Mahabharata
Сабхакрия-парва: вопросы Нарады о долге царя (раджадхарма) · Verse 2.5.93–95
1998 / 3756
Mahabharata · 2.5.93–95
Devanāgarī

कच्चिद् आर्यो विशुद्धात्मा क्षारितश् चौरकर्मणि ॥
अदृष्टशास्त्रकुशलैर् न लोभाद् वध्यते शुचिः ॥
पृष्टो गृहीतस् तत्कारी तज्ज्ञैर् दृष्टः सकारणः ॥
कच्चिन् न मुच्यते स्तेनो द्रव्यलोभान् नरर्षभ ॥
व्युत्पन्ने कच्चिद् आढ्यस्य दरिद्रस्य च भारत ॥
अर्थान् न मिथ्या पश्यन्ति तवामात्या हृता धनैः ॥

Transliteration (IAST)

kaccid āryo viśuddhātmā kṣāritaś caurakarmaṇi ||
adṛṣṭaśāstrakuśalair na lobhād vadhyate śuciḥ ||
pṛṣṭo gṛhītas tatkārī tajjñair dṛṣṭaḥ sakāraṇaḥ ||
kaccin na mucyate steno dravyalobhān nararṣabha ||
vyutpanne kaccid āḍhyasya daridrasya ca bhārata ||
arthān na mithyā paśyanti tavāmātyā hṛtā dhanaiḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
कच्चित् आर्यः विशुद्ध-आत्मा क्षारितः चौर-कर्मणिkaccit āryaḥ viśuddha-ātmā kṣāritaḥ caura-karmaṇiнадеюсь, благородный, чистый душою, оклеветанный в воровстве,
अदृष्ट-शास्त्र-कुशलैः न लोभात् वध्यते शुचिःadṛṣṭa-śāstra-kuśalaiḥ na lobhāt vadhyate śuciḥне казнится из алчности неискушёнными в законах, [этот] чистый;
पृष्टः गृहीतः तत्-कारी तज्-ज्ञैः दृष्टः स-कारणःpṛṣṭaḥ gṛhītaḥ tat-kārī taj-jñaiḥ dṛṣṭaḥ sa-kāraṇaḥнадеюсь, [а вор] — спрошенный, схваченный за делом, знатоками с поличным усмотренный, —
कच्चित् न मुच्यते स्तेनः द्रव्य-लोभात् नर-ऋषभkaccit na mucyate stenaḥ dravya-lobhāt nara-ṛṣabhaне отпускается из жадности к [его] добру, о бык среди мужей;
व्युत्पन्ने कच्चित् आढ्यस्य दरिद्रस्य च भारतvyutpanne kaccit āḍhyasya daridrasya ca bhārataнадеюсь, и богатого, и бедного [одинаково], о Бхарата, при разборе [дела],
अर्थान् न मिथ्या पश्यन्ति तव अमात्याः हृताः धनैःarthān na mithyā paśyanti tava amātyāḥ hṛtāḥ dhanaiḥкриво не судят твои советники, [сами] совращённые богатствами?
Translation

«Надеюсь, благородный, чистый душою, [ложно] оклеветанный в воровстве, не казнится из алчности неискушёнными в законах? Надеюсь, [а настоящий] вор — допрошенный, схваченный за делом, опознанный знатоками с поличным — не отпускается из жадности к его добру, о бык среди мужей? Надеюсь, твои советники, [сами] совращённые богатствами, не судят криво ни богатого, ни бедного при разборе дел, о Бхарата?».

Commentary

Здесь правосудие хранится с обеих сторон: невинного не казнить, виновного не отпускать за мзду. Знаменательно, что и осуждение неповинного, и оправдание вора названы равно гибельными: правда суда — в верности истине, а не в выгоде. Так писание являет нелицеприятие сутью правосудия; и далее — о четырнадцати пороках царя.

Version

ee6decf86ad4 · published Jun 16, 2026, 12:20:00 PM UTC

Page between verses with