Mahabharata
Сабхакрия-парва: вопросы Нарады о долге царя (раджадхарма) · Verse 2.5.24–26
1971 / 3756
Mahabharata · 2.5.24–26
Devanāgarī

कच्चित् सहस्रैर् मूर्खाणाम् एकं क्रीणासि पण्डितम् ॥
पण्डितो ह्य् अर्थकृच्छ्रेषु कुर्यान् निःश्रेयसं परम् ॥
कच्चिद् दुर्गाणि सर्वाणि धनधान्यायुधोदकैः ॥
यन्त्रैश् च परिपूर्णानि तथा शिल्पिधनुर्धरैः ॥
एको ऽप्य् अमात्यो मेधावी शूरो दान्तो विचक्षणः ॥
राजानं राजपुत्रं वा प्रापयेन् महतीं श्रियम् ॥

Transliteration (IAST)

kaccit sahasrair mūrkhāṇām ekaṃ krīṇāsi paṇḍitam ||
paṇḍito hy arthakṛcchreṣu kuryān niḥśreyasaṃ param ||
kaccid durgāṇi sarvāṇi dhanadhānyāyudhodakaiḥ ||
yantraiś ca paripūrṇāni tathā śilpidhanurdharaiḥ ||
eko 'py amātyo medhāvī śūro dānto vicakṣaṇaḥ ||
rājānaṃ rājaputraṃ vā prāpayen mahatīṃ śriyam ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
कच्चित् सहस्रैः मूर्खाणाम् एकम् क्रीणासि पण्डितम्kaccit sahasraiḥ mūrkhāṇām ekam krīṇāsi paṇḍitamнадеюсь, за тысячи глупцов одного учёного ты [готов] купить,
पण्डितः हि अर्थ-कृच्छ्रेषु कुर्यात् निःश्रेयसम् परम्paṇḍitaḥ hi artha-kṛcchreṣu kuryāt niḥśreyasam paramибо учёный в денежных бедствиях может сотворить высшее благо;
कच्चित् दुर्गाणि सर्वाणि धन-धान्य-आयुध-उदकैःkaccit durgāṇi sarvāṇi dhana-dhānya-āyudha-udakaiḥнадеюсь, все крепости [полны] богатством, зерном, оружием, водою,
यन्त्रैः च परिपूर्णानि तथा शिल्पि-धनुर्धरैःyantraiḥ ca paripūrṇāni tathā śilpi-dhanurdharaiḥи машинами наполнены, а также ремесленниками и лучниками;
एकः अपि अमात्यः मेधावी शूरः दान्तः विचक्षणःekaḥ api amātyaḥ medhāvī śūraḥ dāntaḥ vicakṣaṇaḥдаже один советник — разумный, отважный, смиривший себя, прозорливый —
राजानम् राज-पुत्रम् वा प्रापयेत् महतीम् श्रियम्rājānam rāja-putram vā prāpayet mahatīm śriyamможет привести царя или царевича к великому благоденствию.
Translation

«Надеюсь, ты [готов] купить одного учёного ценою тысяч глупцов, ибо учёный в денежных бедствиях способен сотворить высшее благо? Надеюсь, все крепости полны богатством, зерном, оружием, водою, [боевыми] машинами, ремесленниками и лучниками? Даже один советник — разумный, отважный, смиривший себя, прозорливый — может привести царя или царевича к великому благоденствию».

Commentary

Здесь ценность мудрого ставится выше множества бесполезных. Знаменательно, что один разумный советник назван способным спасти целое царство: качество выше числа, и один праведный мудрец дороже толпы. Так писание являет, что благо держится не множеством, а достоинством; и далее — о лазутчиках.

Version

e5ade0302cb3 · published Jun 16, 2026, 12:20:00 PM UTC

Page between verses with