Упанишады
Каушитаки-упанишадаKauṣītaki 2.15
1749 / 5341
Упанишады · Kauṣītaki 2.15
Деванагари

अथातः पितापुत्रीयं सम्प्रदानमिति चाचक्षते । पिता पुत्रं प्रेष्यन्नाह्वयति नवैस्तृणैरगारं संस्तीर्याग्निमुपसमाधायोदकुम्भं सपात्रमुपनिधायाहतेन वाससा सम्प्रच्छन्नः स्वयं श्येत एत्य पुत्र उपरिषटादभिनिपद्यते, इन्द्रियैरस्येन्द्रियाणि संस्पृश्यापि वास्याभिमुखत एवासीताथास्मै संप्रयच्छति वाचं मे त्वयि दधानीति पिता वाचं ते मयि दध इति पुत्रः प्राणं मे त्वयि दधानीति पिता प्राणं ते मयि दध इति पुत्रः । चक्षुर्मे त्वयि दधानीति पिता चक्षुस्ते मयि दध इति पुत्रः । श्रोत्रं मे त्वयि दधानीति पिता श्रोत्रं ते मयि दध इति पुत्रः । मनो मे त्वयि दधानीति पिता मनस्ते मयि दध इति पुत्रः । अन्नरसान्मे त्वयि दधानीति पितान्नरसांस्ते मयि दध इति पुत्रः । कर्माणि मे त्वयि दधानीति पिता कर्माणि ते मयि दध इति पुत्रः । सुखदुःखे मे त्वयि दधानीति पिता सुखदुःखे ते मयि दध इति पुत्रः । आनन्दं रतिं प्रजातिं मे त्वयि दधानीति पिता आनन्दं रतिं प्रजातिं ते मयि दध इति पुत्रः । इत्या मे त्वयि दधानीति पिता इत्या ते मयि दध इति पुत्रः । धियो विज्ञातव्यं कामान्मे त्वयि दधानीति पिता धियो विज्ञातव्यं कामांस्ते मयि दध इति पुत्रः । अथ दक्षिणावुत्प्राङुपनिष्क्रामति तं पितानुमन्त्रयते यशो ब्रह्मवर्चसमन्नाद्यं कीर्तिस्त्वा जुषतामित्यथेतरः सव्यमंसमन्ववेक्षते पाणिनान्तर्धाय वसनान्तेन वा प्रच्छाद्य स्वर्गांल्लोकान्कामानवाप्नुहीति स यद्यगदः स्यात्पुत्रस्यैश्वर्ये पिता वसेत्परि वा व्रजेद्यद्यु वै प्रेयाद्यदेवैनं समापयति तथा समापयितव्यो भवति तथा समापयितव्यो भवति

Транслитерация (IAST)

athātaḥ pitāputrīyaṃ sampradānamiti cācakṣate | pitā putraṃ preṣyannāhvayati navaistṛṇairagāraṃ saṃstīryāgnimupasamādhāyodakumbhaṃ sapātramupanidhāyāhatena vāsasā sampracchannaḥ svayaṃ śyeta etya putra upariṣaṭādabhinipadyate, indriyairasyendriyāṇi saṃspṛśyāpi vāsyābhimukhata evāsītāthāsmai saṃprayacchati vācaṃ me tvayi dadhānīti pitā vācaṃ te mayi dadha iti putraḥ prāṇaṃ me tvayi dadhānīti pitā prāṇaṃ te mayi dadha iti putraḥ | cakṣurme tvayi dadhānīti pitā cakṣuste mayi dadha iti putraḥ | śrotraṃ me tvayi dadhānīti pitā śrotraṃ te mayi dadha iti putraḥ | mano me tvayi dadhānīti pitā manaste mayi dadha iti putraḥ | annarasānme tvayi dadhānīti pitānnarasāṃste mayi dadha iti putraḥ | karmāṇi me tvayi dadhānīti pitā karmāṇi te mayi dadha iti putraḥ | sukhaduḥkhe me tvayi dadhānīti pitā sukhaduḥkhe te mayi dadha iti putraḥ | ānandaṃ ratiṃ prajātiṃ me tvayi dadhānīti pitā ānandaṃ ratiṃ prajātiṃ te mayi dadha iti putraḥ | ityā me tvayi dadhānīti pitā ityā te mayi dadha iti putraḥ | dhiyo vijñātavyaṃ kāmānme tvayi dadhānīti pitā dhiyo vijñātavyaṃ kāmāṃste mayi dadha iti putraḥ | atha dakṣiṇāvutprāṅupaniṣkrāmati taṃ pitānumantrayate yaśo brahmavarcasamannādyaṃ kīrtistvā juṣatāmityathetaraḥ savyamaṃsamanvavekṣate pāṇināntardhāya vasanāntena vā pracchādya svargāṃllokānkāmānavāpnuhīti sa yadyagadaḥ syātputrasyaiśvarye pitā vasetpari vā vrajedyadyu vai preyādyadevainaṃ samāpayati tathā samāpayitavyo bhavati tathā samāpayitavyo bhavati

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
अथ अतः पितापुत्रीयम्atha ataḥ pitāputrīyamтеперь — обряд отца и сына; далее об отцовско-сыновнем
सम्प्रदानम् इति च आचक्षतेsampradānam iti ca ācakṣateкоторый зовут и передачей; его называют также вручением
पिता पुत्रम् प्रेष्यन् आह्वयतिpitā putram preṣyan āhvayatiотец, отходя, зовёт сына; отец при кончине призывает сына
नवैः तृणैः अगारम् संस्तीर्यnavaiḥ tṛṇaiḥ agāram saṃstīryaустлав дом свежей травой; постлав в жилище новую траву
अग्निम् उपसमाधायagnim upasamādhāyaразведя огонь; возложив жертвенное пламя
उदकुम्भम् सपात्रम् उपनिधायudakumbham sapātram upanidhāyaпоставив кувшин с водой и чашей; приготовив сосуд с водою
अहतेन वाससा सम्प्रच्छन्नःahatena vāsasā sampracchannaḥукрывшись новым покровом; накрывшись неношеным платьем
स्वयम् श्येतःsvayam śyetaḥсам возлежит; он ложится
एत्य पुत्रः उपरिष्टात् अभिनिपद्यतेetya putraḥ upariṣṭāt abhinipadyateподойдя, сын ложится сверху; сын, приблизившись, приникает
इन्द्रियैः अस्य इन्द्रियाणि संस्पृश्यindriyaiḥ asya indriyāṇi saṃspṛśyaкасаясь чувствами его чувств; прикасаясь органами к его органам
अपि वा अस्य अभिमुखतः आसीतapi vā asya abhimukhataḥ āsītaили же сядет лицом к нему; либо усядется перед ним
अथ अस्मै सम्प्रयच्छतिatha asmai samprayacchatiи тогда он передаёт ему; тут он вручает ему
वाचम् मे त्वयि दधानिvācam me tvayi dadhāni«речь мою в тебя влагаю», — отец; «моё слово в тебя кладу»
इति पिताiti pitā— говорит отец; так молвит отец
वाचम् ते मयि दधेvācam te mayi dadhe«речь твою в себя приемлю», — сын; «твоё слово во мне»
इति पुत्रःiti putraḥ— говорит сын; так молвит сын
प्राणम् मे त्वयि दधानिprāṇam me tvayi dadhāni«дыхание моё в тебя влагаю», — отец; «мою прану в тебя кладу»
इति पिताiti pitā— говорит отец; так молвит отец
प्राणम् ते मयि दधेprāṇam te mayi dadhe«дыхание твоё приемлю», — сын; «твою прану во мне»
इति पुत्रःiti putraḥ— говорит сын; так молвит сын
चक्षुः मे त्वयि दधानिcakṣuḥ me tvayi dadhāni«глаз мой в тебя влагаю», — отец; «моё око в тебя кладу»
इति पिताiti pitā— говорит отец; так молвит отец
चक्षुः ते मयि दधेcakṣuḥ te mayi dadhe«глаз твой приемлю», — сын; «твоё око во мне»
इति पुत्रःiti putraḥ— говорит сын; так молвит сын
श्रोत्रम् मे त्वयि दधानिśrotram me tvayi dadhāni«ухо моё в тебя влагаю», — отец; «мой слух в тебя кладу»
इति पिताiti pitā— говорит отец; так молвит отец
श्रोत्रम् ते मयि दधेśrotram te mayi dadhe«ухо твоё приемлю», — сын; «твой слух во мне»
इति पुत्रःiti putraḥ— говорит сын; так молвит сын
मनः मे त्वयि दधानिmanaḥ me tvayi dadhāni«ум мой в тебя влагаю», — отец; «мою мысль в тебя кладу»
इति पिताiti pitā— говорит отец; так молвит отец
मनः ते मयि दधेmanaḥ te mayi dadhe«ум твой приемлю», — сын; «твою мысль во мне»
इति पुत्रःiti putraḥ— говорит сын; так молвит сын
अन्नरसान् मे त्वयि दधानिannarasān me tvayi dadhāni«вкусы пищи в тебя влагаю», — отец; «вкус снеди в тебя кладу»
इति पिताiti pitā— говорит отец; так молвит отец
अन्नरसान् ते मयि दधेannarasān te mayi dadhe«вкусы твои приемлю», — сын; «твой вкус во мне»
इति पुत्रःiti putraḥ— говорит сын; так молвит сын
कर्माणि मे त्वयि दधानिkarmāṇi me tvayi dadhāni«дела мои в тебя влагаю», — отец; «мои деяния в тебя кладу»
इति पिताiti pitā— говорит отец; так молвит отец
कर्माणि ते मयि दधेkarmāṇi te mayi dadhe«дела твои приемлю», — сын; «твои деяния во мне»
इति पुत्रःiti putraḥ— говорит сын; так молвит сын
सुखदुःखे मे त्वयि दधानिsukhaduḥkhe me tvayi dadhāni«радость и боль влагаю», — отец; «счастье и горе в тебя кладу»
इति पिताiti pitā— говорит отец; так молвит отец
सुखदुःखे ते मयि दधेsukhaduḥkhe te mayi dadhe«радость и боль приемлю», — сын; «твоё счастье и горе во мне»
इति पुत्रःiti putraḥ— говорит сын; так молвит сын
आनन्दम् रतिम् प्रजातिम् मेānandam ratim prajātim me«блаженство, усладу, потомство моё»; «радость, страсть, продолжение рода»
त्वयि दधानि इति पिताtvayi dadhāni iti pitā«в тебя влагаю», — отец; «в тебя кладу», — говорит отец
ते मयि दधे इति पुत्रःte mayi dadhe iti putraḥ«твои приемлю», — сын; «твои во мне», — говорит сын
इत्याः मे त्वयि दधानिityāḥ me tvayi dadhāni«хождение моё влагаю», — отец; «мою поступь в тебя кладу»
इति पिताiti pitā— говорит отец; так молвит отец
इत्याः ते मयि दधेityāḥ te mayi dadhe«хождение твоё приемлю», — сын; «твою поступь во мне»
इति पुत्रःiti putraḥ— говорит сын; так молвит сын
धियः विज्ञातव्यम् कामान् मेdhiyaḥ vijñātavyam kāmān me«мысли, познаваемое, желания мои»; «разумения, предмет знания, хотения»
त्वयि दधानि इति पिताtvayi dadhāni iti pitā«в тебя влагаю», — отец; «в тебя кладу», — говорит отец
ते मयि दधे इति पुत्रःte mayi dadhe iti putraḥ«твои приемлю», — сын; «твои во мне», — говорит сын
अथ दक्षिणावृत् प्राङ् उपनिष्क्रामतिatha dakṣiṇāvṛt prāṅ upaniṣkrāmatiзатем, обойдя справа, выходит на восток; потом, повернув направо, отходит
तम् पिता अनुमन्त्रयतेtam pitā anumantrayateотец напутствует его; отец говорит ему вслед
यशः ब्रह्मवर्चसम् अन्नाद्यम्yaśaḥ brahmavarcasam annādyam«слава, блеск Брахмана, изобилие пищи»; «честь, брахманское сияние, снедь»
कीर्तिः त्वा जुषताम् इतिkīrtiḥ tvā juṣatām iti«и молва да возлюбит тебя»; «пусть слава тебя облюбует»
अथ इतरः सव्यम् अंसम् अन्ववेक्षतेatha itaraḥ savyam aṃsam anvavekṣateа тот озирается через левое плечо; другой же глядит из-за левого плеча
पाणिना अन्तर्धायpāṇinā antardhāyaзаслонившись рукою; закрывшись ладонью
वसनान्तेन वा प्रच्छाद्यvasanāntena vā pracchādyaили укрывшись краем одежды; либо прикрывшись полою
स्वर्गान् लोकान् कामान् अवाप्नुहि इतिsvargān lokān kāmān avāpnuhi iti«обрети небесные миры и желанное»; «достигни горних миров и хотений»
सः यदि अगदः स्यात्saḥ yadi agadaḥ syātесли же он выздоровеет; а коли отец поправится
पुत्रस्य ऐश्वर्ये पिता वसेत्putrasya aiśvarye pitā vasetпусть отец живёт во власти сына; да пребудет отец под началом сына
परि वा व्रजेत्pari vā vrajetили же уйдёт странствовать; либо отправится в отречение
यदि उ वै प्रेयात्yadi u vai preyātа если он отойдёт; если же он умрёт
यथा एनम् समापयतिyathā enam samāpayatiто как его провожают; как надлежит его напутствовать
तथा समापयितव्यः भवतिtathā samāpayitavyaḥ bhavatiтак и должно проводить; так и следует проводить
तथा समापयितव्यः भवतिtathā samāpayitavyaḥ bhavatiтак и должно проводить; так и следует проводить
Литературный перевод

Теперь — об обряде отца и сына, который зовут также передачей. Отец, отходя, зовёт сына. Устлав дом свежей травой, разведя огонь, поставив кувшин с водой и чашей, укрывшись новым покровом, он сам возлежит. Сын, подойдя, ложится на него сверху, касаясь своими чувствами его чувств, — или же садится лицом к нему. И тогда отец передаёт ему: «Речь мою я влагаю в тебя», — говорит отец. «Речь твою я приемлю в себя», — говорит сын. «Дыхание моё...» — «Дыхание твоё...» — «Глаз мой...» — «Ухо моё...» — «Ум мой...» — «Вкусы пищи...» — «Дела мои...» — «Радость и боль мои...» — «Блаженство, усладу и потомство моё...» — «Хождение моё...» — «Мысли, познаваемое и желания мои я влагаю в тебя», — говорит отец. «Мысли, познаваемое и желания твои я приемлю в себя», — говорит сын. Затем, обойдя справа, сын выходит на восток, и отец напутствует его: «Слава, блеск Брахмана и изобилие пищи, и добрая молва да возлюбят тебя». А тот озирается через левое плечо, заслонившись рукою или укрывшись краем одежды: «Обрети небесные миры и всё желанное». Если же отец выздоровеет, пусть он живёт во власти сына или уходит странствовать. А если он отойдёт, то как должно его проводить, так и должно проводить.

Версия

e6b00792043d · опубликовано 29 июл. 2026 г., 03:43:45 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами