तत्र प्राकृती—
षोढान्तिमा प्राकृती स्याच् छौरसेनी च मागधी ॥233॥
पैशाची चूलिकापैशाच्यपभ्रंश इति क्रमात् ।
अत्र तु प्राकृतं स्त्रीणां सर्वासां नियतं भवेत् ॥234॥
ऐश्वर्येण प्रमत्तानां दारिद्र्योपहतात्मनाम् ।
ये नीचाः कर्मणा जात्या तेषां च प्राकृतं स्मृतम् ॥235॥
तत्रापि नायिकादीनां शौरसेनी प्रकीर्तिता ।
आसाम् एव तु गाथासु महाराष्ट्री स्मृता बुधैः ॥236॥
अत्रोक्ता मागधी भाषा राजान्तःपुरचारिणाम् ।
तथा विदूषकादीनां चेटानाम् अपि कीर्तिता ॥237॥
रक्षःपिशाचनीचेषु पैशाचीद्वितयं भवेत् ।
अपभ्रंशस् तु चण्डालयवनादिषु युज्यते ॥238॥
सर्वेषां कारणवशात् कार्यो भाषाव्यतिक्रमः ।
माहात्म्यस्य परिभ्रंशान् मदस्यातिशयात् तथा ॥239॥
प्रच्छादनं च विभ्रान्तिर् यथालिखितवाचनम् ।
कदाचिद् अनुवादं च कारणानि प्रचक्षते ॥240॥
नायिकानां सखीवेश्याकितवाप्सरसां तथा ।
वैदग्ध्यार्थं प्रयोक्तव्यं संस्कृतं चान्तरान्तरा ॥241॥
स्पष्टान्य् एषाम् उदाहरणानि ।
tatra prākṛtī—
ṣoḍhāntimā prākṛtī syāc chaurasenī ca māgadhī ||233||
paiśācī cūlikā-paiśācy-apabhraṁśa iti kramāt |
atra tu prākṛtaṁ strīṇāṁ sarvāsāṁ niyataṁ bhavet ||234||
aiśvaryeṇa pramattānāṁ dāridryopahatātmanām |
ye nīcāḥ karmaṇā jātyā teṣāṁ ca prākṛtaṁ smṛtam ||235||
tatrāpi nāyikādīnāṁ śaurasenī prakīrtitā |
āsām eva tu gāthāsu mahārāṣṭrī smṛtā budhaiḥ ||236||
atroktā māgadhī bhāṣā rājāntaḥpura-cāriṇām |
tathā vidūṣakādīnāṁ ceṭānām api kīrtitā ||237||
rakṣaḥ-piśāca-nīceṣu paiśācī-dvitayaṁ bhavet |
apabhraṁśas tu caṇḍāla-yavanādiṣu yujyate ||238||
sarveṣāṁ kāraṇa-vaśāt kāryo bhāṣā-vyatikramaḥ |
māhātmyasya paribhraṁśān madasyātiśayāt tathā ||239||
pracchādanaṁ ca vibhrāntir yathālikhita-vācanam |
kadācid anuvādaṁ ca kāraṇāni pracakṣate ||240||
nāyikānāṁ sakhī-veśyā-kitavāpsarasāṁ tathā |
vaidagdhyārthaṁ prayoktavyaṁ saṁskṛtaṁ cāntarāntarā ||241||
spaṣṭāny eṣām udāharaṇāni |
未能识别诗律
Пракрит. Пракрит бывает шести видов, по порядку: шаурасени, магадхи, пайшачи, чулика-пайшачи и апабхрамша. Здесь пракрит предписан всем женщинам, а также опьянённым властью, сломленным бедностью и тем, кто низок делами и рождением. Героине и прочим подобает шаурасени; но в их песнях мудрые предписывают махараштри. Магадхи — язык служителей царских покоев, а также видушаки и прочих и слуг. У ракшасов, пишачей и низких — обе пайшачи, а апабхрамша употребляется у чандалов, яванов и прочих. По причине смена языка допустима у всех. Причинами называют утрату величия, избыток опьянения, желание скрыть себя, смятение, чтение написанного как есть и порой пересказ. Героини, подруги, гетеры, игроки и апсары ради изысканности время от времени должны говорить и на санскрите. Примеры этого очевидны.
fc3ba7015a65 · 发布于 2026年9月24日 17:55:54 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Перечислено пять видов пракрита, хотя сказано «шесть»: вероятно, шестым считается махараштри, названная ниже. В «Лалита-мадхаве» Радха и подруги говорят на пракрите, но в минуты сильного чувства переходят на санскрит — отсюда пометы «на санскрите» в приведённых выше примерах.