तस्य इति । टीका च— स्वरूपानन्दाद् अपि तेषां भजनानन्दाधिक्यम् इत्य् आह । तस्य पदारविन्दकिञ्जल्कैः केशरैर् मिश्रा या तुलसी, तस्या मकरन्देन युक्तो यो वायुः, स्वविवरेण नासाच्छिद्रेण, अक्षरजुषां ब्रह्मानन्दसेविनाम् अपि, सङ्क्षोभं चित्तेऽतिहर्षं तनौ रोमाञ्चम् । इत्य् एषा ॥ अत्र पदयोर् अरविन्दकिञ्जल्कमिश्रा या तुलसीति व्याख्येयम् । अरविन्दतुलस्यौ च तदानीं वनमालास्थिते एव ज्ञेये । अस्तु तावद् भगवदात्मभूतानां तेषाम् अङ्गोपाङ्गानां तेषु क्षोभकारित्वं तत्सम्बन्धिनो वायोर् अपीति भावः । श्रीरामानुजशारीरके हि दर्शितम् इदम्— सोऽश्नुते सर्वान् कामान् सह ब्रह्मणा विपश्चिता इति ब्रह्मवेदनफलम् अवगमयद् वाक्यं परस्य विपश्चितो ब्रह्मणो गुणानन्त्यं ब्रवीति, विपश्चिता ब्रह्मणा सह सर्वान् कामान् अश्नुते । काम्यन्त इति कामाः कल्याणगुणाः । परब्रह्मणा सह तद्गुणान् सर्वान् अश्नुते इत्य् अर्थः । दहरविद्यायां, तस्मिन् यद् अन्तस् तद् अन्वेष्टव्यम् इतिवद् गुणप्राधान्यं वक्तुं सहशब्दः ॥ इति ।
tasya iti | ṭīkā ca— svarūpānandād api teṣāṁ bhajanānandādhikyam ity āha | tasya padāravinda-kiñjalkaiḥ keśarair miśrā yā tulasī, tasyā makarandena yukto yo vāyuḥ, sva-vivareṇa nāsā-cchidreṇa, akṣara-juṣāṁ brahmānanda-sevinām api, saṅkṣobhaṁ citte'tiharṣaṁ tanau romāñcam | ity eṣā || atra padayor aravinda-kiñjalka-miśrā yā tulasīti vyākhyeyam | aravinda-tulasyau ca tadānīṁ vana-mālā-sthite eva jñeye | astu tāvad bhagavad-ātma-bhūtānāṁ teṣām aṅgopāṅgānāṁ teṣu kṣobha-kāritvaṁ tat-sambandhino vāyor apīti bhāvaḥ | śrī-rāmānuja-śārīrake hi darśitam idam— so'śnute sarvān kāmān saha brahmaṇā vipaścitā iti brahma-vedana-phalam avagamayad vākyaṁ parasya vipaścito brahmaṇo guṇānantyaṁ bravīti, vipaścitā brahmaṇā saha sarvān kāmān aśnute | kāmyanta iti kāmāḥ kalyāṇa-guṇāḥ | para-brahmaṇā saha tad-guṇān sarvān aśnute ity arthaḥ | dahara-vidyāyāṁ, tasmin yad antas tad anveṣṭavyam itivad guṇa-prādhānyaṁ vaktuṁ saha-śabdaḥ || iti |
«Того» и далее. И тика: «Он говорит, что у них блаженство служения выше, чем блаженство собственного облика. Та туласи, что смешана с тычинками, то есть волокнами, лотоса Его стоп, — ветер, наделённый её мёдом, „своим отверстием“, то есть отверстием носа, и у „вкушающих нетленное“, то есть наслаждающихся блаженством Брахмана, сотворил „волнение“ — крайнюю радость в уме и трепет волосков на теле». Так она.
Здесь надо толковать: та туласи, что смешана с тычинками лотоса стоп. А лотос и туласи надо разуметь пребывающими тогда именно в лесной гирлянде.
Смысл тот: пусть даже члены и малые члены Его, сущие собою Бхагавана, творят в них волнение, — но творит его и ветер, с ними связанный.
Ведь в «Шарираке» Шри Рамануджи показано это: «„тот вкушает всё желанное вместе с мудрым Брахманом“ — это речение, дающее понять плод познания Брахмана, говорит о бесконечности свойств высшего мудрого Брахмана. „Вместе с мудрым Брахманом“ „вкушает всё желанное“; „камы“ — то, что желаемо, то есть благие свойства. Смысл: вместе с высшим Брахманом он вкушает все Его свойства. Как в „дахара-видье“ — „то, что внутри него, должно быть искомо“, — слово „вместе“ стоит, чтобы сказать о главенстве свойств».
57dac732d38d · प्रकाशित 20 सित॰ 2026, 11:13:10 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Тезис поставлен прямо: блаженство служения выше блаженства собственного облика.
Доказывается он не рассуждением, а запахом: ветер с гирлянды пробрал тех, кто вкушает Брахман.
И даже чужая школа, разбирая «вкушает вместе с Брахманом», вынуждена говорить о свойствах, а не о слиянии.