षट्सन्दर्भ
Sandarbha Two — Bhagavat: The Lord as a Person2.63जीव गोस्वामी
144 / 1405
Linux
पन्ने पलटें
षट्सन्दर्भ · 2.63
॥
देवनागरी

ततोऽस्खलनम् । अथो विभूतिं मम माययाचिताम् ऐश्वर्यम् अष्टाङ्गम् अनुप्रवृत्तम् । श्रियं भागवतीं वास्पृहयन्ति भद्रां परस्य मे तेऽश्नुवते तु लोके ॥ न कर्हिचिन् मत्पराः शान्तरूपे नङ्क्ष्यन्ति नो मेऽनिमिषो लेढि हेतिः । येषाम् अहं प्रिय आत्मा सुतश् च सखा गुरुः सुहृदो दैवम् इष्टम् ॥ अथोऽविद्यानिवृत्त्यनन्तरं मम मायया भक्तविषयककृपया आचितां तदर्थं प्रकटितां विभूतिं भोगसम्पत्तिम्, तथाणिमाद्यष्टैश्वर्यम् अनुप्रवृत्तम् स्वभावसिद्धं, तथा भागवतीं श्रियं साक्षाद्भगवत्सम्बन्धिनीं सार्ष्टिसंज्ञां सम्पत्तिम् अपि अस्पृहयन्ति, भक्तिसुखमात्राभिलाषेण । यद्यपि तेभ्यो न स्पृहयन्तीत्य् अर्थः, तथापि ते मे मम लोके वैकुण्ठाख्ये अश्नुवते प्राप्नुवन्त्य् एवेति स्ववात्सलविशेषो दर्शितः । यथा सुदाममालाकारवरे, सोऽपि वव्रेऽचलां भक्तिं तस्मिन्न् एवाखिलात्मनि । तद्भक्तेषु च सौहार्दं भूतेषु च दयां पराम् । इति तस्मै वरान् दत्त्वा श्रियश् चान्वयवर्धिनीम् ॥ इति । अतस् तेषां तत्रानासक्तिश् च द्योतिता । “अविद्यानिवृत्त्यनन्तरम्” इति “मम कृपयाचिताम्” इति च तेषाम् अनर्थरूपत्वं खण्डितम् । किं वा, माययाचितां ब्रह्मलोकादिगतां सम्पत्तिम् अपीति तेषां सर्ववशीकारित्वम् एव दर्शितं, न तु तद्भोगः । तस्यातितुच्छत्वेन तेष्व् अनर्हत्वात् । श्रुतिश् चात्र—तद् यथेह कर्मजितो लोकः क्षीयते एवम् एवामुत्र पुण्यजितो लोकः क्षीयते इत्य् अनन्तरं अथ य इहात्मानम् अनुविद्य व्रजन्त्य् एतांश् च सत्यकामांस् तेषां सर्वेषु लोकेषु कामचारो भवति इति । नन्व् एवं तर्हि लोकत्वाविशेषात् स्वर्गादिवत् भोक्तृभोग्यानां कदाचिद् विनाशः स्यात् । तत्राह—शान्तरूपे शान्तम् अविकृतं रूपं यस्य तस्मिन् वैकुण्ठे मत्परास् तद्वासिनो लोकाः कदाचिद् अपि न नङ्क्ष्यन्ति भोग्यहीना न भवन्ति । अनिमिषो मे हेतिः मदीयं कालचक्रं नो लेढि, तान् न ग्रसते, न स पुनर् आवर्तते इति श्रुतेः । आब्रह्मभुवनाल् लोकाः पुनर् आवर्तिनोऽर्जुन । माम् उपेत्य तु कौन्तेय पुनर् जन्म न विद्यते ॥ इति श्रीगीतोपनिषद्भ्यः । सहस्रनामभाष्येऽप्य् उक्तम्—परम् उत्कृष्टम् अयनं स्थानं पुनरावृत्तिशङ्कारहितम् इति परायणः । पुंलिङ्गपक्षे बहुव्रीहिर् इति । न केवलम् एतावत् तेषां माहात्म्यम् इत्य् आह—येषाम् इति । येषां मां विना न कश्चिद् अपरः प्रेमभाजनम् अस्तीत्य् अर्थः । यद् वा—गोलोकादिकम् अपेक्ष्यैवम् उक्तम् । तत्र हि तथाभावा एव श्रीगोपा नित्या विद्यन्ते । अथवा, तं लोकं कीदृग्भावा अविद्यानन्तरं प्राप्नुवन्तीति । तत्राह येषाम् इति । ये केचित् पाद्मोत्तरखण्डे दर्शितमुनिगणसवासनाः आत्मा ब्रह्मैवायं साक्षाद् इति मां भावयन्ति, एवम् अन्ये च ये ये, त एव प्राप्नुवन्तीत्य् अर्थः । सुहृद इति बहुत्वं सौहृदस्य नानाभेदापेक्षया । एवं चतुर्थे श्रीनारदवाक्ये— शान्ताः समदृशः शुद्धाः सर्वभूतानुरञ्जनाः । यान्त्य् अञ्जसाच्युतपदम् अच्युतप्रियबान्धवाः ॥ इति । ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tato'skhalanam | atho vibhūtiṁ mama māyayācitām aiśvaryam aṣṭāṅgam anupravṛttam | śriyaṁ bhāgavatīṁ vāspṛhayanti bhadrāṁ parasya me te'śnuvate tu loke || na karhicin mat-parāḥ śānta-rūpe naṅkṣyanti no me'nimiṣo leḍhi hetiḥ | yeṣām ahaṁ priya ātmā sutaś ca sakhā guruḥ suhṛdo daivam iṣṭam || atho'vidyā-nivṛtty-anantaraṁ mama māyayā bhakta-viṣayaka-kṛpayā ācitāṁ tad-arthaṁ prakaṭitāṁ vibhūtiṁ bhoga-sampattim, tathāṇimādy-aṣṭaiśvaryam anupravṛttam svabhāva-siddhaṁ, tathā bhāgavatīṁ śriyaṁ sākṣād-bhagavat-sambandhinīṁ sārṣṭi-saṁjñāṁ sampattim api aspṛhayanti, bhakti-sukha-mātrābhilāṣeṇa | yadyapi tebhyo na spṛhayantīty arthaḥ, tathāpi te me mama loke vaikuṇṭhākhye aśnuvate prāpnuvanty eveti sva-vātsala-viśeṣo darśitaḥ | yathā sudāma-mālākāra-vare, so'pi vavre'calāṁ bhaktiṁ tasminn evākhilātmani | tad-bhakteṣu ca sauhārdaṁ bhūteṣu ca dayāṁ parām | iti tasmai varān dattvā śriyaś cānvaya-vardhinīm || iti | atas teṣāṁ tatrānāsaktiś ca dyotitā | “avidyā-nivṛtty-anantaram” iti “mama kṛpayācitām” iti ca teṣām anartha-rūpatvaṁ khaṇḍitam | kiṁ vā, māyayācitāṁ brahma-lokādi-gatāṁ sampattim apīti teṣāṁ sarva-vaśīkāritvam eva darśitaṁ, na tu tad-bhogaḥ | tasyāti-tucchatvena teṣv anarhatvāt | śrutiś cātra—tad yatheha karma-jito lokaḥ kṣīyate evam evāmutra puṇya-jito lokaḥ kṣīyate ity anantaraṁ atha ya ihātmānam anuvidya vrajanty etāṁś ca satya-kāmāṁs teṣāṁ sarveṣu lokeṣu kāma-cāro bhavati iti | nanv evaṁ tarhi lokatvāviśeṣāt svargādivat bhoktṛ-bhogyānāṁ kadācid vināśaḥ syāt | tatrāha—śānta-rūpe śāntam avikṛtaṁ rūpaṁ yasya tasmin vaikuṇṭhe mat-parās tad-vāsino lokāḥ kadācid api na naṅkṣyanti bhogya-hīnā na bhavanti | animiṣo me hetiḥ madīyaṁ kāla-cakraṁ no leḍhi, tān na grasate, na sa punar āvartate iti śruteḥ | ābrahma-bhuvanāl lokāḥ punar āvartino'rjuna | mām upetya tu kaunteya punar janma na vidyate || iti śrī-gītopaniṣadbhyaḥ | sahasra-nāma-bhāṣye'py uktam—param utkṛṣṭam ayanaṁ sthānaṁ punar-āvṛtti-śaṅkā-rahitam iti parāyaṇaḥ | puṁliṅga-pakṣe bahu-vrīhir iti | na kevalam etāvat teṣāṁ māhātmyam ity āha—yeṣām iti | yeṣāṁ māṁ vinā na kaścid aparaḥ prema-bhājanam astīty arthaḥ | yad vā—golokādikam apekṣyaivam uktam | tatra hi tathābhāvā eva śrī-gopā nityā vidyante | athavā, taṁ lokaṁ kīdṛg-bhāvā avidyānantaraṁ prāpnuvantīti | tatrāha yeṣām iti | ye kecit pādmottara-khaṇḍe darśita-muni-gaṇa-savāsanāḥ ātmā brahmaivāyaṁ sākṣād iti māṁ bhāvayanti, evam anye ca ye ye, ta eva prāpnuvantīty arthaḥ | suhṛda iti bahutvaṁ sauhṛdasya nānā-bhedāpekṣayā | evaṁ caturthe śrī-nārada-vākye— śāntāḥ sama-dṛśaḥ śuddhāḥ sarva-bhūtānurañjanāḥ | yānty añjasācyuta-padam acyuta-priya-bāndhavāḥ || iti | ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ततोऽस्खलनम्tato'skhalanamдалее непадение
अथोatho«далее
विभूतिंvibhūtiṁбогатство
ममmamaМоею
माययाचिताम्māyayācitāmмайей собранное
ऐश्वर्यम्aiśvaryamвладычество
अष्टाङ्गम्aṣṭāṅgamвосьмичастное
अनुप्रवृत्तम्anupravṛttamсамо собою следующее
श्रियंśriyaṁблеск
भागवतींbhāgavatīṁБхагавана
वास्पृहयन्तिvāspṛhayantiили не желают
भद्रांbhadrāṁблагой
परस्यparasyaвысшего
मेmeМоём
तेऽश्नुवतेte'śnuvateони обретают
तुtuже
लोकेlokeв мире»
नna«не
कर्हिचिन्karhicinкогда-либо
मत्matМне
पराःparāḥпреданные
शान्तśāntaумиротворённый
रूपेrūpeоблик имеющем
नङ्क्ष्यन्तिnaṅkṣyantiпогибнут
नोnoне
मेऽनिमिषोme'nimiṣoМоё немигающее
लेढिleḍhiлижет
हेतिःhetiḥоружие
येषाम्yeṣāmу кого
अहंahaṁЯ
प्रियpriyaмилый
आत्माātmāдуша
सुतश्sutaśсын
चcaи
सखाsakhāдруг
गुरुःguruḥучитель
सुहृदोsuhṛdoдоброжелатели
दैवम्daivamбожество
इष्टम्iṣṭamжеланное»
अथोऽविद्याatho'vidyā«далее» — неведения
निवृत्त्य्nivṛttyпрекращения
अनन्तरंanantaraṁсразу после
ममmama«Моею
माययाmāyayāмайей» —
भक्तbhaktaпреданных
विषयकviṣayakaпредметом имеющей
कृपयाkṛpayāмилостью
आचितांācitāṁ«собранное» —
तद्tadтого
अर्थंarthaṁради
प्रकटितांprakaṭitāṁпроявленное
विभूतिंvibhūtiṁ«богатство» —
भोगbhogaнаслаждения
सम्पत्तिम्sampattimдостояние
तथाणिमाद्य्tathāṇimādyтак же анимы и прочих
अष्टैश्वर्यम्aṣṭaiśvaryamвосьми владычеств
अनुप्रवृत्तम्anupravṛttam«само собою следующее» —
स्वभावsvabhāvaпо природе
सिद्धंsiddhaṁданное
तथाtathāтак же
भागवतींbhāgavatīṁ«Бхагавана
श्रियंśriyaṁблеск» —
साक्षाद्sākṣādвоочию
भगवत्bhagavatс Бхагаваном
सम्बन्धिनींsambandhinīṁсвязанное
सार्ष्टिsārṣṭi«саршти»
संज्ञांsaṁjñāṁименуемое
सम्पत्तिम्sampattimдостояние
अपिapiи
अस्पृहयन्तिaspṛhayanti«не желают» —
भक्तिbhaktiпреданности
सुखsukhaсчастья
मात्राभिलाषेणmātrābhilāṣeṇaодного желанием
यद्यपिyadyapiхотя
तेभ्योtebhyoих
नnaне
स्पृहयन्तीत्य्spṛhayantītyжелают — таков
अर्थःarthaḥсмысл
तथापिtathāpiвсё же
तेte«они»
मेme«Моём»
ममmamaМоём
लोकेloke«в мире» —
वैकुण्ठाख्येvaikuṇṭhākhye«Вайкунтхой» именуемом
अश्नुवतेaśnuvate«обретают» —
प्राप्नुवन्त्य्prāpnuvantyдостигают
एवेतिevetiименно — так
स्वsvaк Своим
वात्सलvātsalaнежности
विशेषोviśeṣoособость
दर्शितःdarśitaḥпоказана
यथाyathāкак
सुदामsudāmaСудамы
मालाकारmālākāraцветочника
वरेvareв даре
सोऽपिso'pi«и он
वव्रेऽचलांvavre'calāṁизбрал неколебимую
भक्तिंbhaktiṁпреданность
तस्मिन्न्tasminnв Нём
एवाखिलात्मनिevākhilātmaniименно, всего Душе
तद्tadЕго
भक्तेषुbhakteṣuк преданным
चcaи
सौहार्दंsauhārdaṁдружество
भूतेषुbhūteṣuк существам
चcaи
दयांdayāṁсострадание
पराम्parāmвысшее
इतिitiтак
तस्मैtasmaiему
वरान्varānдары
दत्त्वाdattvāдав
श्रियश्śriyaśи блеск
चान्वयcānvayaпотомство
वर्धिनीम्vardhinīmумножающий»
इतिitiтак
अतस्atasпотому
तेषांteṣāṁу них
तत्रानासक्तिश्tatrānāsaktiśк тому непривязанность
चcaи
द्योतिताdyotitāпоказана
अविद्याavidyā«неведения
निवृत्त्य्nivṛttyпрекращения
अनन्तरम्anantaramсразу после»
इतिitiтак
ममmama«Моею
कृपयाचिताम्kṛpayācitāmмилостью собранное»
इतिitiтак
चcaи
तेषाम्teṣāmу них
अनर्थanarthaбедою
रूपत्वंrūpatvaṁбытие
खण्डितम्khaṇḍitamразбито
किंkiṁчто
वाvāили
माययाचितांmāyayācitāṁ«майей собранное» —
ब्रह्मbrahmaБрахмы
लोकादिlokādiв мире и прочих
गतांgatāṁнаходящееся
सम्पत्तिम्sampattimдостояние
अपीतिapītiи — так
तेषाम्teṣāmу них
सर्वsarvaвсего
वशीकारित्वम्vaśīkāritvamподчинённость
एवevaименно
दर्शितंdarśitaṁпоказана
नnaне
तुtuже
तद्tadего
भोगःbhogaḥвкушение
तस्यातिtasyātiего крайнею
तुच्छत्वेनtucchatvenaничтожностью
तेष्व्teṣvу них
अनर्हत्वात्anarhatvātнеподобающестью
श्रुतिश्śrutiśшрути
चात्रcātraи здесь
तद्tad«то
यथेहyathehaкак здесь
कर्मkarmaделами
जितोjitoзавоёванный
लोकःlokaḥмир
क्षीयतेkṣīyateиссякает
एवम्evamтак
एवामुत्रevāmutraименно там
पुण्यpuṇyaзаслугою
जितोjitoзавоёванный
लोकःlokaḥмир
क्षीयतेkṣīyateиссякает»
इत्य्ityтак
अनन्तरंanantaraṁсразу после
अथatha«а
यyaкоторые
इहात्मानम्ihātmānamздесь Дух
अनुविद्यanuvidyaпознав
व्रजन्त्य्vrajantyуходят
एतांश्etāṁśэти
चcaи
सत्यsatyaистинные
कामांस्kāmāṁsжелания
तेषांteṣāṁу тех
सर्वेषुsarveṣuво всех
लोकेषुlokeṣuмирах
कामkāmaпо воле
चारोcāroхождение
भवतिbhavatiбывает»
इतिitiтак
नन्व्nanvно ведь
एवंevaṁтак
तर्हिtarhiтогда
लोकत्वाविशेषात्lokatvāviśeṣātмирностью неотличием
स्वर्गादिवत्svargādivatкак рай и прочее
भोक्तृbhoktṛвкушающих
भोग्यानांbhogyānāṁи вкушаемого
कदाचिद्kadācidкогда-либо
विनाशःvināśaḥгибель
स्यात्syātбыла бы
तत्राहtatrāhaна это говорит
शान्तśānta«умиротворённый
रूपेrūpeоблик имеющем» —
शान्तम्śāntamумиротворён
अविकृतंavikṛtaṁнеизменен
रूपंrūpaṁоблик
यस्यyasyaу кого
तस्मिन्tasminв том
वैकुण्ठेvaikuṇṭheВайкунтхе
मत्mat«Мне
परास्parāsпреданные» —
तद्tadеё
वासिनोvāsinoобитатели
लोकाःlokāḥлюди
कदाचिद्kadācidкогда-либо
अपिapiи
नna«не
नङ्क्ष्यन्तिnaṅkṣyantiпогибнут» —
भोग्यbhogyaвкушаемого
हीनाhīnāлишены
नnaне
भवन्तिbhavantiбывают
अनिमिषोanimiṣo«немигающее»
मेme«Моё»
हेतिःhetiḥ«оружие» —
मदीयंmadīyaṁмоё
कालkālaвремени
चक्रंcakraṁколесо
नोno«не
लेढिleḍhiлижет» —
तान्tānих
नnaне
ग्रसतेgrasateпоглощает
नna«не
सsaон
पुनर्punarснова
आवर्ततेāvartateвозвращается»
इतिitiтак
श्रुतेःśruteḥшрути
आब्रह्मābrahma«до Брахмы
भुवनाल्bhuvanālмира
लोकाःlokāḥмиры
पुनर्punarснова
आवर्तिनोऽर्जुनāvartino'rjunaвозвращающиеся, о Арджуна
माम्māmМеня
उपेत्यupetyaдостигнув
तुtuже
कौन्तेयkaunteyaо Каунтея
पुनर्punarснова
जन्मjanmaрождения
नnaне
विद्यतेvidyateесть»
इतिitiтак
श्रीśrīиз прекрасных
गीतोपनिषद्भ्यःgītopaniṣadbhyaḥ«Гита-упанишад»
सहस्रsahasra«Тысячи
नामnāmaимён»
भाष्येऽप्य्bhāṣye'pyи в комментарии
उक्तम्uktamсказано
परम्param«высшее,
उत्कृष्टम्utkṛṣṭamпревосходное
अयनंayanaṁприбежище,
स्थानंsthānaṁобитель
पुनर्punarснова
आवृत्तिāvṛttiвозвращения
शङ्काśaṅkāопасения
रहितम्rahitamлишённая»
इतिitiтак
परायणःparāyaṇaḥ«параяна»
पुंलिङ्गpuṁliṅgaмужского рода
पक्षेpakṣeв случае
बहुbahu«баху-
व्रीहिर्vrīhirврихи»
इतिitiтак
नnaне
केवलम्kevalamтолько
एतावत्etāvatстолько
तेषांteṣāṁу них
माहात्म्यम्māhātmyamвеличие
इत्य्ityтак
आहāhaговорит
येषाम्yeṣām«у кого»
इतिitiтак
येषांyeṣāṁу кого
मांmāṁМеня
विनाvināкроме
नnaне
कश्चिद्kaścidкто-либо
अपरःaparaḥиной
प्रेमpremaлюбви
भाजनम्bhājanamвместилище
अस्तीत्य्astītyесть — таков
अर्थःarthaḥсмысл
यद्yadили
वाvāже
गोलोकादिकम्golokādikamГолоку и прочее
अपेक्ष्यैवम्apekṣyaivamимея в виду именно так
उक्तम्uktamсказано
तत्रtatraтам
हिhiведь
तथाभावाtathābhāvāтаковые чувством
एवevaименно
श्रीśrīпрекрасные
गोपाgopāпастухи
नित्याnityāвечные
विद्यन्तेvidyanteесть
अथवाathavāили же
तंtaṁтот
लोकंlokaṁмир
कीदृग्kīdṛgкакие
भावाbhāvāчувством
अविद्यानन्तरंavidyānantaraṁневедения по прекращении
प्राप्नुवन्तीतिprāpnuvantītiдостигают — так
तत्राहtatrāhaна это говорит
येषाम्yeṣām«у кого»
इतिitiтак
येyeкоторые
केचित्kecitнекие
पाद्मोत्तरpādmottara«Падмы» последней
खण्डेkhaṇḍeв части
दर्शितdarśitaпоказанных
मुनिmuniмудрецов
गणgaṇaсонма
सवासनाःsavāsanāḥнаклонности имеющие
आत्माātmā«Дух —
ब्रह्मैवायंbrahmaivāyaṁБрахман именно этот
साक्षात्sākṣātвоочию»
इतिitiтак
मांmāṁМеня
भावयन्तिbhāvayantiсозерцают
एवम्evamтак
अन्येanyeиные
चcaи
येyeкоторые
येyeкоторые
तtaте
एवevaименно
प्राप्नुवन्तीत्य्prāpnuvantītyдостигают — таков
अर्थःarthaḥсмысл
सुहृदsuhṛda«доброжелатели»
इतिitiтак
बहुत्वंbahutvaṁмножественность
सौहृदस्यsauhṛdasyaдружества
नानाnānāразных
भेदापेक्षयाbhedāpekṣayāвидов ввиду
एवंevaṁтак
चतुर्थेcaturtheв четвёртой
श्रीśrīпрекрасного
नारदnāradaНарады
वाक्येvākyeв речении
शान्ताःśāntāḥ«умиротворённые
समsamaравно
दृशःdṛśaḥвидящие
शुद्धाःśuddhāḥчистые
सर्वsarvaвсех
भूतानुरञ्जनाःbhūtānurañjanāḥсуществ радующие
यान्त्य्yāntyидут
अञ्जसाच्युतañjasācyutaпрямо Ачьюты
पदम्padamк обители
अच्युतacyutaАчьюты
प्रियpriyaмилые
बान्धवाःbāndhavāḥродичи»
इतिitiтак
अनुवाद

Далее — о непадении:

«Далее: богатство, собранное Моею майей, восьмичастное владычество, само собою следующее, и благой блеск Бхагавана — не желают они и этого; но в Моём, высшего, мире они его обретают.

Никогда не погибнут преданные Мне в том, чей облик умиротворён, и не лижет их Моё немигающее оружие, — те, кому Я милый, душа, сын, друг, учитель, доброжелатели, желанное божество».

«Далее», то есть сразу по прекращении неведения, — «богатство», то есть достояние наслаждения, «собранное», то есть проявленное ради них «Моею майей», то есть милостью, чей предмет — преданные; так же восемь владычеств — анима и прочие, — «само собою следующее», то есть данное по природе; так же «блеск Бхагавана», то есть достояние, именуемое саршти и прямо связанное с Бхагаваном, — и его они «не желают», ибо желают одного лишь счастья преданности. Хотя они того и не желают, всё же «они» «обретают», то есть достигают его «в Моём мире», именуемом Вайкунтхой: так показана особая нежность Его к Своим.

Как в даре цветочнику Судаме: «и он избрал неколебимую преданность Ему же, Душе всего, и дружество к Его преданным, и высшее сострадание к существам»; «дав ему эти дары, а также блеск, умножающий потомство».

Этим показана и их непривязанность к тому. А словами «сразу по прекращении неведения» и «собранное Моею милостью» разбито и то, будто это беда.

Или иначе: «собранное майей» — то есть и достояние, что есть в мире Брахмы и прочих; тем показано, что всё им подчинено, а не то, что они им пользуются: ведь по крайней его ничтожности им оно не подобает. И шрути здесь: «как здесь иссякает мир, завоёванный делами, так же и там иссякает мир, завоёванный заслугою», а сразу вслед: «а те, кто здесь, познав Дух и эти истинные желания, уходят, — у тех во всех мирах хождение по воле».

Но ведь тогда, раз и это мир, как рай и прочее, вкушающие и вкушаемое когда-нибудь погибли бы? На это он говорит: «в том, чей облик умиротворён», то есть неизменен, — в Вайкунтхе, «преданные Мне», то есть её обитатели, «никогда не погибнут», то есть не остаются без вкушаемого. «Моё» «немигающее» «оружие», то есть моё колесо времени, «не лижет», то есть не поглощает их. По шрути «он не возвращается снова»; и по прекрасным «Гита-упанишадам»: «до мира Брахмы миры возвращаются снова, о Арджуна; но достигшему Меня, о Каунтея, нет рождения снова».

И в комментарии к «Тысяче имён» сказано: «высшее, превосходное прибежище, обитель, лишённая опасения возвращения», — таков «параяна»; а в случае мужского рода это бахуврихи.

И величие их не только в этом, — говорит он: «у кого». То есть: у кого нет иного вместилища любви, кроме Меня.

Или же так сказано, имея в виду Голоку и прочее: там ведь вечно пребывают прекрасные пастухи, чувством именно таковые.

Или иначе: с каким чувством достигают того мира по прекращении неведения? На это он говорит: «у кого». То есть: те некие, имеющие наклонности сонма мудрецов, показанных в последней части «Падмы», кто созерцает Меня как «Дух — это и есть воочию Брахман», и так же иные, кто бы они ни были, — те и достигают.

Множественность в слове «доброжелатели» — ввиду разных видов дружества. Так и в четвёртой песни, в речении Шри Нарады: «умиротворённые, равно видящие, чистые, радующие все существа, милые родичи Ачьюты идут прямо к обители Ачьюты».

संस्करण

2d1c586564b3 · प्रकाशित 20 सित॰ 2026, 11:13:10 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से