स्वाराज्यलक्ष्म्या तत्रापि प्राप्तसर्वसमीहितः ।
स्वेनात्मना स्वया वाङ्भूतया शक्तिवर्यया ।
राजतीति स्वराट् तस्य भावः स्वाराज्यम् उच्यते ॥
तद् एव लक्ष्मीः सर्वातिशायिनी सम्पद् एतया ।
आप्ताः समस्ताः कामा यं कामाः प्रेष्ठार्थसिद्धयः
svārājya-lakṣmyā tatrāpi prāpta-sarva-samīhitaḥ |
svenātmanā svayā vāṅ-bhūtayā śakti-varyayā |
rājatīti svarāṭ tasya bhāvaḥ svārājyam ucyate ||
tad eva lakṣmīḥ sarvātiśāyinī sampad etayā |
āptāḥ samastāḥ kāmā yaṃ kāmāḥ preṣṭhārtha-siddhayaḥ
छन्द अज्ञात
«Чьи все желания исполнены удачей собственного самодержавия»: он царствует Сам собою, Своею лучшей силой, что стала речью, — потому «сварат»; а состояние его и зовётся «сварадж». Оно же — Лакшми, превосходящая всё удача; ею и исполнены все его желания, то есть достижения наидорогого.
b0fd5af48479 · प्रकाशित 17 सित॰ 2026, 8:25:47 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
«Сварадж» разобран до корня: царствовать собою. Желания названы «достижениями наидорогого» — то есть не нуждой, а полнотою.