अथ विभूषणानि—
एवम् अङ्गैर् उपाङ्गैश् च सुश्लिष्टं रूपकश्रियः ।
शरीरं वस् त्व् अलङ्कुर्यात् षट्त्रिंशद् भूषणैः स्फुटम् ॥149॥
भूषणाक्षरसङ्घातौ हेतुः प्राप्तिर् उदाहृतिः ।
शोभा संशयदृष्टान्ताव् अभिप्रायो निदर्शनम् ॥150॥
सिद्धिप्रसिद्धी दाक्षिण्यम् अर्थापत्तिर् विभूषणम् ।
पदोच्चयस् तुल्यतर्को विचारस् तद्विपर्ययः ॥151॥
गुणातिपातोऽतिशयो निरुक्तं गुणकीर्तनम् ।
गर्हणानुनयो भ्रंशो लेशः क्षोभो मनोरथः ॥152॥
अनुक्तिसिद्धिः सारूप्यं माला मधुरभाषणम् ।
पृच्छोपदिष्टदृष्टानि षड्त्रिंशद्भूषणानि हि ॥153॥
atha vibhūṣaṇāni—
evam aṅgair upāṅgaiś ca suśliṣṭaṁ rūpaka-śriyaḥ |
śarīraṁ vas tv alaṅkuryāt ṣaṭ-triṁśad bhūṣaṇaiḥ sphuṭam ||149||
bhūṣaṇākṣara-saṅghātau hetuḥ prāptir udāhṛtiḥ |
śobhā saṁśaya-dṛṣṭāntāv abhiprāyo nidarśanam ||150||
siddhi-prasiddhī dākṣiṇyam arthāpattir vibhūṣaṇam |
padoccayas tulya-tarko vicāras tad-viparyayaḥ ||151||
guṇātipāto’tiśayo niruktaṁ guṇa-kīrtanam |
garhaṇānunayo bhraṁśo leśaḥ kṣobho manorathaḥ ||152||
anukti-siddhiḥ sārūpyaṁ mālā madhura-bhāṣaṇam |
pṛcchopadiṣṭa-dṛṣṭāni ṣaḍ-triṁśad-bhūṣaṇāni hi ||153||
Украшения. Тело красы драмы, так хорошо скреплённое частями и подчастями, пусть поэт явно украсит тридцатью шестью украшениями. Это: бхушана, акшара-сангхата, хету, прапти, удахрити, шобха, самшая, дриштанта, абхипрая, нидаршана, сиддхи, прасиддхи, дакшинья, артхапатти, вибхушана, падоччая, тулья-тарка, вичара и его противоположность, гунатипата, атишая, нирукта, гуна-киртана, гархана, анунайа, бхрамша, леша, кшобха, маноратха, анукти-сиддхи, сарупья, мала, мадхура-бхашана, приччха, упадишта и дришта — тридцать шесть украшений.
452765ae7069 · published Sep 24, 2026, 5:55:54 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Это «лакшаны» — поэтические приёмы драматической речи, восходящие к «Натья-шастре» Бхараты.