Ṣaṭ-sandarbha
Sandarbha Three — Paramātmā: The Lord Within3.48Jīva Gosvāmī
281 / 1405
Linux
Turn pages
Ṣaṭ-sandarbha · 3.48
॥
Devanāgarī

तद् एवं परमात्मनस् तटस्थाख्या शक्तिर् विवृता । अन्तराङ्गाख्या तु पूर्ववद् एव ज्ञेया । अथ बहिरङ्गाख्या विव्रियते । एषा माया भगवतः सृष्टिस्थित्यन्तकारिणी त्रिवर्णा वर्णितास्माभिः किं भूयः श्रोतुम् इच्छसि ॥ भगवतः स्वरूपभूतैश्वर्यादेः । परमात्मन एषा तटस्थलक्षणेन पूर्वोक्ता जगत्सृष्ट्यादिकारिणी मायाख्या शक्तिः । त्रयो वर्णा यस्याः सा । तथा चाथर्वणिकाः पठन्ति—सितासिता च रक्ता च सर्वकामदुघा विभोः इति । उक्तं च, दैवी ह्य् एषा गुणमयी मम माया दुरत्यया इत्य् अत्र गुणमयि इति ॥ ॥

Transliteration (IAST)

tad evaṁ paramātmanas taṭasthākhyā śaktir vivṛtā | antarāṅgākhyā tu pūrvavad eva jñeyā | atha bahiraṅgākhyā vivriyate | eṣā māyā bhagavataḥ sṛṣṭi-sthity-anta-kāriṇī tri-varṇā varṇitāsmābhiḥ kiṁ bhūyaḥ śrotum icchasi || bhagavataḥ svarūpa-bhūtaiśvaryādeḥ | paramātmana eṣā taṭastha-lakṣaṇena pūrvoktā jagat-sṛṣṭy-ādi-kāriṇī māyākhyā śaktiḥ | trayo varṇā yasyāḥ sā | tathā cātharvaṇikāḥ paṭhanti—sitāsitā ca raktā ca sarva-kāma-dughā vibhoḥ iti | uktaṁ ca, daivī hy eṣā guṇamayī mama māyā duratyayā ity atra guṇa-mayi iti || ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
तद्tadто
एवंevaṁтак
परमात्मनस्paramātmanasу Параматмы
तटस्थाख्याtaṭasthākhyā«пограничной» именуемая
शक्तिर्śaktirсила
विवृताvivṛtāраскрыта
अन्तराङ्गाख्याantarāṅgākhyā«сокровенной» именуемая
तुtuже
पूर्ववद्pūrvavadкак прежде
एवevaименно
ज्ञेयाjñeyāдолжна быть узнана
अथathaтеперь
बहिरङ्गाख्याbahiraṅgākhyā«внешней» именуемая
विव्रियतेvivriyateраскрывается
एषाeṣā«эта
मायाmāyāмайя
भगवतःbhagavataḥБхагавана,
सृष्टिsṛṣṭiтворение,
स्थित्य्sthityподдержание,
अन्तantaконец
कारिणीkāriṇīтворящая,
त्रिtriтрёх
वर्णाvarṇāцветов,
वर्णितास्माभिःvarṇitāsmābhiḥописана нами;
किंkiṁчто
भूयःbhūyaḥещё
श्रोतुम्śrotumслушать
इच्छसिicchasiжелаешь»
भगवतःbhagavataḥ«Бхагавана» —
स्वरूपsvarūpaсобственному облику
भूतैश्वर्यादेःbhūtaiśvaryādeḥприсущее владычество и прочее имеющего
परमात्मनparamātmanaу Параматмы
एषाeṣā«эта» —
तटस्थtaṭasthaкосвенным
लक्षणेनlakṣaṇenaпризнаком
पूर्वोक्ताpūrvoktāпрежде сказанная,
जगत्jagatмира
सृष्ट्य्sṛṣṭyтворение
आदिādiи прочее
कारिणीkāriṇīтворящая,
मायाख्याmāyākhyā«майей» именуемая
शक्तिःśaktiḥсила
त्रयोtrayoтри
वर्णाvarṇāцвета
यस्याःyasyāḥу которой
साsāона
तथाtathāтак
चाथर्वणिकाःcātharvaṇikāḥи атхарваники
पठन्तिpaṭhantiчитают
सितासिताsitāsitā«белая, тёмная
चcaи
रक्ताraktāкрасная
चcaи,
सर्वsarvaвсе
कामkāmaжелания
दुघाdughāдоящая,
विभोःvibhoḥу вездесущего»
इतिitiтак
उक्तंuktaṁсказано
चcaи
दैवीdaivī«божественная
ह्य्hyведь
एषाeṣāэта,
गुणमयीguṇamayīиз свойств состоящая,
ममmamaМоя
मायाmāyāмайя,
दुरत्ययाduratyayāтруднопреодолима»
इत्य्ityтак
अत्रatraздесь
गुणguṇa«из свойств
मयिmayiсостоящая»
इतिitiтак
Translation

Итак, сила Параматмы, именуемая пограничной, раскрыта; а именуемую сокровенной надо знать как прежде. Теперь раскрывается именуемая внешней:

«Эта майя Бхагавана, творящая творение, поддержание и конец, трёх цветов, описана нами; что ещё желаешь слушать?»

«Бхагавана» — то есть Того, у кого владычество и прочее присущи собственному облику. «Эта» — прежде сказанная косвенным признаком сила Параматмы, творящая творение мира и прочее, именуемая майей. «Трёх цветов» — та, у которой три цвета. Так и атхарваники читают: «белая, тёмная и красная, доящая все желания у вездесущего». И сказано: «божественная ведь эта Моя майя, состоящая из свойств, труднопреодолима» — здесь «состоящая из свойств».

Version

f840124739bd · published Sep 20, 2026, 3:59:55 PM UTC

Available inRU

Page between verses with