अथ मायाशक्तिशाबल्ये कैवल्यानुपपत्तेः, कैवल्येऽप्य् अनुभवाभावे तदानन्दस्यार्थतानुपपत्तेश् चान्यथानुपपत्तिप्रमाणतस् ताम् एवाह— त्वम् आद्यः पुरुषः साक्षाद् ईश्वरः प्रकृतेः परः । मायां व्युदस्य चिच्छक्त्या कैवल्ये स्थित आत्मनि ॥ त्वं साक्षात् स्वयम् एवाद्यः पुरुषो भगवान् । तथा य ईश्वरः अन्तर्याम्याख्यः पुरुषः सोऽपि त्वम् एव । तद् एवम् उभयस्मिन्न् अपि प्रकाशे प्रकृतेः परस् तदसङ्गी । ननु कथं केवलानुभवानन्दस्यापि तदनुभवित्वं यतो भगवत्त्वम् अपि लक्ष्येत? कथं चेश्वरत्वात् प्रकृत्यधिष्ठातृत्वेऽपि तदसङ्गित्वम्? तत्राह—मायां व्युदस्येति, अव्यभिचारिण्या स्वरूपशक्त्या ताम् आभासशक्तिं दूरे विधाय । तथैव स्वरूपशक्त्या कैवल्ये—
atha māyā-śakti-śābalye kaivalyānupapatteḥ, kaivalye'py anubhavābhāve tad-ānandasyārthatānupapatteś cānyathānupapatti-pramāṇatas tām evāha— tvam ādyaḥ puruṣaḥ sākṣād īśvaraḥ prakṛteḥ paraḥ | māyāṁ vyudasya cic-chaktyā kaivalye sthita ātmani || tvaṁ sākṣāt svayam evādyaḥ puruṣo bhagavān | tathā ya īśvaraḥ antaryāmy-ākhyaḥ puruṣaḥ so'pi tvam eva | tad evam ubhayasminn api prakāśe prakṛteḥ paras tad-asaṅgī | nanu kathaṁ kevalānubhavānandasyāpi tad-anubhavitvaṁ yato bhagavattvam api lakṣyeta? kathaṁ ceśvaratvāt prakṛty-adhiṣṭhātṛtve'pi tad-asaṅgitvam? tatrāha—māyāṁ vyudasyeti, avyabhicāriṇyā svarūpa-śaktyā tām ābhāsa-śaktiṁ dūre vidhāya | tathaiva svarūpa-śaktyā kaivalye—
Далее он излагает её же — свидетельством от того, что иначе необъяснимо: ибо при пестроте силы майи необъяснима кайвалья, а если и в кайвалье нет переживания, то необъяснимо, чтобы блаженство её было целью:
«Ты — первый Пуруша, Сам Владыка, выше пракрити; отбросив майю силою сознания, Ты пребываешь в единственности, в Себе».
«Ты» — Сам, «прямо», «первый Пуруша», Бхагаван. И тот «Владыка», Пуруша, именуемый внутренним правителем, — тоже Ты. И в обоих этих явлениях Ты «выше пракрити», то есть с нею не связан.
— Но как же Он, будучи и одним лишь переживанием-блаженством, оказывается тем, кто это переживает, — откуда и обозначалось бы Бхагаванство? И как Он, будучи Владыкой и правя пракрити, всё же с нею не связан?
— На то он говорит: «отбросив майю», то есть неотступною собственною силой поместив ту силу отблеска вдали. И тою же собственною силой — «в единственности»…
98afe737c9df · प्रकाशित 20 सित॰ 2026, 11:13:10 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Довод обратен привычному: не потому Он свободен, что пуст, а потому, что у Него есть Своя сила.
Без неё не объяснить ни освобождения, ни того, зачем к нему стремиться.
И «отбросив» истолковано не как уничтожение, а как удержание на расстоянии.