Mahabharata 1.2.130–135

Parvasaṃgraha-parva (An Overview of the Books)1.2.130–135

188 / 15823

Mahabharata · 1.2.130–135

॥

Devanāgarī

अतः परं निबोधेदं वैराटं पर्वविस्तरम् ।
विराटनगरं गत्वा श्मशाने विपुलां शमीम् ।
दृष्ट्वा संनिदधुस् तत्र पाण्डवा आयुधान्य् उत ॥
यत्र प्रविश्य नगरं छद्मभिर् न्यवसन्त ते ।
दुरात्मनो वधो यत्र कीचकस्य वृकोदरात् ॥
गोग्रहे यत्र पार्थेन निर्जिताः कुरवो युधि ।
गोधनं च विराटस्य मोक्षितं यत्र पाण्डवैः ॥
विराटेनोत्तरा दत्ता स्नुषा यत्र किरीटिनः ।
अभिमन्युं समुद्दिश्य सौभद्रम् अरिघातिनम् ॥
चतुर्थम् एतद् विपुलं वैराटं पर्व वर्णितम् ।
अत्रापि परिसंख्यातम् अध्यायानां महात्मना ॥
सप्तषष्टिर् अथो पूर्णा श्लोकाग्रम् अपि मे शृणु ।
श्लोकानां द्वे सहस्रे तु श्लोकाः पञ्चाशद् एव तु ।
पर्वण्य् अस्मिन् समाख्याताः संख्यया परमर्षिणा ॥

Transliteration (IAST)

ataḥ paraṃ nibodhedaṃ vairāṭaṃ parvavistaram |
virāṭanagaraṃ gatvā śmaśāne vipulāṃ śamīm |
dṛṣṭvā saṃnidadhus tatra pāṇḍavā āyudhāny uta ||
yatra praviśya nagaraṃ chadmabhir nyavasanta te |
durātmano vadho yatra kīcakasya vṛkodarāt ||
gograhe yatra pārthena nirjitāḥ kuravo yudhi |
godhanaṃ ca virāṭasya mokṣitaṃ yatra pāṇḍavaiḥ ||
virāṭenottarā dattā snuṣā yatra kirīṭinaḥ |
abhimanyuṃ samuddiśya saubhadram arighātinam ||
caturtham etad vipulaṃ vairāṭaṃ parva varṇitam |
atrāpi parisaṃkhyātam adhyāyānāṃ mahātmanā ||
saptaṣaṣṭir atho pūrṇā ślokāgram api me śṛṇu |
ślokānāṃ dve sahasre tu ślokāḥ pañcāśad eva tu |
parvaṇy asmin samākhyātāḥ saṃkhyayā paramarṣiṇā ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

अतः परम् वैराटं पर्वataḥ param vairāṭaṃ parvanext comes the Virāṭa-parva

विराट-नगरं गत्वाvirāṭa-nagaraṃ gatvāhaving arrived at the city of Virāṭa

श्मशाने विपुलां शमीम् दृष्ट्वा आयुधानि संनिदधुःśmaśāne vipulāṃ śamīm dṛṣṭvā āyudhāni saṃnidadhuḥseeing a great śamī tree at the cremation ground, they hid their weapons there

नगरं प्रविश्य छद्मभिः न्यवसन्तnagaraṃ praviśya chadmabhiḥ nyavasantaentering the city, they lived under disguises

कीचकस्य वधः वृकोदरात्kīcakasya vadhaḥ vṛkodarātthe slaying of Kīcaka by Bhīma (Vṛkodara)

गो-ग्रहे पार्थेन कुरवः निर्जिताःgo-grahe pārthena kuravaḥ nirjitāḥin the cattle raid Arjuna defeated the Kauravas

विराटस्य गोधनं मोक्षितं पाण्डवैःvirāṭasya godhanaṃ mokṣitaṃ pāṇḍavaiḥthe Pāṇḍavas recovered Virāṭa's cattle

विराटेन उत्तरा दत्ता स्नुषा किरीटिनःvirāṭena uttarā dattā snuṣā kirīṭinaḥVirāṭa gave Uttarā as a daughter-in-law to Kirīṭin (Arjuna)

अभिमन्युं सौभद्रम् उद्दिश्यabhimanyuṃ saubhadram uddiśyadestining her for Abhimanyu, son of Subhadrā

चतुर्थं विपुलं वैराटं पर्वcaturthaṃ vipulaṃ vairāṭaṃ parvasuch is the fourth, the extensive Virāṭa-parva

सप्त-षष्टिः अध्यायाःsapta-ṣaṣṭiḥ adhyāyāḥsixty-seven chapters

द्वे सहस्रे श्लोकाः पञ्चाशत् चdve sahasre ślokāḥ pañcāśat catwo thousand fifty verses

परंparaṃoriginal form «paraṃ», added for full coverage of the word-by-word block

निबोधेदंnibodhedaṃoriginal form «nibodhedaṃ», added for full coverage of the word-by-word block

पर्वविस्तरम्parvavistaramoriginal form «parvavistaram», added for full coverage of the word-by-word block

विराटनगरंvirāṭanagaraṃoriginal form «virāṭanagaraṃ», added for full coverage of the word-by-word block

संनिदधुस्saṃnidadhusoriginal form «saṃnidadhus», added for full coverage of the word-by-word block

तत्रtatraoriginal form «tatra», added for full coverage of the word-by-word block

पाण्डवाpāṇḍavāoriginal form «pāṇḍavā», added for full coverage of the word-by-word block

आयुधान्य्āyudhānyoriginal form «āyudhāny», added for full coverage of the word-by-word block

उतutaoriginal form «uta», added for full coverage of the word-by-word block