तद् एवं परिणामादिकं साधितं, विवर्तश् च परिहृतः । ततो विवर्तवादिनाम् इव रज्जुसर्पवन् न मिथ्यात्वं, किन्तु घटवन् नश्वरत्वम् एव तस्य । ततो मिथ्यात्वाभावेऽपि त्रिकालाव्यभिचाराभावाज् जगतो न सत्त्वम् । विवर्तपरिणामासिद्धत्वेन तद्दोषद्वयाभाववत्य् एव हि वस्तूनि सत्त्वं विधीयते, यथा परमात्मनि तच्छक्तौ वा । सद् एव सौम्येदम् अग्र आसीद् इत्यादौ इदंशब्दोक्तं जगत् । सूक्ष्मावस्थालक्षणतच्छक्तिब्रह्मणोर् मिथस् तादात्म्यापन्नयोः सच्छब्दवचनात् । अतः सत्कार्यवादश् च सूक्ष्मावस्थाम् अवलम्ब्यैव प्रवर्तते ।
tad evaṁ pariṇāmādikaṁ sādhitaṁ, vivartaś ca parihṛtaḥ | tato vivarta-vādinām iva rajju-sarpavan na mithyātvaṁ, kintu ghaṭavan naśvaratvam eva tasya | tato mithyātvābhāve'pi trikālāvyabhicārābhāvāj jagato na sattvam | vivarta-pariṇāmāsiddhatvena tad-doṣa-dvayābhāvavaty eva hi vastūni sattvaṁ vidhīyate, yathā paramātmani tac-chaktau vā | sad eva saumyedam agra āsīd ity-ādau idaṁ-śabdoktaṁ jagat | sūkṣmāvasthā-lakṣaṇa-tac-chakti-brahmaṇor mithas tādātmyāpannayoḥ sac-chabda-vacanāt | ataḥ sat-kārya-vādaś ca sūkṣmāvasthām avalambyaiva pravartate |
Итак, превращение и прочее доказано, а видимость отвергнута. Потому нет ложности — как у учащих о видимости, вроде змеи на верёвке, — а есть именно тленность мира, как у горшка.
И потому, хотя ложности нет, у мира нет и сущести: нет неотлучности от него во всех трёх временах. Ведь сущесть предписывается лишь той вещи, у которой нет обоих этих изъянов — ни видимости, ни превращения: как Параматме или Его силе.
В «Сущее именно, милый, было это прежде» и далее мир назван словом «это», а словом «сущее» — Его сила, чей признак есть тонкое состояние, и Брахман, взаимно обретшие тождество. Потому и учение о том, что следствие сущее, опирается именно на тонкое состояние.
7c1d4f0b43bb · प्रकाशित 20 सित॰ 2026, 3:59:55 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Разница проведена там, где её обычно стирают: тленное и ложное — не одно и то же. Горшок бьётся, но пока он есть, он есть.
Сущесть здесь — слово строгое: держаться во всех трёх временах. По этой мерке мир её не получает, а Его сила получает.
И «сущее» упанишады отнесено не к готовому миру, а к его тонкому состоянию, неотличимому тогда от Него.