अथ प्रस्तावना—
अथास्य प्रतिपाद्यस्य तीर्थं प्रस्तावनोच्यते ।
प्रस्तावनायां तु मुखे नान्दी कार्या शुभावहा ॥
आशीर्नमस्क्रियावस्तुनिर्देशान्यतमान्विता ॥15॥
अष्टाभिर् दशभिर् युक्ता किं वा द्वादशभिः पदैः ॥
चन्द्रनामाङ्किता प्रायो मङ्गलार्थपदोज्ज्वला ।
मङ्गलं चक्रकमलचक्रोरकुमुदादिकम् ॥16॥
तत्राशीरन्विता, यथा ललितमाधवे—
सुररिपुसुदृशांम् उरोजकोकान्
मुखकमलानि च खेदयन् नखण्डः ।
चिरम् अखिलसुहृत् चकोरनन्दी
दिशतु मुकुन्दयशःशशी मुदं वः ॥
नमस्क्रियान्विता, यथा तत्रैव
अष्टौ प्रोक्ष्य दिगङ्गना घनरसैः पत्राङ्कुराणां श्रिया
कुर्वन्मञ्जुलताभरस्य च सदा रामावलीमण्डनम् ।
यः पीने हृदि भानुजाम् अतुलभां चन्द्राकृतिं चोज्ज्वलां
रुन्धानः क्रमते तम् अत्र मुदिरं कृष्णं नमस्कुर्महे ॥
वस्तुनिर्देशान्विता चात्रैव अष्टौ प्रोक्ष्य दिगङ्गना इत्यादिर् एव ।
अष्टपदयुक्ता यथा वीरचरिते प्रथमाङ्के—
अन्तःस्वच्छाय नित्याय देवाय हृतपाप्मने ।
त्यक्तक्रमविभागाय चैतन्यज्योतिषे नमः ॥
atha prastāvanā—
athāsya pratipādyasya tīrthaṁ prastāvanocyate |
prastāvanāyāṁ tu mukhe nāndī kāryā śubhāvahā ||
āśīr-namaskriyā-vastu-nirdeśānyatamānvitā ||15||
aṣṭābhir daśabhir yuktā kiṁ vā dvādaśabhiḥ padaiḥ ||
candranā-māṅkitā prāyo maṅgalārtha-padojjvalā |
maṅgalaṁ cakra-kamala-cakrora-kumudādikam ||16||
tatrāśīr-anvitā, yathā lalita-mādhave—
suraripu-sudṛśāṁm uroja-kokān
mukha-kamalāni ca khedayan nakhaṇḍaḥ |
ciram akhila-suhṛt cakoranandī
diśatu mukunda-yaśaḥ-śaśī mudaṁ vaḥ ||
namaskriyānvitā, yathā tatraiva
aṣṭau prokṣya dig-aṅganā ghana-rasaiḥ patrāṅkurāṇāṁ śriyā
kurvan-mañjulatā-bharasya ca sadā rāmāvalī-maṇḍanam |
yaḥ pīne hṛdi bhānujām atulabhāṁ candrākṛtiṁ cojjvalāṁ
rundhānaḥ kramate tam atra mudiraṁ kṛṣṇaṁ namaskurmahe ||
vastu-nirdeśānvitā cātraiva aṣṭau prokṣya digaṅganā ity-ādir eva |
aṣṭapada-yuktā yathā vīra-carite prathamāṅke—
antaḥ-svacchāya nityāya devāya hṛta-pāpmane |
tyakta-krama-vibhāgāya caitanya-jyotiṣe namaḥ ||
छन्द अज्ञात
Пролог. Вход в излагаемый сюжет называется прологом. В начале пролога следует поместить приносящее благо нанди — с благословением, поклоном или указанием на сюжет; оно состоит из восьми, десяти или двенадцати стоп, обычно отмечено словом «луна» и сияет благими словами; благие слова — «диск», «лотос», «чакора», «ночной лотос» и подобные. Нанди с благословением — как в «Лалита-мадхаве»: «Пусть луна славы Мукунды дарует вам радость — та, что, огорчая уток-грудей и лотосы-лица жён врагов богов, неизменно радует чакор — всех Его друзей». Нанди с поклоном — там же: «Поклоняемся той туче — Кришне, что, окропив ливнем вкуса восемь дев-сторон света, неизменно украшая красотой побегов цепь прекрасных гоп, шествует, удерживая на широкой груди несравненную дочь Солнца, сияющую, как луна». Нанди с указанием сюжета — там же, тот же стих «окропив восемь дев-сторон света…». Нанди из восьми стоп — как в «Вира-чарите», в первом действии: «Поклон свету сознания — вечному Богу, внутри прозрачному, уничтожающему грехи, свободному от деления на последовательность».
9275a4df87c2 · प्रकाशित 24 सित॰ 2026, 5:55:54 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Нанди — благословляющая молитва, которой открывается санскритская пьеса. Во втором стихе игра слов: Кришна подобен туче; «дочь Солнца» — Ямуна, но также и Радха, а «прекрасные гопи» названы словом, которое значит и «ряд волосков». «Вира-чарита» — пьеса Бхавабхути о Раме.