वृन्दा—कीदृशं स भागः ?
नान्दीमुखी—त्वया किं न ज्ञायते ? यद् अस्य परमोज्ज्वलक्षेत्रस्य समान एव द्वयोर् भागः । तथायं परग्रामाद् आगत्य कृषिवृत्तिं कुर्वन्न् आस्ते ।
रङ्गणमाला अनुच्चैः—असौ परग्रामवासी भौमिको न स्यात् । साम्प्रतं एतस्मिन् वने वासम् आचर्य श्रीवृन्दावनेशाकृषिम् आचरन्न् अस्ति । तद् अस्य षष्ठो भाग एव प्राप्तव्यो भवति । कथं समानं लभताम् ?
विशाखा—अयि मुग्धे ! भागनिर्णयचालनया किम् अस्माकं यतो मानपूर्वकं सर्वदा करदानं कर्तुम् एव महाराज्ञीनाम् आज्ञालेखः समागतोऽस्ति तत् कथम् अस्माभिः स्वातन्त्र्येणैवं कर्तुं शक्यते ?
vṛndā—kīdṛśaṁ sa bhāgaḥ ?
nāndīmukhī—tvayā kiṁ na jñāyate ? yad asya paramojjvala-kṣetrasya samāna eva dvayor bhāgaḥ | tathāyaṁ para-grāmād āgatya kṛṣi-vṛttiṁ kurvann āste |
raṅgaṇamālā anuccaiḥ—asau para-grāma-vāsī bhaumiko na syāt | sāmprataṁ etasmin vane vāsam ācarya śrī-vṛndāvaneśākṛṣim ācarann asti | tad asya ṣaṣṭho bhāga eva prāptavyo bhavati | kathaṁ samānaṁ labhatām ?
viśākhā—ayi mugdhe ! bhāga-nirṇaya-cālanayā kim asmākaṁ yato māna-pūrvakaṁ sarvadā kara-dānaṁ kartum eva mahā-rājñīnām ājñā-lekhaḥ samāgato’sti tat katham asmābhiḥ svātantryeṇaivaṁ kartuṁ śakyate ?
metre not identified
Вринда: «Какая же это доля?» Нандимукхи: «Разве ты не знаешь? С этого сияющего поля обоим положены равные доли: ведь он пришёл из другой деревни и живёт земледелием». Ранганамала тихо: «Не пришлый он арендатор: теперь он живёт в этом лесу и пашет для владычицы Шри Вриндавана. Значит, ему положена лишь шестая доля. Как же ему получать поровну?» Вишакха: «Простушка! Что нам делить доли? Пришёл письменный указ великой царицы — всегда брать подать по обмеру. Как же нам своевольничать?»
48170fb7d467 · published Sep 24, 2026, 8:35:51 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Шестая доля урожая — обычная доля царя в дхарма-шастрах; здесь её в шутку оставляют «земледельцу».