किं च— यत्पादसंश्रयाः सूत मुनयः प्रशमायनाः सद्यः पुनन्त्य् उपस्पृष्टाः स्वर्धुन्यापोऽनुसेवया ॥ यस्य श्रीकृष्णस्य पादौ संश्रयौ येषाम् । अत एव प्रशमायनाः शमो भगवन्निष्ठबुद्धिता, शमो मन्निष्ठता बुद्धेः इति स्वयं श्रीभगवद्वाक्यात् । स एव प्रकृष्टः शमः प्रशमः, साक्षात्पूर्णभगवत्श्रीकृष्णसम्बन्धित्वात् । प्रशम एवायनं वर्त्म आश्रयो वा येषां, ते श्रीकृष्णलीलारसाकृष्टचित्ता मुनयः श्रीशुकदेवादयः । उपस्पृष्टाः सन्निधिमात्रेण सेविताः सद्यः पुनन्ति सवासनपापेभ्यः शोधयन्ति । स्वर्धुनी गङ्गा तस्या आपस् तु— योऽसौ निरञ्जनो देवश् चित्स्वरूपो जनार्दनः । स एव द्रवरूपेण गङ्गाम्भो नात्र संशयः ॥ इति । स्वयं तथाविधरूपापि साक्षाच् छ्रीवामनदेवचरणान् निःसृता आपोऽनुसेवया साक्षात् सेवाभ्यासेनैव तथा शोधयन्ति, न सन्निधिमात्रेण सेवया । साक्षात् सेवयापि न सद्य इति तस्या अपि श्रीकृष्णाश्रितानाम् उत्कर्षात् तस्योत्कर्षः । एवम् एव ततस् तद्यशसोऽप्य् आधिक्यं वर्ण्यते—तीर्थं चक्रे नृपोनं यद् अजनि यदुषु स्वःसरित्पादशौचम् इति । टीका च—इतः पूर्वं स्वःसरिद् एव सर्वतोऽधिकं तीर्थम् इत्य् आसीत्, इदानीं यदुषु यद् अजनि जातं तीर्थं श्रीकृष्णकीर्तिरूपं एतत् स्वःसरिद्रूपं पादशौचं तीर्थम् ऊनम् अल्पं चक्रे इत्य् एषा ॥
kiṁ ca— yat-pāda-saṁśrayāḥ sūta munayaḥ praśamāyanāḥ sadyaḥ punanty upaspṛṣṭāḥ svardhuny-āpo'nusevayā || yasya śrī-kṛṣṇasya pādau saṁśrayau yeṣām | ata eva praśamāyanāḥ śamo bhagavan-niṣṭha-buddhitā, śamo man-niṣṭhatā buddheḥ iti svayaṁ śrī-bhagavad-vākyāt | sa eva prakṛṣṭaḥ śamaḥ pra-śamaḥ, sākṣāt-pūrṇa-bhagavat-śrī-kṛṣṇa-sambandhitvāt | praśama evāyanaṁ vartma āśrayo vā yeṣāṁ, te śrī-kṛṣṇa-līlā-rasākṛṣṭa-cittā munayaḥ śrī-śukadevādayaḥ | upaspṛṣṭāḥ sannidhi-mātreṇa sevitāḥ sadyaḥ punanti sa-vāsana-pāpebhyaḥ śodhayanti | svardhunī gaṅgā tasyā āpas tu— yo'sau nirañjano devaś cit-svarūpo janārdanaḥ | sa eva drava-rūpeṇa gaṅgāmbho nātra saṁśayaḥ || iti | svayaṁ tathāvidha-rūpāpi sākṣāc chrī-vāmana-deva-caraṇān niḥsṛtā āpo'nusevayā sākṣāt sevābhyāsenaiva tathā śodhayanti, na sannidhi-mātreṇa sevayā | sākṣāt sevayāpi na sadya iti tasyā api śrī-kṛṣṇāśritānām utkarṣāt tasyotkarṣaḥ | evam eva tatas tad-yaśaso'py ādhikyaṁ varṇyate—tīrthaṁ cakre nṛponaṁ yad ajani yaduṣu svaḥ-sarit-pāda-śaucam iti | ṭīkā ca—itaḥ pūrvaṁ svaḥ-sarid eva sarvato'dhikaṁ tīrtham ity āsīt, idānīṁ yaduṣu yad ajani jātaṁ tīrthaṁ śrī-kṛṣṇa-kīrti-rūpaṁ etat svaḥ-sarid-rūpaṁ pāda-śaucaṁ tīrtham ūnam alpaṁ cakre ity eṣā ||
И ещё: «Те отшельники, Сута, чьё прибежище — Его стопы, чей путь — совершенный покой, очищают тотчас, едва их тронут; а воды небесной реки — лишь постоянным служением им».
«Чьё» — у кого прибежищем стопы шри Кришны. Потому и «чей путь — совершенный покой»: покой — это утверждённость разумения в Бхагаване, по слову самого шри Бхагавана: «покой — утверждённость разумения во Мне». А покой превосходный и есть «пра-шама», ибо связан воочию с полным Бхагаваном, шри Кришною. Те, у кого такой покой — путь, стезя или прибежище, — это отшельники, чьи сердца влечёт вкус игр шри Кришны: шри Шукадева и прочие. «Тронутые» — послуженные одной лишь близостью; «тотчас очищают» — очищают от грехов вместе с их следами.
«Небесная река» — Ганга; а воды её — те, о которых сказано: «Кто этот незапятнанный бог, чья природа — сознание, Джанардана, — он же в текучем облике и есть вода Ганги, нет тут сомнения». И сама она, при таком своём облике, истёкшая воочию от стоп шри Ваманадевы, очищает так лишь «постоянным служением», то есть навыком прямого служения, а не одной близостью; и даже прямым служением — не тотчас. Стало быть, её превосходство — от превосходства тех, кто нашёл прибежище у шри Кришны.
И так же затем описывается преимущество Его славы: «Умалённой сделало переправу, о царь, омовение стоп небесной реки то, что родилось у Ядавов». И тика: «Прежде сего небесная река и была переправой выше всех; ныне же переправа, возникшая у Ядавов, — облик славы шри Кришны, — сделала эту переправу, омовение стоп в облике небесной реки, умалённой, малой».
dbc5f94db3b3 · प्रकाशित 20 सित॰ 2026, 7:59:50 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Ганга очищает водой, и это требует времени; святой очищает близостью, и это мгновенно — разница в том, откуда идёт сила.
И «переправа» тут уже не вода вовсе, а рассказ о Нём.