अथ श्रीभगवतस् तादृशभावव्यञ्जिनीं निजां मूर्तिं तेषाम् एव स्वहार्दाभिव्यक्तिकरेण स्तुतिवाक्येन प्रमाणयति—श्रीकुमारा ऊचुर् इति । स्तुतिम् आह—य इति पञ्चभिः । अत्र अक्षरजुषाम् अपि इत्य् अनुसृत्य व्याख्यायते । नित्यं ब्रह्मरूपेण प्रकाशसे, न तच् चित्रम् । इदानीं तु विशुद्धसत्त्वलक्सणेन स्वरूपशक्तिवृत्तिविशेषेण प्रकाशितया घनप्रकाशपरतत्त्वैकरूपया मूर्त्या प्रत्यक्षोऽसि, अहो भाग्यम् अस्माकम् इत्य् आहुः—हे अनन्त! यस् त्वं हृद्गतोऽपि दुरात्मनाम् अन्तर्हितो न स्फुरसि, स त्वं नोऽस्माकम् अन्तर्हितो न भवसि, नयनमूलं त्व् अद्यैव राद्धः प्राप्तोऽसि । तथा च—अपि संराधने प्रत्यक्षानुमानाभ्यां इत्य् अस्य विषयवाक्यम्, पराञ्चि खानि व्यतृणत् स्वयम्भूस् तस्मात् पराङ् पश्यति नान्तरात्मन् । कश्चिद् धीरः प्रत्यगात्मानम् ऐक्षद् आवृत्तचक्षुर् अमृतत्वम् इच्छन्न् ॥ इति । अन्तर्धानाभावे हेतुः—भवदुद्भवेन ब्रह्मणा तेनास्मत्पित्रा यर्हि यदा एव अनुवर्णितरहा उद्दिष्टब्रह्माख्यरहस्यः, तदैव नः कर्णमार्गेण तद्रूपतया गुहां बुद्धिं गतोऽसीति । तद् उक्तं—अक्षरजुषाम् अपि इति ॥
atha śrī-bhagavatas tādṛśa-bhāva-vyañjinīṁ nijāṁ mūrtiṁ teṣām eva sva-hārdābhivyakti-kareṇa stuti-vākyena pramāṇayati—śrī-kumārā ūcur iti | stutim āha—ya iti pañcabhiḥ | atra akṣara-juṣām api ity anusṛtya vyākhyāyate | nityaṁ brahma-rūpeṇa prakāśase, na tac citram | idānīṁ tu viśuddha-sattva-laksaṇena svarūpa-śakti-vṛtti-viśeṣeṇa prakāśitayā ghana-prakāśa-para-tattvaika-rūpayā mūrtyā pratyakṣo'si, aho bhāgyam asmākam ity āhuḥ—he ananta! yas tvaṁ hṛd-gato'pi durātmanām antarhito na sphurasi, sa tvaṁ no'smākam antarhito na bhavasi, nayana-mūlaṁ tv adyaiva rāddhaḥ prāpto'si | tathā ca—api saṁrādhane pratyakṣānumānābhyāṁ ity asya viṣaya-vākyam, parāñci khāni vyatṛṇat svayambhūs tasmāt parāṅ paśyati nāntarātman | kaścid dhīraḥ pratyag-ātmānam aikṣad āvṛtta-cakṣur amṛtatvam icchann || iti | antardhānābhāve hetuḥ—bhavad-udbhavena brahmaṇā tenāsmat-pitrā yarhi yadā eva anuvarṇita-rahā uddiṣṭa-brahmākhya-rahasyaḥ, tadaiva naḥ karṇa-mārgeṇa tad-rūpatayā guhāṁ buddhiṁ gato'sīti | tad uktaṁ—akṣara-juṣām api iti ||
Далее он подтверждает, что собственный образ Шри Бхагавана являет такое чувство, — речением славословия тех самых мудрецов, которое являет их сердечное: «Шри Кумары сказали». Славословие он говорит пятью строфами: «который» и далее.
Здесь толкуется в согласии со словами «хотя они и вкушают нетленное». Они говорят: «Вечно Ты проявляешься в облике Брахмана — это не дивно; а ныне Ты очевиден в образе, проявленном особою деятельностью собственной силы, чей признак — чистая саттва, и имеющем единый облик высшей сущности, сгущённого проявления. О, счастье наше!»
«О Бесконечный! Ты, „который“, „и пребывая в сердце у дурных душою“, „сокрыт“, то есть не проявляешься, — Ты „тот“ у нас не сокрыт, а „сегодня же“ „достигнут“, то есть обретён, „к корню глаз“».
Так и речение, служащее предметом сутры «и при почитании — восприятием и выводом»: «наружу проткнул отверстия Самосущий, потому смотрят наружу, а не во внутреннего Духа; некий стойкий, обратив взор, узрел внутреннего Духа, желая бессмертия».
Причина же того, что Ты не сокрыт: «Твоим явлением», то есть Брахмою, тем нашим отцом, «когда» «описана тайна», то есть указана тайна, именуемая Брахманом, — тогда же «путём» «уха» Ты вошёл, в том облике, «в тайник», то есть в «наш» разум. О том и сказано: «хотя они и вкушают нетленное».
ad9cf4ff92a5 · प्रकाशित 20 सित॰ 2026, 11:13:10 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Различены два способа быть незримым: от одних Он скрыт, другим открыт.
Причина открытости названа не заслугой, а тем, что Он уже вошёл в них через слух, когда отец говорил о Брахмане.
Потому виденье здесь — не начало знакомства, а его завершение.