एवं च यथा श्रीभगवद्वपुर् आविर्भवति लोके, तथैव क्वचित् कस्यचित् तत्पदस्याविर्भावः श्रूयते— पत्नी विकुण्ठा शुभ्रस्य वैकुण्ठैः सुरसत्तमैः । तयोः स्वकलया जज्ञे वैकुण्ठो भगवान् स्वयम् ॥ वैकुण्ठः कल्पितो येन लोको लोकनमस्कृतः । रमया प्रार्थ्यमानेन देव्या तत्प्रियकाम्यया ॥ यथा भगवत आविर्भावमात्रं जन्मेति भण्यते, तथैव वैकुण्ठस्यापि कल्पनम् आविर्भावनम् एव, न तु प्राकृतवत् कृत्रिमत्वम्, उभयत्रापि नित्यत्वात्, इत्य् अभिप्रायेण तत्साम्येनाह—जज्ञ इति । श्रीविकुण्ठासुतस्यैवेदं वैकुण्ठम्, मूलवैकुण्ठं तु सृष्टेः प्राक् श्रीब्रह्मणा दृष्टम् इति द्वितीये प्रसिद्धम् एव । स तन्निकेतं परिमृश्य शून्यम् अपश्यमानः कुपितो ननाद इत्य् उक्तम् । तत्स्थानं तु स्वर्गादिगतम् एव ज्ञेयम् ॥ ॥
evaṁ ca yathā śrī-bhagavad-vapur āvirbhavati loke, tathaiva kvacit kasyacit tat-padasyāvirbhāvaḥ śrūyate— patnī vikuṇṭhā śubhrasya vaikuṇṭhaiḥ sura-sattamaiḥ | tayoḥ sva-kalayā jajñe vaikuṇṭho bhagavān svayam || vaikuṇṭhaḥ kalpito yena loko loka-namaskṛtaḥ | ramayā prārthyamānena devyā tat-priya-kāmyayā || yathā bhagavata āvirbhāva-mātraṁ janmeti bhaṇyate, tathaiva vaikuṇṭhasyāpi kalpanam āvirbhāvanam eva, na tu prākṛtavat kṛtrimatvam, ubhayatrāpi nityatvāt, ity abhiprāyeṇa tat-sāmyenāha—jajña iti | śrī-vikuṇṭhā-sutasyaivedaṁ vaikuṇṭham, mūla-vaikuṇṭhaṁ tu sṛṣṭeḥ prāk śrī-brahmaṇā dṛṣṭam iti dvitīye prasiddham eva | sa tan-niketaṁ parimṛśya śūnyam apaśyamānaḥ kupito nanāda ity uktam | tat-sthānaṁ tu svargādi-gatam eva jñeyam || ||
И как тело Шри Бхагавана является в мире, так же где-то слышно и о явлении какой-нибудь Его обители:
«Супруга Шубхры — Викунтха; у них двоих, с лучшими из богов — вайкунтхами, родился Своею частью Сам Бхагаван Вайкунтха, которым устроен мир Вайкунтха, чтимый мирами, — по просьбе богини Рамы, ради того, чтобы ей угодить».
Как у Бхагавана одно лишь явление зовётся «рождением», так же и «устроение» Вайкунтхи есть лишь её явление, а не сделанность, как у вещественного, — ибо и то и другое вечно; с этим намерением он и говорит «родился», приравнивая одно к другому.
Эта Вайкунтха — именно сына Шри Викунтхи; а коренная Вайкунтха была видена Шри Брахмою ещё до творения, как известно из второй песни. И сказано: «он, обойдя ту обитель и не видя её пустой, разгневанный, взревел». А та обитель, надо знать, находится в раю и подобном.
e1a38cb541e7 · प्रकाशित 20 सित॰ 2026, 11:13:10 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Мир может «родиться» так же, как рождается Он, — то есть явиться.
Слово «устроен» поставлено рядом со словом «родился» намеренно: одно объясняет другое.
И тут же отделена коренная Вайкунтха, которую Брахма видел до всякого творения.