Mahabharata
Парва-санграха (Обзор книг) · Verse 1.2.84–89
180 / 3756
Mahabharata · 1.2.84–89
Devanāgarī

पाण्डवानां वने घोरे हिडिम्बायाश् च दर्शनम् ।
घटोत्कचस्य चोत्पत्तिर् अत्रैव परिकीर्तिता ॥
अज्ञातचर्या पाण्डूनां वासो ब्राह्मणवेश्मनि ।
बकस्य निधनं चैव नागराणां च विस्मयः ॥
अङ्गारपर्णं निर्जित्य गङ्गाकूले ऽर्जुनस् तदा ।
भ्रातृभिः सहितः सर्वैः पाञ्चालान् अभितो ययौ ॥
तापत्यम् अथ वासिष्ठम् और्वं चाख्यानम् उत्तमम् ।
पञ्चेन्द्राणाम् उपाख्यानम् अत्रैवाद्भुतम् उच्यते ॥
पञ्चानाम् एकपत्नीत्वे विमर्शो द्रुपदस्य च ।
द्रौपद्या देवविहितो विवाहश् चाप्य् अमानुषः ॥
विदुरस्य च संप्राप्तिर् दर्शनं केशवस्य च ।
खाण्डवप्रस्थवासश् च तथा राज्यार्धशासनम् ॥

Transliteration (IAST)

pāṇḍavānāṃ vane ghore hiḍimbāyāś ca darśanam |
ghaṭotkacasya cotpattir atraiva parikīrtitā ||
ajñātacaryā pāṇḍūnāṃ vāso brāhmaṇaveśmani |
bakasya nidhanaṃ caiva nāgarāṇāṃ ca vismayaḥ ||
aṅgāraparṇaṃ nirjitya gaṅgākūle 'rjunas tadā |
bhrātṛbhiḥ sahitaḥ sarvaiḥ pāñcālān abhito yayau ||
tāpatyam atha vāsiṣṭham aurvaṃ cākhyānam uttamam |
pañcendrāṇām upākhyānam atraivādbhutam ucyate ||
pañcānām ekapatnītve vimarśo drupadasya ca |
draupadyā devavihito vivāhaś cāpy amānuṣaḥ ||
vidurasya ca saṃprāptir darśanaṃ keśavasya ca |
khāṇḍavaprasthavāsaś ca tathā rājyārdhaśāsanam ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
पाण्डवानां वने घोरे हिडिम्बायाः दर्शनम्pāṇḍavānāṃ vane ghore hiḍimbāyāḥ darśanamв дремучем лесу — встреча Пандавов с Хидимбой
घटोत्कचस्य च उत्पत्तिःghaṭotkacasya ca utpattiḥи рождение Гхатоткачи
अज्ञात-चर्या पाण्डूनां ब्राह्मण-वेश्मनि वासःajñāta-caryā pāṇḍūnāṃ brāhmaṇa-veśmani vāsaḥтайная жизнь Пандавов в доме брахмана
बकस्य निधनम्bakasya nidhanamубийство (ракшаса) Баки
नागराणां विस्मयःnāgarāṇāṃ vismayaḥизумление горожан
अङ्गारपर्णं निर्जित्य गङ्गा-कूले अर्जुनःaṅgāraparṇaṃ nirjitya gaṅgā-kūle arjunaḥАрджуна, победив (гандхарва) Ангарапарну на берегу Ганги
भ्रातृभिः सहितः पाञ्चालान् अभितो ययौbhrātṛbhiḥ sahitaḥ pāñcālān abhito yayauсо всеми братьями направился к панчалам
तापत्यं वासिष्ठम् और्वम् आख्यानम् उत्तमम्tāpatyaṃ vāsiṣṭham aurvam ākhyānam uttamamпревосходные сказания: Тапатья, Васиштха, Аурва
पञ्च-इन्द्राणाम् उपाख्यानम् अद्भुतम्pañca-indrāṇām upākhyānam adbhutamдивное сказание о пяти Индрах
पञ्चानाम् एक-पत्नीत्वे विमर्शः द्रुपदस्यpañcānām eka-patnītve vimarśaḥ drupadasyaраздумье Друпады о единобрачии пятерых (Драупади как жены пяти)
द्रौपद्याः देव-विहितः विवाहः अमानुषःdraupadyāḥ deva-vihitaḥ vivāhaḥ amānuṣaḥбожественно предопределённый, нечеловеческий брак Драупади
विदुरस्य संप्राप्तिःvidurasya saṃprāptiḥприбытие Видуры
केशवस्य दर्शनम्keśavasya darśanamдаршан Кешавы (Господа Кришны)
खाण्डव-प्रस्थ-वासः राज्य-अर्ध-शासनम्khāṇḍava-prastha-vāsaḥ rājya-ardha-śāsanamпоселение в Кхандавапрастхе и правление половиной царства
Translation

В дремучем лесу — встреча Пандавов с Хидимбой и рождение Гхатоткачи. Тайная жизнь Пандавов в доме брахмана, убийство ракшаса Баки и изумление горожан. Победив гандхарва Ангарапарну на берегу Ганги, Арджуна со всеми братьями направился к панчалам. [Здесь же] — превосходные сказания: Тапатья, Васиштха, Аурва, и дивное сказание о пяти Индрах. [Затем] — раздумье Друпады о том, как пятеро [братьев] берут одну жену, и божественно предопределённый, нечеловеческий брак Драупади. [Затем] — прибытие Видуры и даршан Кешавы (Господа Кришны), поселение в Кхандавапрастхе и правление половиной царства.

Commentary

Среди этих событий — первая встреча Пандавов с Господом Кришной (darśana keśavasya): отныне Он будет их незримым кормчим. Брак Драупади назван «божественно предопределённым и нечеловеческим» (deva-vihita, amānuṣa): сказание о пяти Индрах объясняет, что её союз с пятью братьями — не людское своеволие, а исполнение высшего замысла; Драупади — великая преданная, чья жизнь устроена Господом. Так за внешне необычными событиями стоит божественный промысел, и приход Кришны знаменует начало того водительства, которым Он приведёт Пандавов к торжеству дхармы.

Version

d71915f6e1be · published Jun 14, 2026, 5:58:12 AM UTC

Page between verses with