Бхакти-расамрита-шеша
Глава четвёртая. Об украшениях речи4.11Джива Госвами
69 / 253
Linux
Листать
Бхакти-расамрита-шеша · 4.11
॥
Деванагари

अन्यस्यान्यार्थकं वाक्यम् अन्यथा योजयेद् यदि ।अन्यः श्लेषेण काक्वा वा सा वक्रोक्तिस् ततो द्विधा ॥11॥द्विधा—श्लेषवक्रोक्तिः, काकुवक्रोक्तिर् इति । क्रमेण, यथा—इयं का स्त्री स्त्रीत्वं भवति कथम् ईषत्पदम् इदंकिम् अस्थाने सिद्धं तव वचनम् अस्थानकम् इदम् ।न काकोर् उद्भूतं भवति तद् अहो काकूर् इह कातद् एवं दूतीवाग् जयति हरिणाक्ष्या हरिम् अनु ॥अत्र किम् अस्थाने इति वैकल्पिकविसर्गलोपात् किंशब्दस्य स्थान इत्य् अत्र किम् इत्य् अस्थान इति च सभङ्गोऽपि निर्देशो ज्ञेयः ।काले कोकिलवाचाले सहकारमनोहरे ।अप्य् आगसि हरेस् त्यागस् तस्याश् चेतो न दूयते ॥अत्रैकया सख्या निषेधार्थे घटितो नञ् अन्यया काक्वा दूयत एवेति विध्यर्थे घटितः ।

Транслитерация (IAST)

anyasyānyārthakaṁ vākyam anyathā yojayed yadi |anyaḥ śleṣeṇa kākvā vā sā vakroktis tato dvidhā ||11||dvidhā—śleṣa-vakroktiḥ, kāku-vakroktir iti | krameṇa, yathā—iyaṁ kā strī strītvaṁ bhavati katham īṣat-padam idaṁkim asthāne siddhaṁ tava vacanam asthānakam idam |na kākor udbhūtaṁ bhavati tad aho kākūr iha kātad evaṁ dūtī-vāg jayati hariṇākṣyā harim anu ||atra kim asthāne iti vaikalpika-visarga-lopāt kiṁ-śabdasya sthāna ity atra kim ity asthāna iti ca sa-bhaṅgo’pi nirdeśo jñeyaḥ |kāle kokila-vācāle sahakāra-manohare |apy āgasi hares tyāgas tasyāś ceto na dūyate ||atraikayā sakhyā niṣedhārthe ghaṭito nañ anyayā kākvā dūyata eveti vidhy-arthe ghaṭitaḥ |

размер не определён

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
अन्यस्यान्यार्थकंanyasyānyārthakaṁодного, с одним смыслом,
वाक्यम्vākyamвысказывание
अन्यथाanyathāиначе
योजयेद्yojayedистолкует
यदिyadiесли
अन्यःanyaḥдругой
श्लेषेणśleṣeṇaдвусмысленностью
काक्वाkākvāинтонацией
वाvāили —
साsāэто
वक्रोक्तिस्vakroktisизвитая речь,
ततोtatoпотому
द्विधाdvidhāдвояка
Литературный перевод

Если высказывание одного, сказанное в одном смысле, другой истолкует иначе — двусмысленностью или интонацией, — это извитая речь; потому она двояка: извитая речь двусмысленности и извитая речь интонации. По порядку, например: «Кто эта женщина? — Как же „женщина“ — это слово мелкое! — Неуместны ли твои слова? — „Неуместно“ — вот это словцо! — Разве не из интонации оно родилось? — Ах, какая тут интонация!» — так побеждает Хари речь вестницы ланеокой. Здесь в словах «ким астхане», так как висарга может выпадать, следует понимать и раздельное чтение: «ким стхане» и «ким астхане». «В пору, звонкую от кукушек, пленительную манговыми деревьями, даже если Хари виноват, — разве не болит её сердце, покинувшей Его?» Здесь одна подруга поставила отрицание в смысле отрицания — «не болит», а другая интонацией — «ещё как болит» — в смысле утверждения.

Версия

141600e7c988 · опубликовано 24 сент. 2026 г., 12:40:03 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами