Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
षट्सन्दर्भ
Sandarbha Three — Paramātmā: The Lord Within3.80जीव गोस्वामी
327 / 1405
Linux
पन्ने पलटें
षट्सन्दर्भ · 3.80
॥
देवनागरी

ननु यदि परमात्मानं विना विकारो नास्ति, तर्हि परमात्मनः सोपाधित्वे निरुपाधित्वं न सिध्यति । तस्मात् सोपाधेर् निरुपाधिर् अन्य एव किम्? इत्य् अत्राह— न हि सत्यस्य नानात्वम् अविद्वान् यदि मन्यते । नानात्वं छिद्रयोर् यद्वज् ज्योतिषोर् वातयोर् इव ॥ सत्यस्य परमात्मनो नानात्वं न हि विद्यते । यदि तस्य नानात्वं मन्यते तर्ह्य् अविद्वान्, यतस् तस्य निरुपाधित्वसोपाधित्वलक्षणं नानात्वं महाकाशघटाकाशयोर् यद्वत्, तद्वद् गृहाङ्गनगतसर्वव्यापितेजसोर् इव, बाह्यशरीरवाय्वोर् इव चेति ।

लिप्यंतरण (IAST)

nanu yadi paramātmānaṁ vinā vikāro nāsti, tarhi paramātmanaḥ sopādhitve nirupādhitvaṁ na sidhyati | tasmāt sopādher nirupādhir anya eva kim? ity atrāha— na hi satyasya nānātvam avidvān yadi manyate | nānātvaṁ chidrayor yadvaj jyotiṣor vātayor iva || satyasya paramātmano nānātvaṁ na hi vidyate | yadi tasya nānātvaṁ manyate tarhy avidvān, yatas tasya nirupādhitva-sopādhitva-lakṣaṇaṁ nānātvaṁ mahākāśa-ghaṭākāśayor yadvat, tadvad gṛhāṅgana-gata-sarva-vyāpi-tejasor iva, bāhya-śarīra-vāyvor iva ceti |

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ननुnanuно ведь
यदिyadiесли
परमात्मानंparamātmānaṁПараматмы
विनाvināбез
विकारोvikāroизменения
नास्तिnāstiне есть,
तर्हिtarhiтогда,
परमात्मनःparamātmanaḥу Параматмы
सोपाधित्वेsopādhitveпри облачением обладании,
निरुपाधित्वंnirupādhitvaṁбезоблачённость
नnaне
सिध्यतिsidhyatiдостигается
तस्मात्tasmātот того,
सोपाधेर्sopādherоблачённого,
निरुपाधिर्nirupādhirбезоблачённый
अन्यanyaиной
एवevaименно
किम्kimчто ли?
इत्य्ityтак
अत्राहatrāhaна это говорит
नna«не
हिhiведь
सत्यस्यsatyasyaу истинного
नानात्वम्nānātvamмножественность;
अविद्वान्avidvānнезнающий,
यदिyadiесли
मन्यतेmanyateмнит
नानात्वंnānātvaṁмножественность, —
छिद्रयोर्chidrayorу двух отверстий
यद्वज्yadvajкак,
ज्योतिषोर्jyotiṣorу двух светов,
वातयोर्vātayorу двух ветров
इवivaкак»
सत्यस्यsatyasya«у истинного»,
परमात्मनोparamātmanoу Параматмы,
नानात्वंnānātvaṁ«множественность»
नna«не»
हिhiведь
विद्यतेvidyateесть
यदिyadi«если»
तस्यtasyaу Него
नानात्वंnānātvaṁ«множественность»
मन्यतेmanyate«мнит»,
तर्ह्य्tarhyтогда
अविद्वान्avidvān«незнающий»;
यतस्yatasоттого что
तस्यtasyaу Него
निरुपाधित्वnirupādhitvaбезоблачённость
सोपाधित्वsopādhitvaи облачённость
लक्षणंlakṣaṇaṁпризнаком имеющая
नानात्वंnānātvaṁмножественность —
महाकाशmahākāśaвеликого простора
घटाकाशयोर्ghaṭākāśayorи горшкового простора
यद्वत्yadvat«как»,
तद्वद्tadvadтому подобно,
गृहाङ्गनgṛhāṅganaдвора дома
गतgataпребывающего
सर्वsarvaи всё
व्यापिvyāpiпроникающего
तेजसोर्tejasorсвета
इवiva«как»,
बाह्यbāhyaвнешнего
शरीरśarīraи телесного
वाय्वोर्vāyvorветров
इवiva«как»
चेतिcetiи — так
अनुवाद

Но ведь если без Параматмы нет изменения, то, раз у Параматмы есть облачение, безоблачённость Его не выходит; значит, безоблачённый — иной, чем облачённый? На это он говорит: «Ведь у истинного нет множественности; если незнающий мнит множественность — то как у двух отверстий, у двух светов, у двух ветров».

«У истинного», у Параматмы, «множественности» «нет»; «если» «мнит» её у Него — «незнающий». Ибо множественность Его по признаку безоблачённости и облачённости — «как» у простора великого и простора горшка, как у света, стоящего во дворе дома, и света всепроникающего, как у ветра внешнего и ветра телесного.

संस्करण

173576c5307e · प्रकाशित 20 सित॰ 2026, 3:59:55 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 3.79

श्लोक बदलें इन कुंजियों से