здесь ликует сама пышная весна, друг южного ветра; здесь и Вриндаван смеётся, пленительный пьяными пчёлами и птицами; но если Радха придёт сюда на свидание — вот это и будет для меня великим шумом качелей волн океана густых блаженных игр!» Здесь, назвав известное — весну, Вриндаван и прочее, — выделяют свидание Радхи: это вишешана. А некто приводит здесь стих, который будет дан ниже: «Хотя и связанная с всё новым нектаром…».

Version

a64d7fcc2b22 · published Sep 24, 2026, 5:55:54 PM UTC

Available inRU

Page between verses with