षट्सन्दर्भ
Sandarbha Three — Paramātmā: The Lord Within3.52जीव गोस्वामी
285 / 1405
Linux
पन्ने पलटें
षट्सन्दर्भ · 3.52
॥
देवनागरी

तयोर् एकतरो ह्य् अर्थः प्रकृतिः सोभयात्मिका । ज्ञानं त्व् अन्यतमो भावः पुरुषः सोऽभिधीयते ॥ टीका च—तयोर् द्विधाभूतयोर् अंशयोर् मध्ये उभयात्मिका कार्यकारणरूपिणी । इत्य् एषा । एवं श्रीविष्णुपुराणे—विष्णोः स्वरूपात् परतो हि तेऽन्ये रूपे प्रधानं पुरुषश् च विप्र इत्य् अत्र तेषाम् एव टीका च—परतो निरुपाधेर् विष्णोः स्वरूपात् ते प्रागुक्ते प्रधानं पुरुषश् च इति द्वे रूपे अन्ये मायाकृते इति ॥ ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tayor ekataro hy arthaḥ prakṛtiḥ sobhayātmikā | jñānaṁ tv anyatamo bhāvaḥ puruṣaḥ so'bhidhīyate || ṭīkā ca—tayor dvidhā-bhūtayor aṁśayor madhye ubhayātmikā kārya-kāraṇa-rūpiṇī | ity eṣā | evaṁ śrī-viṣṇu-purāṇe—viṣṇoḥ svarūpāt parato hi te'nye rūpe pradhānaṁ puruṣaś ca vipra ity atra teṣām eva ṭīkā ca—parato nirupādher viṣṇoḥ svarūpāt te prāg-ukte pradhānaṁ puruṣaś ca iti dve rūpe anye māyā-kṛte iti || ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तयोर्tayor«из тех двоих
एकतरोekataroодин
ह्य्hyведь
अर्थःarthaḥпредмет —
प्रकृतिःprakṛtiḥпракрити,
सोभयात्मिकाsobhayātmikāона обоих природу имеет;
ज्ञानंjñānaṁзнание
त्व्tvже —
अन्यतमोanyatamoиное
भावःbhāvaḥсостояние:
पुरुषःpuruṣaḥ«пурушей»
सोऽभिधीयतेso'bhidhīyateон именуется»
टीकाṭīkāтика
चcaи
तयोर्tayor«„из тех двоих“ —
द्विधाdvidhāнадвое
भूतयोर्bhūtayorставших
अंशयोर्aṁśayorдолей
मध्येmadhyeсреди;
उभयात्मिकाubhayātmikā„обоих природу имеющая“ —
कार्यkāryaследствия
कारणkāraṇaи причины
रूपिणीrūpiṇīоблик имеющая»
इत्य्ityтак
एषाeṣāона
एवंevaṁтак
श्रीśrīв прекрасной
विष्णुviṣṇu«Вишну-
पुराणेpurāṇeпуране»
विष्णोःviṣṇoḥ«Вишну
स्वरूपात्svarūpātсобственного облика
परतोparatoвыше
हिhiведь
तेऽन्येte'nyeте иные
रूपेrūpeдва облика —
प्रधानंpradhānaṁпрадхана
पुरुषश्puruṣaśи пуруша,
चcaи
विप्रvipraо випра»
इत्य्ityтак
अत्रatraздесь
तेषाम्teṣāmу них
एवevaименно
टीकाṭīkāтика
चcaи
परतोparato«„выше“ —
निरुपाधेर्nirupādherот безоблачного
विष्णोःviṣṇoḥВишну
स्वरूपात्svarūpātсобственного облика;
तेte„те“ —
प्राग्prāgпрежде
उक्तेukteназванные
प्रधानंpradhānaṁ„прадхана
पुरुषश्puruṣaśи пуруша“
चcaи —
इतिitiтак
द्वेdveдва
रूपेrūpeоблика
अन्येanye„иные“,
मायाmāyāмайей
कृतेkṛteсделанные»
इतिitiтак
अनुवाद

«Из тех двоих один предмет — пракрити, и она имеет природу обоих; а знание — иное состояние: оно именуется „пурушей“».

И тика: «„Из тех двоих“ — среди долей, ставших надвое; „имеющая природу обоих“ — имеющая облик следствия и причины». Такова она.

Так и в прекрасной «Вишну-пуране»: «Ведь выше собственного облика Вишну те иные два облика — прадхана и пуруша, о випра». И тика на них: «„Выше“ — собственного облика Вишну, безоблачного; „те“ — прежде названные: „прадхана и пуруша“; два облика „иные“, сделанные майей». Такова она.

संस्करण

5187a9799378 · प्रकाशित 20 सित॰ 2026, 3:59:55 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से