तथैव— न यत्र कालोऽनिमिषां परः प्रभुः कुतो नु देवा जगतां य ईशिरे । न यत्र सत्त्वं न रजस् तमश् च न वै विकारो न महान् प्रधानम् ॥ परं पदं वैष्णवम् आमनन्ति तद् यन् नेति नेतीत्य् अतदुत्सिसृक्षवः । विसृज्य दौरात्म्यम् अनन्यसौहृदा हृदोपगुह्यार्हपदं पदे पदे ॥ अतत् चिद्व्यतिरिक्तम् । नेति नेतीत्य् एवम् उत्स्रष्टुम् इच्छवो दौरात्म्यं भगवदात्मनोर् अभेददृष्टिं विसृज्य, अर्हस्य श्रीभगवतः, पदं चरणारविन्दं, पदे पदे प्रतिक्षणं हृदा उपगुह्य आश्लिष्य, नान्यस्मिन् सौहृदं येषां तथाभूताः सन्तो यद् आमनन्ति जानन्ति, तद् वैष्णवं पदं श्रीवैकुण्ठम् इति ब्रह्मस्वरूपम् एव तद् इति तात्पर्यम् । अनेन प्रेमलक्षणसाधनलिङ्गेन निराकाररूपम् अर्थान्तरं निरस्तम् । अत्र निराकारपरायणस्यापि मुक्ताफलटीकाकृतो दैवाभिव्यञ्जिता गीर् यथा—तत् परं पदं वैष्णवम् आमनन्ति, अधिकृताधिष्ठितराजाधिष्ठितत्ववत् । ब्रह्मादिपदानाम् अपि । विष्णुनाधिष्ठितत्वात् परम् इत्य् उक्तम् । विष्णुनैवाधिष्ठितम् इत्य् अर्थ इति । अत एव श्रुताव् अपि तस्य स्वमहिमैकप्रतिष्ठितत्वं स भगवः कस्मिन् प्रतिष्ठित इति स्वे महिम्नि इति । अत एवोक्तं क इत्था वेद यत्र सः इति ॥ ॥
tathaiva— na yatra kālo'nimiṣāṁ paraḥ prabhuḥ kuto nu devā jagatāṁ ya īśire | na yatra sattvaṁ na rajas tamaś ca na vai vikāro na mahān pradhānam || paraṁ padaṁ vaiṣṇavam āmananti tad yan neti netīty atad-utsisṛkṣavaḥ | visṛjya daurātmyam ananya-sauhṛdā hṛdopaguhyārha-padaṁ pade pade || atat cid-vyatiriktam | neti netīty evam utsraṣṭum icchavo daurātmyaṁ bhagavad-ātmanor abheda-dṛṣṭiṁ visṛjya, arhasya śrī-bhagavataḥ, padaṁ caraṇāravindaṁ, pade pade pratikṣaṇaṁ hṛdā upaguhya āśliṣya, nānyasmin sauhṛdaṁ yeṣāṁ tathābhūtāḥ santo yad āmananti jānanti, tad vaiṣṇavaṁ padaṁ śrī-vaikuṇṭham iti brahma-svarūpam eva tad iti tātparyam | anena prema-lakṣaṇa-sādhana-liṅgena nirākāra-rūpam arthāntaraṁ nirastam | atra nirākāra-parāyaṇasyāpi muktā-phala-ṭīkā-kṛto daivābhivyañjitā gīr yathā—tat paraṁ padaṁ vaiṣṇavam āmananti, adhikṛtādhiṣṭhita-rājādhiṣṭhitatvavat | brahmādi-padānām api | viṣṇunādhiṣṭhitatvāt param ity uktam | viṣṇunaivādhiṣṭhitam ity artha iti | ata eva śrutāv api tasya sva-mahimaika-pratiṣṭhitatvaṁ sa bhagavaḥ kasmin pratiṣṭhita iti sve mahimni iti | ata evoktaṁ ka itthā veda yatra saḥ iti || ||
Так же:
«Где время не господин над немигающими, а тем более не господа боги, что правят мирами; где нет ни саттвы, ни раджаса, ни тамаса, ни изменения, ни махата, ни прадханы, —
ту считают высшей вишнуиской обителью те, кто, желая отбросить не-то словами „не то, не то“, отбросил дурноумие, у кого дружество безраздельно и кто на каждом шагу обнимает сердцем стопы Достойного».
«Не-то» — то, что вне сознания. «Желающие отбросить» его словами «не то, не то», «отбросив» «дурноумие», то есть виденье неразличия Бхагавана и души; «Достойного», то есть Шри Бхагавана, «стопы», то есть стопы-лотос, «на каждом шагу», то есть каждый миг, «обняв», то есть прижав, «сердцем»; чьё дружество ни в чём ином, — таковыми будучи, они «считают», то есть знают, ту «вишнуискую обитель», то есть прекрасную Вайкунтху. Вывод: она и есть собственный облик Брахмана.
Этим — признаком средства, чей признак любовь, — отвергнут иной смысл, будто она бесформенна.
Здесь даже у творца тики «Мукта-пхала», преданного бесформенному, речь, вынужденная божеством, такова: «„ту считают высшей вишнуиской обителью“ — как управляемое поставленным называют управляемым царём. И об обителях Брахмы и прочих, поскольку и ими управляет Вишну, сказано „высшая“; то есть смысл тот, что управляема она именно Вишну».
Потому и в шрути она утверждена в одном лишь собственном величии: «в чём же он утверждён, о почтенный?» — «в собственном величии». Потому и сказано: «кто так знает, где он?»
aa1e17d23c47 · 发布于 2026年9月20日 11:13:10 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Отрицания «не то, не то» обычно ведут в пустоту; здесь ими отбрасывают не образ, а слияние.
И признак дошедших назван не знанием, а объятием — оттого бесформенное толкование не держится.
Даже чужой толкователь, разбирая стих, вынужден признать обитель управляемой Вишну.