Mahabharata
Сабхакрия-парва: вопросы Нарады о долге царя (раджадхарма) · Verse 2.5.83–85
1994 / 3756
Mahabharata · 2.5.83–85
Devanāgarī

कच्चित् पौरा न सहिता ये च ते राष्ट्रवासिनः ॥
त्वया सह विरुध्यन्ते परैः क्रीताः कथं चन ॥
कच्चित् ते दुर्बलः शत्रुर् बलेनोपनिपीडितः ॥
मन्त्रेण बलवान् कश् चिद् उभाभ्यां वा युधिष्ठिर ॥
कच्चित् सर्वे ऽनुरक्तास् त्वां भूमिपालाः प्रधानतः ॥
कच्चित् प्राणांस् त्वदर्थेषु संत्यजन्ति त्वया हृताः ॥

Transliteration (IAST)

kaccit paurā na sahitā ye ca te rāṣṭravāsinaḥ ||
tvayā saha virudhyante paraiḥ krītāḥ kathaṃ cana ||
kaccit te durbalaḥ śatrur balenopanipīḍitaḥ ||
mantreṇa balavān kaś cid ubhābhyāṃ vā yudhiṣṭhira ||
kaccit sarve 'nuraktās tvāṃ bhūmipālāḥ pradhānataḥ ||
kaccit prāṇāṃs tvadartheṣu saṃtyajanti tvayā hṛtāḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
कच्चित् पौराः न सहिताः ये च ते राष्ट्र-वासिनःkaccit paurāḥ na sahitāḥ ye ca te rāṣṭra-vāsinaḥнадеюсь, горожане и те жители царства
त्वया सह विरुध्यन्ते परैः क्रीताः कथम् चनtvayā saha virudhyante paraiḥ krītāḥ katham canaникак не восстают совместно против тебя, подкупленные врагами;
कच्चित् ते दुर्बलः शत्रुः बलेन उपनिपीडितःkaccit te durbalaḥ śatruḥ balena upanipīḍitaḥнадеюсь, слабого врага ты теснишь силою,
मन्त्रेण बलवान् कः चित् उभाभ्याम् वा युधिष्ठिरmantreṇa balavān kaḥ cit ubhābhyām vā yudhiṣṭhiraа сильного — советом, или [иного] тем и другим, о Юдхиштхира;
कच्चित् सर्वे अनुरक्ताः त्वाम् भूमि-पालाः प्रधानतःkaccit sarve anuraktāḥ tvām bhūmi-pālāḥ pradhānataḥнадеюсь, все владыки земли преданы тебе превыше всего;
कच्चित् प्राणान् त्वत्-अर्थेषु संत्यजन्ति त्वया हृताःkaccit prāṇān tvat-artheṣu saṃtyajanti tvayā hṛtāḥнадеюсь, привлечённые тобою, они отдают жизнь ради тебя?
Translation

«Надеюсь, горожане и жители царства, подкупленные врагами, никак не восстают сообща против тебя? Надеюсь, слабого врага ты теснишь силою, а сильного — советом или тем и другим вместе, о Юдхиштхира? Надеюсь, все владыки земли превыше всего преданы тебе и, привлечённые тобою, отдают жизнь ради тебя?».

Commentary

Здесь сила соразмеряется с противником: слабого — мощью, сильного — разумом. Знаменательно, что верность подданных ставится прежде крепостей и войск: где народ и союзники преданы, там царство неодолимо изнутри. Так писание являет преданность сердец главною твердынею; и далее — о почитании наук и брахманов.

Version

7607d05b4876 · published Jun 16, 2026, 12:20:00 PM UTC

Page between verses with