अथवा नाभेदं साधयाम इत्यादिकम् आशङ्क्य प्रसिद्धस्य सत्तात्रयस्य मिथो वैलक्षण्यात् परिहरन्ति—क्व च घटादौ अर्थक्रियाकारिण्य् अपि व्यभिचरति सत्तेति शेषः । वस्त्वन्तरस्यार्थक्रियाकारितायाम् असामर्थ्यात् देशान्तरे स्वयम् अविद्यमानत्वात्, कालान्तरे तिरोभावित्वाच् च । क्व च शुक्तिरजतादौ तत्रापि तदानीम् अपि मृषा अर्थक्रियाकारित्वाभावात् । या तु उभययुक् उभयत्र घटादिसत्तायां शुक्तिरजतादिसत्तायां च युग् योगो यस्याः, यया सा सत्ता लब्धपदा भवतीत्य् अर्थः । सा परमकारणसत्ता न तथा, किन्तु सर्वत्रापि सर्वदापि तत्तदुपाध्यनुरूपसर्वार्थक्रियाद्यधिष्ठानरूपेत्य् अर्थः । तस्माद् अर्थक्रियाकारित्वेन सत्यम् अपि परिणतत्वेन घटवन् नश्वरम् एव जगत्, न प्रतीतमात्रसत्ताकं, न चानश्वरसत्ताकम् इति परस्परवैलक्षण्यदर्शनात् कथम् एकम् अन्यद् भवितुम् अर्हतीति भावः ।
athavā nābhedaṁ sādhayāma ity-ādikam āśaṅkya prasiddhasya sattā-trayasya mitho vailakṣaṇyāt pariharanti—kva ca ghaṭādau artha-kriyā-kāriṇy api vyabhicarati satteti śeṣaḥ | vastv-antarasyārtha-kriyā-kāritāyām asāmarthyāt deśāntare svayam avidyamānatvāt, kālāntare tirobhāvitvāc ca | kva ca śukti-rajatādau tatrāpi tadānīm api mṛṣā artha-kriyā-kāritvābhāvāt | yā tu ubhaya-yuk ubhayatra ghaṭādi-sattāyāṁ śukti-rajatādi-sattāyāṁ ca yug yogo yasyāḥ, yayā sā sattā labdha-padā bhavatīty arthaḥ | sā parama-kāraṇa-sattā na tathā, kintu sarvatrāpi sarvadāpi tat-tad-upādhy-anurūpa-sarvārtha-kriyādy-adhiṣṭhāna-rūpety arthaḥ | tasmād artha-kriyā-kāritvena satyam api pariṇatatvena ghaṭavan naśvaram eva jagat, na pratīta-mātra-sattākaṁ, na cānaśvara-sattākam iti paraspara-vailakṣaṇya-darśanāt katham ekam anyad bhavitum arhatīti bhāvaḥ |
Или же, усомнившись на «мы не доказываем неразличия» и прочее, устраняют это взаимной противоположностью трёх известных родов сущести. «Где-то» — в горшке и подобном, хотя они и делают своё дело, — «отлучается» сущесть: иную вещь они сделать не в силах, в другом месте их самих нет, в другое время они исчезают. «Где-то» — в серебре на перламутре и подобном; там и тогда «ложно», ибо дела оно никакого не делает.
А та, что есть «соединение двоих», — у которой связь с обеими, и с сущестью горшка, и с сущестью серебра на перламутре, та, которою обе они и получают своё место, — та сущесть высшей причины не такова: она везде и всегда есть основание всякого дела, сообразного тому или иному облачению.
Потому мир, истинный по тому, что делает своё дело, именно тленен, как горшок, ибо превращается; сущесть его не есть одно лишь постижение, но и не нетленна. И раз видна их взаимная противоположность — как одно может оказаться другим?
f9efc0b9361b · प्रकाशित 20 सित॰ 2026, 3:59:55 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Три сущести разведены по простому признаку: одна не делает ничего, вторая делает и уходит, третья держит обе.
Горшок беден не тем, что ложен, а тем, что ограничен местом и временем.
И последний вопрос риторический лишь по форме: вещи, столь разные по мерке, нельзя свести в одну.