अथ प्रवेशकः—
यन् नीचैः केवलं पात्रैर् भाविभूतार्थसूचनम् ।
अङ्कयोर् उभयोर् मध्ये स विज्ञेयः प्रवेशकः ॥205॥
यदा स्यान् नीरसं सूच्यम् आमुखानन्तरं तदा ।
विष्कम्भोऽङ्कास्यकं वा स्याद् आमुखाक्षिप्तपात्रकम् ॥206॥
यदा तु सरसं वस्तु मूलाद् एव प्रवर्तते ।
आदाव् एव तदाङ्कः स्याद् आमुखाक्षेपसंश्रयः ॥207॥
असूच्यं तु शोभोदाररसभावनिरन्तरम् ।
प्रारम्भे यद्य् असूच्यं स्याद् अङ्कम् एवात्र कल्पयेत् ॥208॥
असूच्यं तु द्विधा दृश्यं श्रव्यं चाद्यं तु दर्शयेत् ।
द्वेधा द्वितीयं स्वगतं प्रकाशं चेति भेदतः ॥209॥
स्वगतं स्वैकविज्ञेयं प्रकाशं तद् द्विधा भवेत् ।
सर्वप्रकाशं नियतप्रकाशं चेति भेदतः ॥210॥
सर्वप्रकाशं सर्वेषां स्थितानां श्रवणोचितम् ।
द्विधा विभज्यते तच् च जनान्तम् अपवारितम् ॥211॥
त्रिपताककरेणान्यान् अपवार्यान्तरा कथाम् ।
या मिथः क्रियते द्वाभ्यां तज् जनान्तिकम् उच्यते ॥212॥
रहस्यं कथ्यतेऽन्यस्य परावृत्यापवारितम् ।
atha praveśakaḥ—
yan nīcaiḥ kevalaṁ pātrair bhāvi-bhūtārtha-sūcanam |
aṅkayor ubhayor madhye sa vijñeyaḥ praveśakaḥ ||205||
yadā syān nīrasaṁ sūcyam āmukhānantaraṁ tadā |
viṣkambho’ṅkāsyakaṁ vā syād āmukhākṣipta-pātrakam ||206||
yadā tu sarasaṁ vastu mūlād eva pravartate |
ādāv eva tadāṅkaḥ syād āmukhākṣepa-saṁśrayaḥ ||207||
asūcyaṁ tu śobhodāra-rasa-bhāva-nirantaram |
prārambhe yady asūcyaṁ syād aṅkam evātra kalpayet ||208||
asūcyaṁ tu dvidhā dṛśyaṁ śravyaṁ cādyaṁ tu darśayet |
dvedhā dvitīyaṁ svagataṁ prakāśaṁ ceti bhedataḥ ||209||
svagataṁ svaika-vijñeyaṁ prakāśaṁ tad dvidhā bhavet |
sarva-prakāśaṁ niyata-prakāśaṁ ceti bhedataḥ ||210||
sarva-prakāśaṁ sarveṣāṁ sthitānāṁ śravaṇocitam |
dvidhā vibhajyate tac ca janāntam apavāritam ||211||
tripatāka-kareṇānyān apavāryāntarā kathām |
yā mithaḥ kriyate dvābhyāṁ taj janāntikam ucyate ||212||
rahasyaṁ kathyate’nyasya parāvṛtyāpavāritam |
metro no identificado
Правешака. Указание будущего и прошедшего, которое ведут только низкие персонажи между двумя действиями, следует знать как правешаку («введение»). Когда указываемое лишено вкуса, сразу после вступления бывает вишкамбха или анкасья с персонажем, введённым во вступлении. Когда же полное расы содержание начинается с самого начала, тогда с самого начала идёт действие, опирающееся на вступление. Неуказываемое — это то, что исполнено красы, благородной расы и чувств. Если в начале стоит неуказываемое, здесь следует строить само действие. Неуказываемое двояко: зримое и слышимое. Первое следует показывать. Второе двояко: «про себя» и «вслух». «Про себя» понятно только самому говорящему. «Вслух» бывает двояким: вслух для всех и вслух для определённых. Вслух для всех — то, что подобает слышать всем присутствующим. Второе делится на два: джанантику и апавариту. Беседа, которую двое ведут между собой, отгородившись от других рукой-трипатакой, называется джанантикой («в сторону от людей»). Когда тайное говорят другому, отвернувшись, это апаварита («скрытое»).
ab4380e8611a · publicado 24 sept 2026, 17:55:54 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Здесь разобраны сценические пометы, которые встречаются в тексте пьес: «про себя» (сваготам), «в сторону» (джанантикам, апаварья). Трипатака — жест руки с тремя поднятыми пальцами, отгораживающий говорящих от остальных.