उपनिषद्
Bṛhadāraṇyaka UpaniṣadBṛhadāraṇyaka 4,3.35
1292 / 6055
उपनिषद् · Bṛhadāraṇyaka 4,3.35
देवनागरी

तद् यथा अनः सुसमाहितम् उत्सर्जम् यायात् एवम् एव अयं शारीरः आत्मा प्राज्ञेन आत्मना अन्वारूढः उत्सर्जम् याति यत्र एतद् ऊर्ध्वोच्छ्वासी भवति

लिप्यंतरण (IAST)

tad yathā anaḥ susamāhitam utsarjam yāyāt evam eva ayaṃ śārīraḥ ātmā prājñena ātmanā anvārūḍhaḥ utsarjam yāti yatra etad ūrdhvocchvāsī bhavati

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तद्tadthat; this
यथाyathāhow; as far as
अनःanaḥa cart (anas); a wagon; the cart
सुसमाहितम्susamāhitamheavily laden (su-samāhita — 'well loaded'); well loaded; laden
उत्सर्जम्utsarjamcreaking (utsarjam — 'with a grinding sound'); with a creak; creaking
यायात्yāyātit would go (from √yā, optative); it would move; it would travel
एवम्evamthus; in this way
एवevaindeed; only
अयंayaṃthis; this man
शारीरःśārīraḥbodily (śārīra); embodied; bodily
आत्माātmāthe self; the ātman
प्राज्ञेनprājñenawise; conscious
आत्मनाātmanāSelf; as the inner Self
अन्वारूढःanvārūḍhaḥmounted upon (anu-ārūḍha); ridden; mounted upon
उत्सर्जम्utsarjamcreaking (utsarjam — 'with a grinding sound'); with a creak; creaking
यातिyātigoes; moves
यत्रyatrawhere; when
एतद्etadthis; the present
ऊर्ध्वोच्छ्वासीūrdhvocchvāsībreathing upward (ūrdhva-ucchvāsin — 'breathing up'); with the breath going upward; the breath on its way out
भवतिbhavatibecomes; he presents himself
अनुवाद

As a heavily loaded cart goes creaking, so the bodily self, ridden by the ātman-of-knowledge, goes creaking when the breath is on its way out.

संस्करण

363e1233ea04 · प्रकाशित 27 जुल॰ 2026, 1:13:54 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से