Упанишады
Каушитаки-упанишадаKauṣītaki 3.1
1750 / 5643
Упанишады · Kauṣītaki 3.1
Деванагари

प्रतर्दनो ह दैवोदासिरिन्द्रस्य प्रियं धामोपजगाम । युद्धेन च पौरुषेण च तं हेन्द्र उवाच । प्रतर्दन वरं ते ददानीति स होवाच प्रतर्दनः । त्वमेव मे वृणीष्व यं त्वं मनुष्याय हिततमं मन्यस इति तं हेन्द्र उवाच । न वै वरोऽवरस्मै वृणीते त्वमेव वृणीष्वेत्येवमरो वै किल म इति होवाच प्रतर्दनोऽथो खल्विन्द्रः सत्यादेव नेयाय । सत्यं हीन्द्रः स होवाच । मामेव विजानीह्येतदेवाहं मनुष्याय हिततमं मन्ये । यन्मां विजानीयात् । त्रिशीर्षाणं त्वाष्ट्रमहनमवाङ्मुखान्यतीन्सालावृकेभ्यः प्रायच्छं बह्वीः सन्धा अतिक्रम्य दिवि प्रह्लादीयानतृणमहमन्तरिक्षे पौलोमान्पृथिव्यां कालखाञ्जान् । तस्य मे तत्र न लोम च मामीयते । स यो मां विजानीयान्नास्य केन च कर्मणा लोको मीयते । न मातृवधेन न पितृवधेन न स्तेयेन न भ्रूणहत्यया नास्य पापं च न चकृषो मुखान्नीलं वेत्तीति

Транслитерация (IAST)

pratardano ha daivodāsirindrasya priyaṃ dhāmopajagāma | yuddhena ca pauruṣeṇa ca taṃ hendra uvāca | pratardana varaṃ te dadānīti sa hovāca pratardanaḥ | tvameva me vṛṇīṣva yaṃ tvaṃ manuṣyāya hitatamaṃ manyasa iti taṃ hendra uvāca | na vai varo'varasmai vṛṇīte tvameva vṛṇīṣvetyevamaro vai kila ma iti hovāca pratardano'tho khalvindraḥ satyādeva neyāya | satyaṃ hīndraḥ sa hovāca | māmeva vijānīhyetadevāhaṃ manuṣyāya hitatamaṃ manye | yanmāṃ vijānīyāt | triśīrṣāṇaṃ tvāṣṭramahanamavāṅmukhānyatīnsālāvṛkebhyaḥ prāyacchaṃ bahvīḥ sandhā atikramya divi prahlādīyānatṛṇamahamantarikṣe paulomānpṛthivyāṃ kālakhāñjān | tasya me tatra na loma ca māmīyate | sa yo māṃ vijānīyānnāsya kena ca karmaṇā loko mīyate | na mātṛvadhena na pitṛvadhena na steyena na bhrūṇahatyayā nāsya pāpaṃ ca na cakṛṣo mukhānnīlaṃ vettīti

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
प्रतर्दनः ह दैवोदासिःpratardanaḥ ha daivodāsiḥПратардана, сын Диводасы; Пратардана Дайводаси
इन्द्रस्य प्रियम् धाम उपजगामindrasya priyam dhāma upajagāmaпришёл в любезную обитель Индры; достиг милого жилища Индры
युद्धेन च पौरुषेण चyuddhena ca pauruṣeṇa caбитвой и мужеством; войною и доблестью
तम् ह इन्द्रः उवाचtam ha indraḥ uvācaи Индра сказал ему; тот Индра ему молвил
प्रतर्दन वरम् ते ददानि इतिpratardana varam te dadāni iti«Пратардана, дам тебе дар»; «Пратардана, изберу тебе благо»
सः ह उवाच प्रतर्दनःsaḥ ha uvāca pratardanaḥПратардана сказал; тот ответил Пратардана
त्वम् एव मे वृणीष्वtvam eva me vṛṇīṣva«сам избери для меня»; «ты и выбери мне»
यम् त्वम् मनुष्यायyam tvam manuṣyāya«что ты для человека»; «что ты для смертного»
हिततमम् मन्यसे इतिhitatamam manyase iti«полагаешь самым полезным»; «считаешь наиполезнейшим»
तम् ह इन्द्रः उवाचtam ha indraḥ uvācaи Индра сказал ему; тот Индра ему молвил
न वै वरः अवरस्मै वृणीतेna vai varaḥ avarasmai vṛṇīte«высший не выбирает за низшего»; «старший не избирает младшему»
त्वम् एव वृणीष्व इतिtvam eva vṛṇīṣva iti«избери сам»; «ты и выбирай»
एवम् अरः वैevam araḥ vai«тогда и дара нет»; «стало быть, дара нет»
किल मे इतिkila me iti«мне», — сказал он; «у меня», — молвил
ह उवाच प्रतर्दनःha uvāca pratardanaḥсказал Пратардана; молвил Пратардана
अथो खलु इन्द्रःatho khalu indraḥно Индра; однако же Индра
सत्यात् एव न इयायsatyāt eva na iyāyaот истины не отступил; не отошёл от правды
सत्यम् हि इन्द्रःsatyam hi indraḥибо Индра есть истина; поскольку Индра — сущее
सः ह उवाचsaḥ ha uvācaон сказал; тот молвил
माम् एव विजानीहिmām eva vijānīhi«меня и познай»; «именно меня уразумей»
एतत् एव अहम् मनुष्यायetat eva aham manuṣyāya«это я для человека»; «вот что я для смертного»
हिततमम् मन्येhitatamam manye«полагаю самым полезным»; «считаю наиполезнейшим»
यत् माम् विजानीयात्yat mām vijānīyāt«чтобы он познал меня»; «дабы он меня уразумел»
त्रिशीर्षाणम् त्वाष्ट्रम् अहनम्triśīrṣāṇam tvāṣṭram ahanam«трёхглавого сына Тваштара я убил»; «я сразил трёхголового Твашрия»
अवाङ्मुखान् यतीन्avāṅmukhān yatīn«отшельников с опущенными лицами»; «подвижников-арунмукхов»
सालावृकेभ्यः प्रायच्छम्sālāvṛkebhyaḥ prāyaccham«я отдал волкам»; «я предал шакалам»
बह्वीः सन्धाः अतिक्रम्यbahvīḥ sandhāḥ atikramya«преступив многие договоры»; «нарушив множество уговоров»
दिवि प्रह्लादीयान् अतृणम्divi prahlādīyān atṛṇam«в небе я истребил Прахладиев»; «на небе побил потомков Прахлады»
अहम् अन्तरिक्षे पौलोमान्aham antarikṣe paulomān«я в поднебесье — Пауломов»; «я в воздухе — сынов Пуломана»
पृथिव्याम् कालखाञ्जान्pṛthivyām kālakhāñjān«на земле — Калакханджей»; «на земле — калакханджей»
तस्य मे तत्रtasya me tatra«и у меня при том»; «и там у меня»
न लोम चna loma ca«ни волоса»; «и волоска нет»
मा अमीयतेmā amīyate«не пострадал»; «не повредилось»
सः यः माम् विजानीयात्saḥ yaḥ mām vijānīyāt«и кто познает меня»; «тот, кто меня уразумеет»
न अस्य केन च कर्मणाna asya kena ca karmaṇā«у того никаким делом»; «у него ни одним деянием»
लोकः मीयतेlokaḥ mīyate«мир не умаляется»; «мир не терпит ущерба»
न मातृवधेनna mātṛvadhena«ни убийством матери»; «ни матереубийством»
न पितृवधेनna pitṛvadhena«ни убийством отца»; «ни отцеубийством»
न स्तेयेनna steyena«ни воровством»; «ни кражей»
न भ्रूणहत्ययाna bhrūṇahatyayā«ни убийством зародыша»; «ни истреблением плода»
न अस्य पापम् च चक्रुषःna asya pāpam ca cakruṣaḥ«и у сотворившего зло»; «и у него, содеявшего грех»
मुखात् नीलम् वेति इतिmukhāt nīlam veti iti«краска с лица не сходит»; «с лица не спадает цвет»
Литературный перевод

Пратардана, сын Диводасы, битвой и мужеством пришёл в любезную обитель Индры. И Индра сказал ему: «Пратардана, я дам тебе дар». Пратардана сказал: «Сам избери для меня то, что ты полагаешь для человека самым полезным». Индра сказал ему: «Высший не выбирает за низшего; избери сам». — «Тогда мне и дара нет», — сказал Пратардана. Но Индра не отступил от истины, ибо Индра есть истина. И он сказал: «Познай меня самого; это я и полагаю для человека самым полезным — чтобы он познал меня. Я убил трёхглавого сына Тваштара; я отдал волкам отшельников с опущенными лицами; преступив многие договоры, я истребил в небе Прахладиев, в поднебесье — Пауломов, на земле — Калакханджей, — и ни один волос мой при этом не пострадал. И кто познает меня, у того никаким делом не умалится мир: ни убийством матери, ни убийством отца, ни воровством, ни убийством зародыша; и, сотворив зло, он не бледнеет лицом».

Версия

a2805c71327f · опубликовано 29 июл. 2026 г., 03:43:45 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами