प्रकृतं प्रतिषिध्यान्यस्थापनं स्याद् अपह्नुतिः ॥60॥इयं च द्विधा—क्वचिद् अपह्नवपूर्वकारोपः, क्वचिद् आरोपपूर्वकापह्नव इति । क्रमेण यथा—नेदं नभोमण्डलम् अम्बुराशिर्नैताश् च ताराः नवफेनभङ्गाः ।नायं शशी कुण्डलितः फणीन्द्रोनासौ कलङ्कः शयितो मुरारिः ॥राधे पश्य चरमाचलचूडचुम्बिहिण्डीरपिण्डरुचि भाति सुधांशुबिम्बम् ।उद्दीपितस्य रजनीं मदनानलस्यधूमं दधत् प्रकटलाञ्छनकैतवेन ॥एवं "विराजति व्योमवपुः पयोधिस् तारामयास् तत्र च फेनभङ्गाः" इत्य् आद्याकारेण च प्रकृतनिषेधो वाच्यः ।
prakṛtaṁ pratiṣidhyānyasthāpanaṁ syād apahnutiḥ ||60||iyaṁ ca dvidhā—kvacid apahnava-pūrvakāropaḥ, kvacid āropa-pūrvakāpahnava iti | krameṇa yathā—nedaṁ nabho-maṇḍalam ambu-rāśirnaitāś ca tārāḥ nava-phena-bhaṅgāḥ |nāyaṁ śaśī kuṇḍalitaḥ phaṇīndronāsau kalaṅkaḥ śayito murāriḥ ||rādhe paśya caramācala-cūḍa-cumbihiṇḍīra-piṇḍa-ruci bhāti sudhāṁśu-bimbam |uddīpitasya rajanīṁ madanānalasyadhūmaṁ dadhat prakaṭa-lāñchana-kaitavena ||evaṁ "virājati vyoma-vapuḥ payodhis tārā-mayās tatra ca phena-bhaṅgāḥ" ity ādy-ākāreṇa ca prakṛta-niṣedho vācyaḥ |
размер не определён
Когда предмет речи отвергают и утверждают иное, это отрицание. Оно двояко: иногда наложение следует за отрицанием, иногда отрицание — за наложением. По порядку, например: «Это не небесный свод — это океан; это не звёзды — свежие клочья пены; это не месяц — свернувшийся царь змей; то не пятно — это спящий Мурари». «Радха, взгляни: диск месяца, целующий вершину западной горы, белый, как ком пены, сияет, неся под видом явного пятна дым огня любви, горевшего всю ночь». Так же отрицание предмета может быть выражено и в таком виде: «Сияет океан, чьё тело — небо, и там клочья пены из звёзд».
91fdf531d1e7 · опубликовано 24 сент. 2026 г., 12:40:03 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
В первом стихе ночное небо превращается в Молочный океан, где на змее Шеше спит Вишну: пятно на луне — это Он Сам. Во втором отрицание мягче: пятно названо лишь «видом», а на деле это дым от огня любви, пылавшего всю ночь, — и Радхе понятно, о какой ночи речь.