अत एवाह— तद्दर्शनस्पर्शनानुपथप्रजल्प शय्यासनाशनसयौनसपिण्डबन्धः । येषां गृहे निरयवर्त्मनि वर्ततां वः स्वर्गापवर्गविरमः स्वयम् आस विष्णुः ॥ येषां वो युष्माकं वृष्णीनां गृहे विष्णुः श्रीकृष्णाख्यो भगवान् स्वयम् आत्मना स्वभावत एव आस निवासं चक्रे, न त्व् अन्येन हेतुनेतितद्वासस्य स्वाभाविकत्वं दर्शितम् । कथंभूते गृहे? अनिरयवर्त्मनि—निरयः संसारः, तद्वर्त्म प्रपञ्चः, ततोऽन्यस्मिन्, प्रपञ्चातीत इत्य् अर्थः । कीदृशानां वः? तस्मिन्न् एव वर्तमानानाम् । स्वयं कथंभूतः? स्वर्गापवर्गविरमः स्वर्गस्यापवर्गस्य च विरमो येन । यो निजभक्तेभ्यस् तद्बहिर्मुखताकरं स्वर्गं न ददाति, तद्भक्त्युदासीनं केवलं मोक्षं च न ददाति, किन्तु तान् स्वचरणारविन्दतल एव रक्षतीत्य् अर्थः । येषां युष्माकं तु गृहे स एवंभूत एवासेत्य् आह—तद्दर्शनेति । तस्य युष्मत्कर्तृकं दर्शनं च, अनुपथोऽनुगतिश् च, प्रजल्पो गोष्ठी च, तथा युष्मत्संवलिता शय्या शयनं च, आसनं च, अशनं भोजनं च, तैर् विशिष्टैश् चासौ सयौनसपिण्डबन्धश्चेति शाकपार्थिवादिवन् मध्यपदलोपी कर्मधारयः । तत्र वृष्णिभिः सह यौनबन्धो विवाहसम्बन्धः, सपिण्डबन्धो दैहिकसम्बन्धः, ताभ्यां सह वर्तमानोऽसाव् इति बहुव्रीहिगर्भता ॥ ॥
ata evāha— tad-darśana-sparśanānupatha-prajalpa- śayyāsanāśana-sayauna-sapiṇḍa-bandhaḥ | yeṣāṁ gṛhe niraya-vartmani vartatāṁ vaḥ svargāpavarga-viramaḥ svayam āsa viṣṇuḥ || yeṣāṁ vo yuṣmākaṁ vṛṣṇīnāṁ gṛhe viṣṇuḥ śrī-kṛṣṇākhyo bhagavān svayam ātmanā svabhāvata eva āsa nivāsaṁ cakre, na tv anyena hetunetitad-vāsasya svābhāvikatvaṁ darśitam | kathaṁ-bhūte gṛhe? aniraya-vartmani—nirayaḥ saṁsāraḥ, tad-vartma prapañcaḥ, tato'nyasmin, prapañcātīta ity arthaḥ | kīdṛśānāṁ vaḥ? tasminn eva vartamānānām | svayaṁ kathaṁ-bhūtaḥ? svargāpavarga-viramaḥ svargasyāpavargasya ca viramo yena | yo nija-bhaktebhyas tad-bahirmukhatākaraṁ svargaṁ na dadāti, tad-bhakty-udāsīnaṁ kevalaṁ mokṣaṁ ca na dadāti, kintu tān sva-caraṇāravinda-tala eva rakṣatīty arthaḥ | yeṣāṁ yuṣmākaṁ tu gṛhe sa evaṁ-bhūta evāsety āha—tad-darśaneti | tasya yuṣmat-kartṛkaṁ darśanaṁ ca, anupatho'nugatiś ca, prajalpo goṣṭhī ca, tathā yuṣmat-saṁvalitā śayyā śayanaṁ ca, āsanaṁ ca, aśanaṁ bhojanaṁ ca, tair viśiṣṭaiś cāsau sa-yauna-sa-piṇḍa-bandhaśceti śāka-pārthivādivan madhya-pada-lopī karmadhārayaḥ | tatra vṛṣṇibhiḥ saha yauna-bandho vivāha-sambandhaḥ, sa-piṇḍa-bandho daihika-sambandhaḥ, tābhyāṁ saha vartamāno'sāv iti bahuvrīhi-garbhatā || ||
Потому и говорит: «Тот, с кем у вас виденье, касание, хождение следом, беседа, общее ложе, сиденье и трапеза, брачные и кровные узы, — Вишну Сам обитал в доме у вас, пребывающих на пути, что не есть путь ада, — Он, кем прекращены и небо, и освобождение».
«У кого», «у вас» — у вас, Вришни, «в доме». «Вишну» — Бхагаван, именуемый шри Кришною; «сам» — собою, по самой природе; «обитал» — сотворил жительство, а не по иной причине: тем показана природность Его жительства. А каков дом? «Не на пути ада»: ад — круговорот, путь его — мир; значит, в ином, превзошедшем мир. Каковы «вы»? Пребывающие именно в нём. Каков «сам»? «Тот, кем прекращены небо и освобождение»: Он не даёт своим преданным неба, которое отвращает от Него, и не даёт им безучастного к преданности одного лишь освобождения, а хранит их у самых подошв своих лотосных стоп.
«У кого», то есть у вас, в доме Он обитал именно таким, — о том и говорит: «его виденье». Виденье Его, совершаемое вами, и «хождение следом», то есть следование, и «беседа», то есть собеседование, и соединённые с вами «ложе», то есть лежание, «сиденье» и «еда», то есть трапеза; и Он, отличаемый всем этим, — «с брачными и кровными узами». Это кармадхарая с опущенным средним словом, как «овощной царь» и прочее. Брачные узы с Вришни — связь через свадьбы, кровные — связь телесная; а «пребывающий вместе с обеими» — тут внутри и бахуврихи.
2eb93e33888c · प्रकाशित 20 सित॰ 2026, 7:59:50 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Список начинается с виденья и кончается роднёй — от взгляда до общего поминального кома.