Mahabharata
Парва-санграха (Обзор книг) · Verse 1.2.90–95
181 / 3756
Mahabharata · 1.2.90–95
Devanāgarī

नारदस्याज्ञया चैव द्रौपद्याः समयक्रिया ।
सुन्दोपसुन्दयोस् तत्र उपाख्यानं प्रकीर्तितम् ॥
पार्थस्य वनवासश् च उलूप्या पथि संगमः ।
पुण्यतीर्थानुसंयानं बभ्रुवाहनजन्म च ॥
द्वारकायां सुभद्रा च कामयानेन कामिनी ।
वासुदेवस्यानुमते प्राप्ता चैव किरीटिना ॥
हरणं गृह्य संप्राप्ते कृष्णे देवकिनन्दने ।
संप्राप्तिश् चक्रधनुषोः खाण्डवस्य च दाहनम् ॥
अभिमन्योः सुभद्रायां जन्म चोत्तमतेजसः ।
मयस्य मोक्षो ज्वलनाद् भुजंगस्य च मोक्षणम् ।
महर्षेर् मन्दपालस्य शार्ङ्ग्यं तनयसंभवः ॥
इत्य् एतद् आधिपर्वोक्तं प्रथमं बहुविस्तरम् ।
अध्यायानां शते द्वे तु संख्याते परमर्षिणा ।
अष्टादशैव चाध्याया व्यासेनोत्तमतेजसा ॥

Transliteration (IAST)

nāradasyājñayā caiva draupadyāḥ samayakriyā |
sundopasundayos tatra upākhyānaṃ prakīrtitam ||
pārthasya vanavāsaś ca ulūpyā pathi saṃgamaḥ |
puṇyatīrthānusaṃyānaṃ babhruvāhanajanma ca ||
dvārakāyāṃ subhadrā ca kāmayānena kāminī |
vāsudevasyānumate prāptā caiva kirīṭinā ||
haraṇaṃ gṛhya saṃprāpte kṛṣṇe devakinandane |
saṃprāptiś cakradhanuṣoḥ khāṇḍavasya ca dāhanam ||
abhimanyoḥ subhadrāyāṃ janma cottamatejasaḥ |
mayasya mokṣo jvalanād bhujaṃgasya ca mokṣaṇam |
maharṣer mandapālasya śārṅgyaṃ tanayasaṃbhavaḥ ||
ity etad ādhiparvoktaṃ prathamaṃ bahuvistaram |
adhyāyānāṃ śate dve tu saṃkhyāte paramarṣiṇā |
aṣṭādaśaiva cādhyāyā vyāsenottamatejasā ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
नारदस्य आज्ञया द्रौपद्याः समय-क्रियाnāradasya ājñayā draupadyāḥ samaya-kriyāпо велению Нарады — установление уговора о Драупади (череда пребывания у братьев)
सुन्द-उपसुन्दयोः उपाख्यानम्sunda-upasundayoḥ upākhyānamсказание о Сунде и Упасунде
पार्थस्य वन-वासःpārthasya vana-vāsaḥизгнание Партхи (Арджуны) в лес
उलूप्या पथि संगमःulūpyā pathi saṃgamaḥвстреча с Улупи в пути
पुण्य-तीर्थ-अनुसंयानम्puṇya-tīrtha-anusaṃyānamпаломничество по святым тиртхам
बभ्रुवाहन-जन्मbabhruvāhana-janmaрождение Бабхруваханы
द्वारकायां सुभद्रा कामिनीdvārakāyāṃ subhadrā kāminīв Двараке — прекрасная Субхадра
वासुदेवस्य अनुमते किरीटिना प्राप्ताvāsudevasya anumate kirīṭinā prāptāдобыта Кирити (Арджуной) с согласия Васудевы (Кришны)
हरणं गृह्य कृष्णे देवकी-नन्दने संप्राप्तेharaṇaṃ gṛhya kṛṣṇe devakī-nandane saṃprāpteкогда Кришна, сын Деваки, прибыл после умыкания
चक्र-धनुषोः संप्राप्तिःcakra-dhanuṣoḥ saṃprāptiḥобретение диска и лука
खाण्डवस्य दाहनम्khāṇḍavasya dāhanamсожжение леса Кхандава
अभिमन्योः सुभद्रायां जन्म उत्तम-तेजसःabhimanyoḥ subhadrāyāṃ janma uttama-tejasaḥрождение от Субхадры лучезарного Абхиманью
मयस्य ज्वलनात् मोक्षःmayasya jvalanāt mokṣaḥспасение (зодчего) Майи из пламени
भुजंगस्य मोक्षणम्bhujaṃgasya mokṣaṇamспасение змея
महर्षेः मन्दपालस्य शार्ङ्ग्यां तनय-संभवःmaharṣeḥ mandapālasya śārṅgyāṃ tanaya-saṃbhavaḥрождение сыновей у великого мудреца Мандапалы от Шарнги
इति एतत् आदि-पर्व उक्तं प्रथमं बहु-विस्तरम्iti etat ādi-parva uktaṃ prathamaṃ bahu-vistaramтаково первое, обширное Адипарва
अध्यायानां शते द्वे अष्टादश चadhyāyānāṃ śate dve aṣṭādaśa caдвести восемнадцать глав
व्यासेन संख्याते परमर्षिणाvyāsena saṃkhyāte paramarṣiṇāисчислены Вьясой, высшим из мудрецов
Translation

По велению Нарады установлен уговор о Драупади (череда её пребывания у братьев); там же — сказание о Сунде и Упасунде. [Затем] — изгнание Арджуны в лес, встреча с Улупи в пути, паломничество по святым тиртхам и рождение Бабхрувуаханы. В Двараке прекрасную Субхадру Арджуна добыл с согласия Васудевы (Кришны); и когда Кришна, сын Деваки, прибыл вслед за умыканием, [совершилось] обретение диска и лука и сожжение леса Кхандава. [Затем] — рождение от Субхадры лучезарного Абхиманью, спасение зодчего Майи из пламени, спасение змея и рождение сыновей у великого мудреца Мандапалы от Шарнги. Таково обширное первое Адипарва; в нём высшим мудрецом Вьясой исчислено двести восемнадцать глав.

Commentary

И здесь всё устрояется при участии Господа. Субхадру, сестру Кришны, Арджуна берёт в жёны «с согласия Васудевы» — Сам Господь скрепляет родство со Своим преданным. А сожжение леса Кхандава Кришна и Арджуна вершат вместе, и тогда же Арджуна обретает лук Гандива, а Кришна — Свой диск Сударшану. Это явственный знак того, что преданный никогда не действует один: Господь всегда рядом, как соратник и кормчий. Так первая великая парва, при всём обилии событий и сказаний, пронизана присутствием Кришны, ведущего Пандавов; и её стройное деление на двести восемнадцать глав вновь свидетельствует о премудром замысле Вьясы.

Version

7360ce069860 · published Jun 14, 2026, 5:58:12 AM UTC

Page between verses with