वृन्दा—त्वत्पक्षम् आश्रित्य विवदमानां मां किम् इत्य् आक्षिपसि ?
ललिता—भोः समासाचार्यशार्दूल ! कथं स्वेप्सितापरसमासेन विभीषिकां प्रदर्श्य मत्प्रियसख्याः खेलास्पदकृष्णवनम् इदम् आदातुं वृथैवाध्यवस्यसि । यतोऽत्र नित्यं वैश्वानरवज् जाज्ज्वल्यमानबहुव्रीहिकर्मधारयाद्यवधारणतः स्वयम् एव दूराद् एवापसरिष्यसि ।
ततो मयोक्तं—चतुरंमन्ये ! प्रकटेऽत्र तत्पुरुषसमासे कथं करमधारयादियोजना सम्भवति । भवतु भवतु दुर्जन इति न्यायेन तद् एव तावत् कथय श्रोतव्यम् ।
vṛndā—tvat-pakṣam āśritya vivadamānāṁ māṁ kim ity ākṣipasi ?
lalitā—bhoḥ samāsācārya-śārdūla ! kathaṁ svepsitāpara-samāsena vibhīṣikāṁ pradarśya mat-priya-sakhyāḥ khelāspada-kṛṣṇa-vanam idam ādātuṁ vṛthaivādhyavasyasi | yato’tra nityaṁ vaiśvānaravaj jājjvalyamāna-bahuvrīhi-karmadhārayādy-avadhāraṇataḥ svayam eva dūrād evāpasariṣyasi |
tato mayoktaṁ—caturaṁmanye ! prakaṭe’tra tat-puruṣa-samāse kathaṁ karamadhārayādi-yojanā sambhavati | bhavatu bhavatu durjana iti nyāyena tad eva tāvat kathaya śrotavyam |
metre not identified
Вринда: «Зачем ты меня бранишь? Я ведь спорю на твоей стороне». Лалита: «Эй, тигр среди учителей сложных слов! Зачем ты напрасно, пугая нас другим, милым тебе сложным словом, решил отнять этот „лес Кришны“ — место игр моей милой подруги? Ведь здесь, как огонь, вечно пылает толкование через бахуврихи, кармадхараю и прочие — так что ты сам убежишь отсюда издалека». Тогда я сказал: «Мнящая себя умницей! Здесь явное зависимое сложение, татпуруша, — как же сюда приладить кармадхараю и прочее? Ну что ж, по правилу „пусть скажет и негодный“ — говори, послушаем».
c51121375d2f · published Sep 24, 2026, 8:35:51 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Бахуврихи, кармадхарая, татпуруша — виды сложных слов в санскритской грамматике.