तथैवम् अथाहम् अंशभागेन इत्य् आदाव् अप्य् एवं व्याख्येयम् । अंशानां भागो भजनं प्रवेशो यत्र, तेन परिपूर्णरूपेण । अंशानां भजनेन लक्षितो वा प्राप्स्यामीति प्रकटलीलाभिप्रायेण भविष्यन्निर्देशः । अत एव तदवतारसमये युगावताराश् च स एवेत्य् अभिप्रेत्याह— आसन् वर्णास् त्रयो ह्य् अस्य गृह्णतोऽनुयुगं तनूः । शुक्लो रक्तस् तथा पीत इदानीं कृष्णतां गतः ॥ अस्य तव पुत्रस्य प्रतियुगं तनूर् युगावतारलीलावतारान् गृह्णतः प्रकटयतो यद्यपि तत्र तत्र शुक्लादयस् त्रयोऽप्य् अन्ये वर्णा आसन्, तथापि यो यः शुक्लस् तथा रक्तः पीतश् च, स स इदानीम् एतद् अवतारसमये कृष्णताम् एव गतः । एतस्मिन् कृष्णाकार एवान्तर्भूतः । किम् उत यो यः कृष्णः, स स एवेत्य् अर्थः । कृष्णताम् एव गत एतस्मिन्न् अन्तर्भूत इत्य् अर्थः । तस्मात् कृष्णीकर्तृत्वात् स्वयं कृष्णत्वात् सर्वाकर्षकत्वाच् च कृष्ण इत्य् एकम् अस्य नामेति प्राकरणिकोऽप्य् अर्थः श्रेयान् । तदानीं श्रीकृष्णस्यैव द्वापरयुगावतारत्वं श्रीकरभाजनेन युगावतारोपासनायाम् उक्तम्, न तु द्वापरान्तरवच्छुकपक्षवर्णस्यान्यस्य— द्वापरे भगवाञ् श्यामः पीतवासा निजायुधः । श्रीवत्सादिभिर् अङ्कैश् च लक्षणैर् उपलक्षितः ॥ तं तदा पुरुषं मर्त्या महाराजोपलक्षणम् । यजन्ति वेदतन्त्राभ्यां परं जिज्ञासवो नृप ॥ नमस् ते वासुदेवाय नमः सङ्कर्षणाय च । प्रद्युम्नायानिरुद्धाय तुभ्यं भगवते नमः ॥ इति । अत्र श्रीकृष्णत्वे लिङ्गं महाराजोपलक्षणम् इति वासुदेवाय इत्यादि च श्रीहरिवंशोक्तराजराजाभिषेकाद् द्वारकायां चतुर्व्यूहत्वप्रसिद्धेश् च । ॥
tathaivam athāham aṁśa-bhāgena ity ādāv apy evaṁ vyākhyeyam | aṁśānāṁ bhāgo bhajanaṁ praveśo yatra, tena paripūrṇa-rūpeṇa | aṁśānāṁ bhajanena lakṣito vā prāpsyāmīti prakaṭa-līlābhiprāyeṇa bhaviṣyan-nirdeśaḥ | ata eva tad-avatāra-samaye yugāvatārāś ca sa evety abhipretyāha— āsan varṇās trayo hy asya gṛhṇato'nuyugaṁ tanūḥ | śuklo raktas tathā pīta idānīṁ kṛṣṇatāṁ gataḥ || asya tava putrasya prati-yugaṁ tanūr yugāvatāra-līlāvatārān gṛhṇataḥ prakaṭayato yadyapi tatra tatra śuklādayas trayo'py anye varṇā āsan, tathāpi yo yaḥ śuklas tathā raktaḥ pītaś ca, sa sa idānīm etad avatāra-samaye kṛṣṇatām eva gataḥ | etasmin kṛṣṇākāra evāntarbhūtaḥ | kim uta yo yaḥ kṛṣṇaḥ, sa sa evety arthaḥ | kṛṣṇatām eva gata etasminn antarbhūta ity arthaḥ | tasmāt kṛṣṇī-kartṛtvāt svayaṁ kṛṣṇatvāt sarvākarṣakatvāc ca kṛṣṇa ity ekam asya nāmeti prākaraṇiko'py arthaḥ śreyān | tadānīṁ śrī-kṛṣṇasyaiva dvāpara-yugāvatāratvaṁ śrī-karabhājanena yugāvatāropāsanāyām uktam, na tu dvāparāntaravac-chuka-pakṣa-varṇasyānyasya— dvāpare bhagavāñ śyāmaḥ pīta-vāsā nijāyudhaḥ | śrīvatsādibhir aṅkaiś ca lakṣaṇair upalakṣitaḥ || taṁ tadā puruṣaṁ martyā mahārājopalakṣaṇam | yajanti veda-tantrābhyāṁ paraṁ jijñāsavo nṛpa || namas te vāsudevāya namaḥ saṅkarṣaṇāya ca | pradyumnāyāniruddhāya tubhyaṁ bhagavate namaḥ || iti | atra śrī-kṛṣṇatve liṅgaṁ mahārājopalakṣaṇam iti vāsudevāya ity-ādi ca śrī-hari-vaṁśokta-rāja-rājābhiṣekād dvārakāyāṁ catur-vyūhatva-prasiddheś ca | ||
Так же надо толковать и «теперь я долею, частью» и далее: тем обликом, совершенно полным, в котором есть приобщение, вхождение долей. Или: отличаемый приобщением долей. А «обрету» — указание на будущее, с мыслью о явленной игре.
Потому же, подразумевая, что во время Его нисшествия и нисшествия юг — это Он, говорит: «Были ведь у него три цвета, когда он по югам принимал тела: белый, красный и жёлтый; ныне он обрёл черноту».
«У него» — у твоего сына, «принимающего», то есть являющего, по югам «тела» — нисшествия юг и нисшествия игр. Хотя там и там «были» иные три цвета, белый и прочие, всё же всякий, кто был белым, красным и жёлтым, тот «ныне», во время этого нисшествия, «обрёл черноту»: вошёл в этот самый облик Кришны. Что уж говорить о тех, кто был Кришною, — те и есть Он; таков смысл. «Обрёл черноту» значит: вошёл в этого. Потому и из связи речи лучше тот смысл, что «Кришна» — одно Его имя, ибо Он делает чёрным, Сам чёрен и всех влечёт.
И что нисшествием юги двапары был тогда именно шри Кришна, сказано шри Карабхаджаной при почитании нисшествий юг — а не кто-то иной, цвета светлой половины, как в иную двапару: «В двапару Бхагаван — тёмный, в жёлтых одеждах, со своим оружием, отличаемый знаками и признаками — Шриватсой и прочими. Того Человека, несущего признаки великого царя, чтут тогда смертные Ведою и тантрой, желая познать высшее, о царь: „Поклон тебе, Васудеве, поклон Санкаршане, Прадьюмне, Анируддхе, — тебе, Бхагавану, поклон“». Признак того, что это шри Кришна, — и «несущего признаки великого царя», и «Васудеве» с прочим: ведь в «Хари-вамше» сказано о помазании его царём царей, и в Двараке известна четверица.
6daea4bfc1b0 · प्रकाशित 20 सित॰ 2026, 7:59:50 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Цвет назван не как примета тела, а как счёт: все прежние цвета сведены в один.
Имя объяснено трижды и ни разу через происхождение — только через то, что оно делает.