प्रपञ्चातीतत्वम्— स्वधर्मनिष्ठः शतजन्मभिः पुमान् विरिञ्चताम् एति ततः परं हि माम् । अव्याकृतं भागवतोऽथ वैष्णवं पदं यथाहं विबुधाः कलात्यये ॥ ततोऽपि पुण्यातिशयेन माम् एति, भागवतस् तु अथ देहान्ते अव्याकृतं, नामरूपे व्याकरवाणि इति श्रुतिप्रसिद्धव्याकरणाविषयं प्रपञ्चातीतं वैष्णवं पदं वैकुण्ठम् एति । यथाहं रुद्रो भूत्वाधिकारिकतया वर्तमानः, विबुधा देवाश् चाधिकारिकाः कलात्यये अधिकारान्ते लिङ्गभङ्गे सत्य् एष्यन्तीति, यावद् अधिकारम् अवस्थितिर् आधिकारिकाणाम् इति न्यायेन ॥ ॥
prapañcātītatvam— sva-dharma-niṣṭhaḥ śata-janmabhiḥ pumān viriñcatām eti tataḥ paraṁ hi mām | avyākṛtaṁ bhāgavato'tha vaiṣṇavaṁ padaṁ yathāhaṁ vibudhāḥ kalātyaye || tato'pi puṇyātiśayena mām eti, bhāgavatas tu atha dehānte avyākṛtaṁ, nāma-rūpe vyākaravāṇi iti śruti-prasiddha-vyākaraṇāviṣayaṁ prapañcātītaṁ vaiṣṇavaṁ padaṁ vaikuṇṭham eti | yathāhaṁ rudro bhūtvādhikārikatayā vartamānaḥ, vibudhā devāś cādhikārikāḥ kalātyaye adhikārānte liṅga-bhaṅge saty eṣyantīti, yāvad adhikāram avasthitir ādhikārikāṇām iti nyāyena || ||
О превосхождении проявленного мира:
«Верный своему закону человек сотнею рождений достигает состояния Вириньчи, а выше того — Меня; бхагавата же — неразвёрнутой вишнуиской обители, как я и боги при конце эпохи».
«И того» выше, избытком заслуги, «достигает Меня». «Бхагавата» «же» — то есть по конце тела — достигает «вишнуиской обители», то есть Вайкунтхи, «неразвёрнутой», то есть не бывшей предметом того развёртывания, что известно по шрути «имя и облик да разверну», — превзошедшей проявленный мир.
«Как я» — то есть став Рудрой и пребывая в должности; «боги», то есть боги, тоже занимающие должности, — «при конце эпохи», то есть по конце должности, когда распадается тонкое тело, придут туда; по правилу «пребывание должностных — покуда длится должность».
13ebcb44df47 · प्रकाशित 20 सित॰ 2026, 11:13:10 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Лестница продолжена: даже место Брахмы достигается заслугой, и даже оно не последнее.
Бхагавате обещано другое — не по заслуге и не по должности, а просто по конце тела.
Слово «неразвёрнутая» отсылает к самому творению имён и обликов: туда оно не дотянулось.