अभिमन्युना च वैराट्याः पर्व वैवाहिकं स्मृतम् ।
उद्योगपर्व विज्ञेयम् अत ऊर्ध्वं महाद्भुतम् ॥
ततः संजययानाख्यं पर्व ज्ञेयम् अतः परम् ।
प्रजागरं ततः पर्व धृतराष्ट्रस्य चिन्तया ॥
पर्व सानत्सुजातं च गुह्यम् अध्यात्मदर्शनम् ।
यानसंधिस् ततः पर्व भगवद् यानम् एव च ॥
ज्ञेयं विवादपर्वात्र कर्णस्यापि महात्मनः ।
निर्याणं पर्व च ततः कुरुपाण्डवसेनयोः ॥
रथातिरथसंख्या च पर्वोक्तं तदनन्तरम् ।
उलूकदूतागमनं पर्वामर्षविवर्धनम् ॥
अम्बोपाख्यानम् अपि च पर्व ज्ञेयम् अतः परम् ।
भीष्माभिषेचनं पर्व ज्ञेयम् अद्भुतकारणम् ॥
जम्बूखण्डविनिर्माणं पर्वोक्तं तदनन्तरम् ।
भूमिपर्व ततो ज्ञेयं द्वीपविस्तरकीर्तनम् ॥
पर्वोक्तं भगवद्गीता पर्व भीष्मवधस् ततः ।
द्रोणाभिषेकः पर्वोक्तं संशप्तकवधस् ततः ॥
अभिमन्युवधः पर्व प्रतिज्ञापर्व चोच्यते ।
जयद्रथवधः पर्व घटोत्कचवधस् ततः ॥
ततो द्रोणवधः पर्व विज्ञेयं लोमहर्षणम् ।
मोक्षो नारायणास्त्रस्य पर्वानन्तरम् उच्यते ॥
कर्णपर्व ततो ज्ञेयं शल्यपर्व ततः परम् ।
ह्रदप्रवेशनं पर्व गदायुद्धम् अतः परम् ॥
सारस्वतं ततः पर्व तीर्थवंशगुणान्वितम् ।
अत ऊर्ध्वं तु बीभत्सं पर्व सौप्तिकम् उच्यते ॥
abhimanyunā ca vairāṭyāḥ parva vaivāhikaṃ smṛtam |
udyogaparva vijñeyam ata ūrdhvaṃ mahādbhutam ||
tataḥ saṃjayayānākhyaṃ parva jñeyam ataḥ param |
prajāgaraṃ tataḥ parva dhṛtarāṣṭrasya cintayā ||
parva sānatsujātaṃ ca guhyam adhyātmadarśanam |
yānasaṃdhis tataḥ parva bhagavad yānam eva ca ||
jñeyaṃ vivādaparvātra karṇasyāpi mahātmanaḥ |
niryāṇaṃ parva ca tataḥ kurupāṇḍavasenayoḥ ||
rathātirathasaṃkhyā ca parvoktaṃ tadanantaram |
ulūkadūtāgamanaṃ parvāmarṣavivardhanam ||
ambopākhyānam api ca parva jñeyam ataḥ param |
bhīṣmābhiṣecanaṃ parva jñeyam adbhutakāraṇam ||
jambūkhaṇḍavinirmāṇaṃ parvoktaṃ tadanantaram |
bhūmiparva tato jñeyaṃ dvīpavistarakīrtanam ||
parvoktaṃ bhagavadgītā parva bhīṣmavadhas tataḥ |
droṇābhiṣekaḥ parvoktaṃ saṃśaptakavadhas tataḥ ||
abhimanyuvadhaḥ parva pratijñāparva cocyate |
jayadrathavadhaḥ parva ghaṭotkacavadhas tataḥ ||
tato droṇavadhaḥ parva vijñeyaṃ lomaharṣaṇam |
mokṣo nārāyaṇāstrasya parvānantaram ucyate ||
karṇaparva tato jñeyaṃ śalyaparva tataḥ param |
hradapraveśanaṃ parva gadāyuddham ataḥ param ||
sārasvataṃ tataḥ parva tīrthavaṃśaguṇānvitam |
ata ūrdhvaṃ tu bībhatsaṃ parva sauptikam ucyate ||
Вайвахика-парва — свадьба Абхиманью и дочери Вираты (Уттары); затем — великая, дивная Удьйога-парва (приготовления к войне). Далее следует знать Санджаяяна-парву, затем Праджагара-парву — о бессоннице Дхритараштры от тревоги. [Затем] сокровенная Санатсуджата-парва — духовное ви́дение; Янасандхи-парва и Бхагавад-яна — посольство Самого Господа. Здесь же — Вивада-парва великого душою Карны и Нирьяна-парва — выступление войск Куру и Пандавов. Затем — Ратхатиратха-санкхья (исчисление воинов) и Улукадутагамана — приход посла Улуки, разжигающий гнев. Далее — Амбопакхьяна (сказание об Амбе) и Бхишмабхишечана. Затем — Джамбукхандавинирмана и Бхуми-парва (описание материков). [Затем] — Бхагавад-гита-парва, после — падение Бхишмы; Дронабхишека, после — Саншаптакавадха. Абхиманьювадха-парва и Пратиджня-парва (обет Арджуны); Джаядратхавадха, затем Гхатоткачавадха. Затем — приводящая в трепет Дронавадха-парва и применение оружия Нараяна. Затем — Карна-парва, после — Шалья-парва; Храдаправешана (укрытие в озере) и бой на палицах. Затем — Сарасвата-парва, с родословием и достоинствами тиртх; а за нею — ужасающая Сауптика-парва (о ночном избиении).
2c51aed3f672 · published Jun 14, 2026, 5:58:12 AM UTC
Page between verses with
Этот участок перечня охватывает приготовления к войне и саму битву — и в самом его средоточии стоят два события, в которых Господь действует напрямую: Бхагавад-яна — посольство Самого Кришны ради мира, и Бхагавад-гита-парва — божественное наставление, данное Арджуне на поле боя. Кришна Сам идёт послом, являя безмерное смирение Всевышнего ради Своих преданных и ради дхармы; и Он же, став колесничим, изрекает «Гиту» — сердце всего эпоса и всего ведического знания. Здесь же — Санатсуджата-парва, «сокровенное духовное ви́дение», ещё одно средоточие мудрости. Так само оглавление показывает: при всём множестве сражений и героев истинная ось «Махабхараты» — деяния и слово Господа. Падение же Бхишмы, Дроны, Карны и укрытие Дурьодханы в водах подтверждают: никакая мощь не устоит, когда исполняется воля Всевышнего.