Упанишады
Каушитаки-упанишадаKauṣītaki 3.2
1751 / 5643
Упанишады · Kauṣītaki 3.2
Деванагари

स होवाच प्राणोऽस्मि प्रज्ञात्मा तं मामायुरमृतमित्युपास्व । आयुः प्राणः प्राणो वा आयुः प्राण एवाचामृतम् । यावद्ध्यस्मिञ्छरीरे प्राणो वसति तावदायुः । प्राणेन ह्येवामुष्मिंल्लोकेऽमृतत्वमाप्नोति । प्रज्ञया सत्यसङ्कल्पं स यो ममायुरमृतमित्युपास्ते सर्वमायुरस्मिंल्लोक एति । आप्नोत्यमृतत्वमक्षितिं स्वर्गे लोके । तद्धैक आहुरेकभूयं वै प्राणा गच्छन्तीति । न हि कश्चन शक्नुयात्सकृद्वाचा नाम प्रज्ञापयितुं चक्षुषा रूपं श्रोत्रेण शब्दं मनसा ध्यानमित्येकभूयं वै प्राणाः । एकैकमेतानि सर्वाण्येव प्रज्ञापयन्ति । वाचं वदन्ती सर्वे प्राणा अनुवदन्ति । चक्षुः पश्यत्सर्वे प्राणा अनुपश्यन्ति श्रोत्रं शृण्वत्सर्वे प्राणा अनुशृण्वन्ति मनो ध्यायत्सर्वे प्राणा अनुध्यायन्ति प्राणं प्राणन्तं सर्वे प्राणा अनुप्राणन्तीति । एवमुहैवैतदिति हेन्द्र उवाच । अस्तीत्येव प्राणानां निःश्रेयसादानमिति

Транслитерация (IAST)

sa hovāca prāṇo'smi prajñātmā taṃ māmāyuramṛtamityupāsva | āyuḥ prāṇaḥ prāṇo vā āyuḥ prāṇa evācāmṛtam | yāvaddhyasmiñcharīre prāṇo vasati tāvadāyuḥ | prāṇena hyevāmuṣmiṃlloke'mṛtatvamāpnoti | prajñayā satyasaṅkalpaṃ sa yo mamāyuramṛtamityupāste sarvamāyurasmiṃlloka eti | āpnotyamṛtatvamakṣitiṃ svarge loke | taddhaika āhurekabhūyaṃ vai prāṇā gacchantīti | na hi kaścana śaknuyātsakṛdvācā nāma prajñāpayituṃ cakṣuṣā rūpaṃ śrotreṇa śabdaṃ manasā dhyānamityekabhūyaṃ vai prāṇāḥ | ekaikametāni sarvāṇyeva prajñāpayanti | vācaṃ vadantī sarve prāṇā anuvadanti | cakṣuḥ paśyatsarve prāṇā anupaśyanti śrotraṃ śṛṇvatsarve prāṇā anuśṛṇvanti mano dhyāyatsarve prāṇā anudhyāyanti prāṇaṃ prāṇantaṃ sarve prāṇā anuprāṇantīti | evamuhaivaitaditi hendra uvāca | astītyeva prāṇānāṃ niḥśreyasādānamiti

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
सः ह उवाचsaḥ ha uvācaон сказал; тот молвил
प्राणः अस्मि प्रज्ञात्माprāṇaḥ asmi prajñātmā«я — дыхание, душа разумения»; «я прана, праджня-атман»
तम् माम् आयुः अमृतम् इतिtam mām āyuḥ amṛtam iti«меня — как жизнь и бессмертие»; «меня — жизнью и нетленным»
उपास्स्वupāssva«чти»; «почитай»
आयुः प्राणः प्राणः वै आयुःāyuḥ prāṇaḥ prāṇaḥ vai āyuḥ«жизнь есть дыхание, дыхание есть жизнь»; «прана — век, век — прана»
प्राणः एव आ अमृतम्prāṇaḥ eva ā amṛtam«дыхание и есть бессмертие»; «прана — самое нетленное»
यावत् हि अस्मिन् शरीरेyāvat hi asmin śarīre«ибо пока в этом теле»; «покуда в сем теле»
प्राणः वसति तावत् आयुःprāṇaḥ vasati tāvat āyuḥ«живёт дыхание, дотоле и жизнь»; «обитает прана, дотоле век»
प्राणेन हि एव अमुष्मिन् लोकेprāṇena hi eva amuṣmin loke«ибо дыханием в том мире»; «праной ведь в ином мире»
अमृतत्वम् आप्नोतिamṛtatvam āpnoti«обретают бессмертие»; «достигают нетленности»
प्रज्ञया सत्यसङ्कल्पम्prajñayā satyasaṅkalpam«разумением — истинное намерение»; «праджней — верный замысел»
सः यः माम् आयुः अमृतम्saḥ yaḥ mām āyuḥ amṛtam«кто меня как жизнь и бессмертие»; «тот, кто меня жизнью и нетленным»
इति उपास्तेiti upāste«чтит»; «почитает»
सर्वम् आयुः अस्मिन् लोके एतिsarvam āyuḥ asmin loke eti«полный век обретает в этом мире»; «проживает здесь весь срок»
आप्नोति अमृतत्वम् अक्षितिम्āpnoti amṛtatvam akṣitim«обретает бессмертие и нерушимость»; «достигает нетленности и непреходящего»
स्वर्गे लोकेsvarge loke«в небесном мире»; «в горнем мире»
तत् ह एके आहुःtat ha eke āhuḥоб этом иные говорят; тут некоторые утверждают
एकभूयम् वै प्राणाः गच्छन्ति इतिekabhūyam vai prāṇāḥ gacchanti iti«дыхания сходятся в единство»; «праны идут к одному»
न हि कश्चन शक्नुयात्na hi kaścana śaknuyātибо никто не может; ведь никому не под силу
सकृत् वाचा नाम प्रज्ञापयितुम्sakṛt vācā nāma prajñāpayitumразом речью явить имя; сразу словом обозначить имя
चक्षुषा रूपम्cakṣuṣā rūpamглазом — образ; оком — форму
श्रोत्रेण शब्दम्śrotreṇa śabdamухом — звук; слухом — голос
मनसा ध्यानम् इतिmanasā dhyānam itiумом — помысел; мыслью — размышление
एकभूयम् वै प्राणाःekabhūyam vai prāṇāḥдыхания сходятся в единство; праны идут к одному
एकैकम् एतानि सर्वाणि एव प्रज्ञापयन्तिekaikam etāni sarvāṇi eva prajñāpayantiи являют всё это по одному; и обозначают это поочерёдно
वाचम् वदन्तीम्vācam vadantīmкогда речь говорит; покуда слово молвит
सर्वे प्राणाः अनुवदन्तिsarve prāṇāḥ anuvadantiвсе дыхания говорят вслед; все праны вторят
चक्षुः पश्यत्cakṣuḥ paśyatкогда глаз видит; покуда око глядит
सर्वे प्राणाः अनुपश्यन्तिsarve prāṇāḥ anupaśyantiвсе дыхания видят вслед; все праны вторят взглядом
श्रोत्रम् शृण्वत्śrotram śṛṇvatкогда ухо слышит; покуда слух внимает
सर्वे प्राणाः अनुशृण्वन्तिsarve prāṇāḥ anuśṛṇvantiвсе дыхания слышат вслед; все праны вторят слухом
मनः ध्यायत्manaḥ dhyāyatкогда ум мыслит; покуда мысль помышляет
सर्वे प्राणाः अनुध्यायन्तिsarve prāṇāḥ anudhyāyantiвсе дыхания мыслят вслед; все праны вторят помыслом
प्राणम् प्राणन्तम्prāṇam prāṇantamкогда дыхание дышит; покуда прана дышит
सर्वे प्राणाः अनुप्राणन्ति इतिsarve prāṇāḥ anuprāṇanti itiвсе дыхания дышат вслед; все праны вторят дыханием
एवम् उ ह एवevam u ha eva«именно так»; «воистину так»
एतत् इतिetat iti«оно и есть»; «это и есть»
ह इन्द्रः उवाचha indraḥ uvācaсказал Индра; молвил Индра
अस्ति इति एव प्राणानाम्asti iti eva prāṇānām«есть, однако, у дыханий»; «однако имеется у пран»
निःश्रेयसादानम् इतिniḥśreyasādānam iti«обретение высшего»; «взятие наилучшего»
Литературный перевод

И он сказал: «Я — дыхание, душа разумения; как жизнь и бессмертие чти меня. Жизнь есть дыхание, дыхание есть жизнь; дыхание и есть бессмертие. Ибо пока в этом теле живёт дыхание, дотоле и жизнь; ибо дыханием обретают бессмертие в том мире, а разумением — истинное намерение. И кто чтит меня как жизнь и бессмертие, тот обретает полный век в этом мире и достигает бессмертия и нерушимости в мире небесном». Об этом иные говорят: «дыхания сходятся в единство» — ибо никто не может разом явить речью имя, глазом образ, ухом звук, умом помысел; сходясь в единство, дыхания являют всё это по одному. Когда речь говорит, все дыхания говорят вслед ей; когда глаз видит, все дыхания видят вслед; когда ухо слышит, все дыхания слышат вслед; когда ум мыслит, все дыхания мыслят вслед; когда дыхание дышит, все дыхания дышат вслед. «Именно так оно и есть, — сказал Индра. — Есть, однако, у дыханий и обретение высшего».

Версия

fff9f080ac0c · опубликовано 29 июл. 2026 г., 03:43:45 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами