अथ भयहास्यजम्—
हास्याद् भयेन जनितं कथितं भयहास्यजम् ।
तद् द्विधा मुखम् अङ्गं तु तद् द्वयं पूर्ववत् त्रिधा ॥263॥
मुख्यं वाचा, यथा—
शैलेन्द्रोद्धृतिलीलया किल परित्राते गवां मण्डले
तत्र स्तोत्रविधित्सयाभ्युपगतं दृष्ट्वा सहस्रेक्षणम् ।
प्रत्यासीदति पश्य राक्षसपतिः साक्षाद् अयं पाहि मां
इत्य् उत्क्रोशति मुग्धवल्लवशिशौ स्मेरो हरिः पातु वः ॥
एवं वेशचेष्टाभ्याम् अप्य् उदाहार्यम् ।
अथान्याङ्गम् । तत्र वाचा, यथा—
यद्य् उल्लङ्घ्य गिरं विसर्पति ततः स्वाङ्गे व्रणं पाणिजैः
कुर्वन्न् एव कृतं त्वयेति जरतीलक्साय वक्ष्याम्य् अहम् ।
इत्य् उक्ते स्वरम् आकुलाम् इव भयाद् आलोक्य राधां पुनः
स्तब्धीभूतगतिं हरिः स्मितमुखः श्लिष्यन् मुदं वः क्रियात् ॥
वेषेण, यथा—
राधापुरः स्फुरति संविहिताभिमन्यु
वेषे मुरद्विषि मनाग् उपलब्धभीतिः ।
नैसर्गिकीं प्रणयतः स्वमनःप्रवृत्तिं
तत्रावधार्य चतुरा स्मितम् आततान ॥
चेष्टया, यथा रससुधाकरे
प्रह्लादवत्सल वयं बिभिमो विहाराद्
अस्माद् इति ध्वनितनर्मसु गोपिकासु ।
लीलामृदु स्तनतटेषु नखाङ्कुराणि
व्यापारयन्न् अवतु वः शिखिपिच्छमौलिः ॥
नर्मेदम् अष्टादशधा विस्पष्टम् अभिदर्शितम् ।
atha bhaya-hāsyajam—
hāsyād bhayena janitaṁ kathitaṁ bhaya-hāsyajam |
tad dvidhā mukham aṅgaṁ tu tad dvayaṁ pūrvavat tridhā ||263||
mukhyaṁ vācā, yathā—
śailendroddhṛti-līlayā kila paritrāte gavāṁ maṇḍale
tatra stotra-vidhitsayābhyupagataṁ dṛṣṭvā sahasrekṣaṇam |
pratyāsīdati paśya rākṣasa-patiḥ sākṣād ayaṁ pāhi māṁ
ity utkrośati mugdha-vallava-śiśau smero hariḥ pātu vaḥ ||
evaṁ veśa-ceṣṭābhyām apy udāhāryam |
athānyāṅgam | tatra vācā, yathā—
yady ullaṅghya giraṁ visarpati tataḥ svāṅge vraṇaṁ pāṇijaiḥ
kurvann eva kṛtaṁ tvayeti jaratī-laksāya vakṣyāmy aham |
ity ukte svaram ākulām iva bhayād ālokya rādhāṁ punaḥ
stabdhībhūta-gatiṁ hariḥ smita-mukhaḥ śliṣyan mudaṁ vaḥ kriyāt ||
veṣeṇa, yathā—
rādhā-puraḥ sphurati saṁvihitābhimanyu-
veṣe muradviṣi manāg upalabdha-bhītiḥ |
naisargikīṁ praṇayataḥ sva-manaḥ-pravṛttiṁ
tatrāvadhārya caturā smitam ātatāna ||
ceṣṭayā, yathā rasa-sudhākare
prahlāda-vatsala vayaṁ bibhimo vihārād
asmād iti dhvanita-narmasu gopikāsu |
līlā-mṛdu stana-taṭeṣu nakhāṅkurāṇi
vyāpārayann avatu vaḥ śikhi-piccha-mauliḥ ||
narmedam aṣṭādaśadhā vispaṣṭam abhidarśitam |
metro no identificado
Нарма из страха и смеха. Рождённое страхом со смехом называется нармой из страха и смеха. Она двояка: главная и побочная; и обе, как прежде, трояки. Главная, речью, например: «Когда в игре поднятия царя гор стадо коров было спасено и туда пришёл Тысячеглазый, желая вознести хвалу, простодушный пастушок, увидев его, закричал: „Смотри, сам владыка ракшасов подходит! Спаси меня!“ — пусть хранит вас улыбающийся Хари». Так же приводятся примеры с нарядом и действием. Теперь побочная. Речью, например: «„Если она нарушит мои слова и пойдёт, я сам нацарапаю ногтями рану на своём теле и скажу старухе: „Это сделала ты“. Когда Хари сказал так, Он увидел Радху, будто в смятении от страха, с замершей походкой, — и пусть улыбающийся Хари, обнимая её, дарует вам радость». Нарядом, например: «Когда перед Радхой предстал Враг Муры в обличье Абхиманью, она слегка испугалась; но, поняв по естественному движению своего сердца, что это любимый, умница улыбнулась». Действием — как в «Раса-судхакаре»: «Когда пастушки шутливо говорили: „Любящий Прахладу, мы боимся этой игры!“, — пусть хранит вас Носящий на голове павлинье перо, играючи ведя по их груди кончиками ногтей». Так ясно показаны восемнадцать видов нармы.
d2aa7e1854c7 · publicado 24 sept 2026, 17:55:54 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Пастушок принимает тысячеглазого Индру за чудовище. В последнем стихе игра смысла: Нрисимха, «любящий Прахладу», терзал когтями грудь Хираньякашипу, а Кришна касается ногтями груди гопи.