तत्र नर्म—
शृङ्गाररसभूयिष्ठः प्रियचित्तानुरञ्जकः ॥257॥
अग्राम्यः परिहासः स्यान् नर्म तत् तु त्रिधा मतम् ।
शृङ्गारहास्यजं शुद्धहास्यजं भयहास्यजम् ॥258॥
शृङ्गारहास्यजं नर्म त्रिविधं परिकीर्तितम् ।
सम्भोगेच्छाप्रकटनाद् अनुरागनिवेशनात् ॥259॥
तथा कृतापराधस्य प्रियस्य प्रतिभेदनात् ।
सम्भोगेच्छाप्रकटनं त्रिधा वाग्वेषचेष्टितैः ॥260॥
तत्र वाचा, यथा पद्यावल्याम्—
गच्छाम्य् अच्युत दर्शनेन भवतः किं तृप्तिर् उत्पद्यते
किं त्व् एवं विजनस्थयोर् हतजनः सम्भावयत्य् अन्यथा ।
इत्य् आमन्त्रणभङ्गिसूचितवृथावस्थानखेदालसाम्
आश्लिष्यन् पुलकोत्कराञ्चिततनुर् गोपीं हरिः पातु वः ॥
वेशेन यथा रसार्णवसुधाकरे—
अभ्युद्यते शशिनि पेशलकान्तदूती
सन्तापसंवलितमानसलोचनाभिः ।
अग्रा हि मण्डनविधिर् विपरीतभूषा
विन्यासहासितसखीजनम् अङ्गनाभिः ॥
चेष्टया, यथा—
श्यामे याम् अनुरोधसि प्रियसखीवर्गान्तरस्थायिनी
सव्यां स्मेरमुखी दृशं मधुभिदः स्मेरे मुखाम्भोरुहे ।
भृङ्गोद्भासिनि दक्षिणां तु किरती क्रीडानिकुञ्जे मुहुः
सूर्ये रज्यति सच्छलं विचिनुते तापाय पुष्पावलिम् ॥
अनुरागप्रकाशोऽपि भोगेच्छानर्मवत् त्रिधा ।
तत्र वाचा, यथा—
देहि कुन्दम् इति देवि वक्ष्यती
यन् मुकुन्दम् अविलम्बम् अब्रवीः ।
तावकीनकुलपालिकाव्रतं
तेन साम्प्रतम् अभूद् विकरस्वरम् ॥
वेशेन, यथा—
यद् उपहससि मां सदाभिसारोत्
सुकहृदयाम् अभितस् तद् अत्र युक्तम् ।
वपुषि हरिकथाप्रसङ्गमात्रे
तव च कथं पुलकालिर् उन्मिमील ॥
चेस्टया, यथा—
सखि कुर्वती विविक्ते वनमालागुम्फनाभ्यासम् ।
विदितासि त्वम् अखण्डितपातिव्रत्ये कृतं भणितैः ॥
tatra narma—
śṛṅgāra-rasa-bhūyiṣṭhaḥ priya-cittānurañjakaḥ ||257||
agrāmyaḥ parihāsaḥ syān narma tat tu tridhā matam |
śṛṅgāra-hāsyajaṁ śuddha-hāsyajaṁ bhaya-hāsyajam ||258||
śṛṅgāra-hāsyajaṁ narma trividhaṁ parikīrtitam |
sambhogecchā-prakaṭanād anurāga-niveśanāt ||259||
tathā kṛtāparādhasya priyasya pratibhedanāt |
sambhogecchā-prakaṭanaṁ tridhā vāg-veṣa-ceṣṭitaiḥ ||260||
tatra vācā, yathā padyāvalyām—
gacchāmy acyuta darśanena bhavataḥ kiṁ tṛptir utpadyate
kiṁ tv evaṁ vijana-sthayor hata-janaḥ sambhāvayaty anyathā |
ity āmantraṇa-bhaṅgi-sūcita-vṛthāvasthāna-khedālasām
āśliṣyan pulakotkarāñcita-tanur gopīṁ hariḥ pātu vaḥ ||
veśena yathā rasārṇava-sudhākare—
abhyudyate śaśini peśala-kānta-dūtī
santāpa-saṁvalita-mānasa-locanābhiḥ |
agrā hi maṇḍana-vidhir viparīta-bhūṣā
vinyāsa-hāsita-sakhī-janam aṅganābhiḥ ||
ceṣṭayā, yathā—
śyāme yām anurodhasi priya-sakhī-vargāntara-sthāyinī
savyāṁ smera-mukhī dṛśaṁ madhubhidaḥ smere mukhāmbhoruhe |
bhṛṅgodbhāsini dakṣiṇāṁ tu kiratī krīḍā-nikuñje muhuḥ
sūrye rajyati sacchalaṁ vicinute tāpāya puṣpāvalim ||
anurāga-prakāśo’pi bhogecchā-narmavat tridhā |
tatra vācā, yathā—
dehi kundam iti devi vakṣyatī
yan mukundam avilambam abravīḥ |
tāvakīna-kula-pālikā-vrataṁ
tena sāmpratam abhūd vikara-svaram ||
veśena, yathā—
yad upahasasi māṁ sadābhisārot-
suka-hṛdayām abhitas tad atra yuktam |
vapuṣi hari-kathā-prasaṅga-mātre
tava ca kathaṁ pulakālir unmimīla ||
cesṭayā, yathā—
sakhi kurvatī vivikte vanamālā-gumphanābhyāsam |
viditāsi tvam akhaṇḍita-pātivratye kṛtaṁ bhaṇitaiḥ ||
metro no identificado
Нарма. Не грубая шутка, где преобладает любовная раса и которая радует сердце любимого, — это нарма («шутка»). Она трояка: рождённая любовью и смехом, чистым смехом и страхом со смехом. Нарма из любви и смеха бывает трёх видов: выражение желания близости, выказывание любви и уличение провинившегося любимого. Выражение желания близости трояко: речью, нарядом и действиями. Речью — как в «Падьявали»: «Я иду, Ачьюта: разве насытишься, глядя на Тебя? Но недобрые люди, видя нас двоих в безлюдном месте, подумают иное». Пусть хранит вас Хари, обнимающий, весь в мурашках, пастушку, томную от досады, что их встреча проходит впустую, — досады, выданной изгибом её прощальных слов. Нарядом — как в «Расарнава-судхакаре»: «Когда взошла луна, красавицы, у которых и ум, и глаза полны жара, нарядились первыми — да так, что надели украшения наоборот и насмешили этим подруг, а милая посланница привела любимого». Действием, например: «Шьяма, стоя среди подруг, бросает левый взгляд, с улыбкой на лице, на улыбающийся лотос лица Губителя Мадху, а правый — на беседку для игр, сверкающую пчёлами; и когда солнце краснеет, она под предлогом снова и снова собирает цветы — на мучение себе». Выказывание любви, как и нарма желания близости, тоже трояко. Речью, например: «Богиня, ты хотела сказать „дай мне жасмин (кунду)“, а без запинки выговорила „Мукунду“ — и теперь обет верности хранительницы твоего рода зазвучал фальшиво». Нарядом, например: «Ты смеёшься надо мной, будто моё сердце всегда рвётся на свидание, — что ж, пусть так. Но отчего же при одном упоминании о Хари по твоему телу побежали мурашки?» Действием, например: «Подруга, ты уединённо упражняешься в плетении гирлянды ванамалы — довольно слов о твоей нерушимой верности мужу: ты разгадана!»
b251849a89ce · publicado 24 sept 2026, 17:55:54 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Ванамала — лесная гирлянда, которую носит Кришна: подруга, плетущая её тайком, выдаёт свою любовь. Перевод второго и третьего стихов приблизителен. «Расарнава-судхакара» — трактат о поэтике Шингабхупалы.