Mahabharata
Парва-санграха (Обзор книг) · Verse 1.2.97–102
183 / 3756
Mahabharata · 1.2.97–102
Devanāgarī

द्वितीयं तु सभापर्व बहुवृत्तान्तम् उच्यते ।
सभाक्रिया पाण्डवानां किंकराणां च दर्शनम् ॥
लोकपालसभाख्यानं नारदाद् देवदर्शनात् ।
राजसूयस्य चारम्भो जरासंधवधस् तथा ॥
गिरिव्रजे निरुद्धानां राज्ञां कृष्णेन मोक्षणम् ।
राजसूये ऽर्घसंवादे शिशुपालवधस् तथा ॥
यज्ञे विभूतिं तां दृष्ट्वा दुःखामर्षान्वितस्य च ।
दुर्योधनस्यावहासो भीमेन च सभातले ॥
यत्रास्य मन्युर् उद्भूतो येन द्यूतम् अकारयत् ।
यत्र धर्मसुतं द्यूते शकुनिः कितवो ऽजयत् ॥
यत्र द्यूतार्णवे मग्नान् द्रौपदी नौर् इवार्णवात् ।
तारयाम् आस तांस् तीर्णाञ् ज्ञात्वा दुर्योधनो नृपः ।
पुनर् एव ततो द्यूते समाह्वयत पाण्डवान् ॥

Transliteration (IAST)

dvitīyaṃ tu sabhāparva bahuvṛttāntam ucyate |
sabhākriyā pāṇḍavānāṃ kiṃkarāṇāṃ ca darśanam ||
lokapālasabhākhyānaṃ nāradād devadarśanāt |
rājasūyasya cārambho jarāsaṃdhavadhas tathā ||
girivraje niruddhānāṃ rājñāṃ kṛṣṇena mokṣaṇam |
rājasūye 'rghasaṃvāde śiśupālavadhas tathā ||
yajñe vibhūtiṃ tāṃ dṛṣṭvā duḥkhāmarṣānvitasya ca |
duryodhanasyāvahāso bhīmena ca sabhātale ||
yatrāsya manyur udbhūto yena dyūtam akārayat |
yatra dharmasutaṃ dyūte śakuniḥ kitavo 'jayat ||
yatra dyūtārṇave magnān draupadī naur ivārṇavāt |
tārayām āsa tāṃs tīrṇāñ jñātvā duryodhano nṛpaḥ |
punar eva tato dyūte samāhvayata pāṇḍavān ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
द्वितीयं सभा-पर्व बहु-वृत्तान्तम्dvitīyaṃ sabhā-parva bahu-vṛttāntamвторое — Сабха-парва, обильное событиями
सभा-क्रिया पाण्डवानाम्sabhā-kriyā pāṇḍavānāmвозведение зала собраний Пандавов
किंकराणां दर्शनम्kiṃkarāṇāṃ darśanamявление слуг (вестников Ямы)
लोक-पाल-सभा-आख्यानं नारदात्loka-pāla-sabhā-ākhyānaṃ nāradātрассказ Нарады о чертогах хранителей мира
राजसूयस्य आरम्भःrājasūyasya ārambhaḥначало Раджасуи
जरासंध-वधःjarāsaṃdha-vadhaḥубийство Джарасандхи
गिरिव्रजे निरुद्धानां राज्ञां कृष्णेन मोक्षणम्girivraje niruddhānāṃ rājñāṃ kṛṣṇena mokṣaṇamосвобождение Кришной царей, заточённых в Гиривradже
राजसूये अर्घ-संवादे शिशुपाल-वधःrājasūye argha-saṃvāde śiśupāla-vadhaḥна Раджасуе, при споре об аргхье, — убийство Шишупалы
यज्ञे विभूतिं दृष्ट्वा दुःख-अमर्ष-अन्वितस्यyajñe vibhūtiṃ dṛṣṭvā duḥkha-amarṣa-anvitasyaувидев на жертве (Пандавов) великолепие, охваченный горем и завистью
दुर्योधनस्य अवहासः भीमेन सभा-तलेduryodhanasya avahāsaḥ bhīmena sabhā-taleДурьодхана был осмеян Бхимой в зале собраний
यत्र अस्य मन्युः उद्भूतःyatra asya manyuḥ udbhūtaḥотчего вспыхнул его гнев
येन द्यूतम् अकारयत्yena dyūtam akārayatи он устроил игру в кости
धर्म-सुतं द्यूते शकुनिः कितवः अजयत्dharma-sutaṃ dyūte śakuniḥ kitavaḥ ajayatшулер Шакуни обыграл в кости сына Дхармы (Юдхиштхиру)
द्यूत-अर्णवे मग्नान् द्रौपदी नौः इव अतारयत्dyūta-arṇave magnān draupadī nauḥ iva atārayatДраупади, как ладья, спасла тонувших в пучине игры
पुनः द्यूते समाह्वयत पाण्डवान्punaḥ dyūte samāhvayata pāṇḍavān[Дурьодхана] вновь вызвал Пандавов на игру
Translation

Второе — Сабха-парва, обильное событиями: возведение зала собраний Пандавов и явление слуг (вестников); рассказ Нарады, видевшего богов, о чертогах хранителей мира; начало Раджасуи и убийство Джарасандхи; освобождение Кришной царей, заточённых в Гириврадже; на Раджасуе, при споре об аргхье, — убийство Шишупалы. Увидев на жертвоприношении [Пандавов] такое великолепие, охваченный горем и завистью Дурьодхана был осмеян Бхимой в зале собраний; отчего вспыхнул его гнев, и он устроил игру в кости, в которой шулер Шакуни обыграл сына Дхармы (Юдхиштхиру). Драупади, как ладья, спасла тонувших в пучине игры; и тогда Дурьодхана, [узнав об этом], вновь вызвал Пандавов на игру.

Commentary

В Сабха-парве вновь действует Господь: Кришна освобождает царей, томившихся в темнице Джарасандхи, и Сам сражает Шишупалу, без меры поносившего Его. Здесь же — корень будущей войны: зависть Дурьодханы при виде богатства преданных и роковая игра в кости. И когда Драупади ввергнута в беду, именно она «как ладья спасает тонущих» — а спасает её, как известно из самого сказания, Сам Кришна, явив бесконечную ткань. Так в средоточии бедствия сияет защита Господа: Он оберегает Своих преданных в самый отчаянный час. Зависть же и коварство Кауравов лишь приближают предначертанную расплату.

Version

7ecda2b17b38 · published Jun 14, 2026, 5:58:12 AM UTC

Page between verses with