तत्रैव विरोधान्तरम् आह— भगवान् एक एवैष सर्वक्षेत्रेष्व् अवस्थितः । अमुष्य दुर्भगत्वं वा क्लेशो वा कर्मभिः कुतः ॥ एष एक एव भगवान् परमात्मापि सर्वक्षेत्रेषु सर्वस्य जीवस्य क्षेत्रेषु देहेष्व् अवस्थितः । तत्र सति कथम् अमुष्य जीवस्य दुर्भगत्वं स्वरूपभूतज्ञानादिलोपः, कर्मभिः क्लेशश् च तस्य वा कुतो नास्ति? न ह्य् एकस्मिन् जलादौ स्थितयोर् वस्तुनोः कस्यचित् तत्संसर्गः, कस्यचिन् नेति युज्यत इत्य् अर्थः ॥
tatraiva virodhāntaram āha— bhagavān eka evaiṣa sarva-kṣetreṣv avasthitaḥ | amuṣya durbhagatvaṁ vā kleśo vā karmabhiḥ kutaḥ || eṣa eka eva bhagavān paramātmāpi sarva-kṣetreṣu sarvasya jīvasya kṣetreṣu deheṣv avasthitaḥ | tatra sati katham amuṣya jīvasya durbhagatvaṁ svarūpa-bhūta-jñānādi-lopaḥ, karmabhiḥ kleśaś ca tasya vā kuto nāsti? na hy ekasmin jalādau sthitayor vastunoḥ kasyacit tat-saṁsargaḥ, kasyacin neti yujyata ity arthaḥ ||
Там же он говорит и о другом противоречии: «Бхагаван один и тот же пребывает во всех полях; откуда же у того злосчастие или мука от дел?»
«Он», «один» и тот же «Бхагаван», он же Параматма, «пребывает во всех полях», то есть в полях, в телах всякого существа. А раз так, «откуда» у «того» существа «злосчастие», то есть отнятие знания и прочего, что есть его собственный облик, и «мука от дел», — откуда они у него и почему их нет у Него? Ведь неуместно, чтобы из двух вещей, стоящих в одной воде, одна с нею соприкасалась, а другая нет.
0f7b3a80a22d · प्रकाशित 20 सित॰ 2026, 3:59:55 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Второе возражение сильнее первого: оно бьёт не по существу, а по соседству.
Если поле одно и обитателей двое, разделить их судьбу нечем.
Пример с водой выбран нарочно нейтральный — вода одинаково омывает всё, что в ней стоит.