नन्व् एषां मनुष्यान्तरवत् रागादिकं दृश्यते । कथं तर्हि स्वयं भगवतो न् इत्यपरिकरत्वं तत्र कैमुत्यम् आह— तावद् रागादयः स्तेनाः तावत् कारागृहं गृहम् । तावन् मोहोऽङ्घ्रिनिगडो यावत् कृष्ण न ते जनाः ॥ स्तेनाः पुरुषसारहराः । अन्येषां प्राकृतजनानाम् अपि तावद् एव रागादयश्चौरादयो भवन्ति यावत् ते जनास् ते तव न भवन्ति, सर्वतोभावेन त्वय्य् आत्मानं न समर्पयन्ति । समर्पिते चात्मनि, तेषां रागादयोऽपि त्वन्निष्ठा एवेति रागादीनां प्राकृतत्वाभावान् न चौरादित्वं, प्रत्युत परमानन्दरूपत्वम् एवेत्य् अर्थः । तथैव प्रार्थितं श्रीप्रह्लादेन— या प्रीतिर् अविवेकानां विषयेष्व् अनपायिनी । त्वाम् अनुस्मरतः सा मे हृदयान् नापसर्पतु ॥ इति । अतो यदि साधकानाम् एवं वार्ता, तदा किं वक्तव्यं? न् इत्यम् एव तादृशप्रियत्वेन सतां श्रीगोकुलवासिनाम् एवम् इति । इत्थम् एवोक्तम्— इति नन्दादयो गोपाः कृष्णरामकथां मुदा । कुर्वन्तो रममाणाश् च नाविन्दन् भववेदनाम् ॥ इति । भवन्त्य् अस्मिन्न् इति भवः प्रपञ्चः । यद्यपि प्रपञ्चजनेष्व् अभिव्यक्तास् ते, तथापि तत्सम्बन्धिनी या वेदना विषयदुःखादिज्ञानं, तां नाविन्दन्न् इत्य् अर्थः । वेदना ज्ञानपीडयोः इति कोषज्ञाः ॥
nanv eṣāṁ manuṣyāntaravat rāgādikaṁ dṛśyate | kathaṁ tarhi svayaṁ bhagavato n itya-parikaratvaṁ tatra kaimutyam āha— tāvad rāgādayaḥ stenāḥ tāvat kārāgṛhaṁ gṛham | tāvan moho'ṅghri-nigaḍo yāvat kṛṣṇa na te janāḥ || stenāḥ puruṣa-sāra-harāḥ | anyeṣāṁ prākṛta-janānām api tāvad eva rāgādayaścaurādayo bhavanti yāvat te janās te tava na bhavanti, sarvato-bhāvena tvayy ātmānaṁ na samarpayanti | samarpite cātmani, teṣāṁ rāgādayo'pi tvan-niṣṭhā eveti rāgādīnāṁ prākṛtatvābhāvān na caurāditvaṁ, pratyuta paramānanda-rūpatvam evety arthaḥ | tathaiva prārthitaṁ śrī-prahlādena— yā prītir avivekānāṁ viṣayeṣv anapāyinī | tvām anusmarataḥ sā me hṛdayān nāpasarpatu || iti | ato yadi sādhakānām evaṁ vārtā, tadā kiṁ vaktavyaṁ? n ityam eva tādṛśa-priyatvena satāṁ śrī-gokula-vāsinām evam iti | ittham evoktam— iti nandādayo gopāḥ kṛṣṇa-rāma-kathāṁ mudā | kurvanto ramamāṇāś ca nāvindan bhava-vedanām || iti | bhavanty asminn iti bhavaḥ prapañcaḥ | yadyapi prapañca-janeṣv abhivyaktās te, tathāpi tat-sambandhinī yā vedanā viṣaya-duḥkhādi-jñānaṁ, tāṁ nāvindann ity arthaḥ | vedanā jñāna-pīḍayoḥ iti koṣajñāḥ ||
«Но у них, как у прочих людей, видны страсть и прочее; как же тогда они вечные спутники Самого Бхагавана?» На это он говорит доводом «что уж»: «Дотоле страсть и прочее — воры, дотоле дом — темница, дотоле обольщение — оковы на ноге, пока, Кришна, они не твои люди».
«Воры» — уносящие у человека его суть. И у иных, обычных людей страсть и прочее бывают ворами лишь до тех пор, пока те люди не стали твоими, пока они не вручили тебе себя всем своим существом. А когда душа вручена, то и страсть их и прочее утверждены в тебе; и поскольку страсть и прочее тогда невещественны, они и не воры, а, напротив, сама высшая радость; таков смысл. Так и просил шри Прахлада: «Та неуходящая приязнь, какая бывает у неразличающих к предметам, — да не отойдёт она от сердца моего, помнящего тебя».
И если так обстоит дело у подвижников, то что уж говорить о праведных жителях шри Гокулы, вечно имеющих такую любовь? Так и сказано: «Так Нанда и прочие пастухи, с радостью творя сказание о Кришне и Раме и наслаждаясь, не находили боли бытия». «Бхава» — то, в чём бывают, то есть мир; и хотя они явлены среди людей мира, всё же той связанной с ним «боли», то есть знания о горе предметов и прочем, они «не находили»; таков смысл. Знатоки словарей говорят: «ведана — знание и боль».
9585d02868d7 · प्रकाशित 20 सित॰ 2026, 7:59:50 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Страсть не вырывают, а переадресуют: тот же жар назван высшею радостью, когда у него другой предмет.