नाटकचन्द्रिका
Nāṭaka-candrikā141रूप गोस्वामी
120 / 206
Linux
पन्ने पलटें
नाटकचन्द्रिका · 141
॥
देवनागरी

अत्र संवृत्तिः—

संवृत्तिः स्वयम् उक्तस्य स्वयम् आच्छादना भवेत् ॥141॥

यथा नवमे—

कृष्णः (वृन्दाम् अवलोक्य) सत्यभामा, मयि कथम् (इत्य् अर्धोक्तेः । नववृन्दा दृशं कूणयति ।)

चन्द्रावली (सखेदं नीचैः) विण्णादं पेम्मगोरवम् ।

कृष्णः (विभाव्य, स्वगतम्) हन्त, कथम् असौ देवी ? भवतु संवरीतुं प्रयतिष्ये । (प्रकाशम्)

सती कथम् असौ भामा देवी नाद्य प्रसीदति ।
निदानम् अविदं सद्यः खिद्यते हृदयं मम ॥

अत्र स्वयम् उक्तस्य सत्यभामेत्य् अस्य शब्दस्य सती कथम् अभामा इत्य् अर्थान्तरेण संवरणात् संवृत्तिः ।

लिप्यंतरण (IAST)

atra saṁvṛttiḥ—

saṁvṛttiḥ svayam uktasya svayam ācchādanā bhavet ||141||

yathā navame—

kṛṣṇaḥ (vṛndām avalokya) satyabhāmā, mayi katham (ity ardhokteḥ | navavṛndā dṛśaṁ kūṇayati |)

candrāvalī (sakhedaṁ nīcaiḥ) viṇṇādaṁ pemma-goravam |

kṛṣṇaḥ (vibhāvya, svagatam) hanta, katham asau devī ? bhavatu saṁvarītuṁ prayatiṣye | (prakāśam)

satī katham asau bhāmā devī nādya prasīdati |
nidānam avidaṁ sadyaḥ khidyate hṛdayaṁ mama ||

atra svayam uktasya satyabhāmety asya śabdasya satī katham abhāmā ity arthāntareṇa saṁvaraṇāt saṁvṛttiḥ |

छन्द अज्ञात

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
संवृत्तिःsaṁvṛttiḥсамвритти —
स्वयम्svayamсамим
उक्तस्यuktasyaсказанного
स्वयम्svayamсамим
आच्छादनाācchādanāсокрытие
भवेत्bhavetбывает
अनुवाद

Самвритти. Сокрытие того, что сам же сказал, — это самвритти («прикрытие»). Как в девятом действии: Кришна (взглянув на Вринду). Сатьябхама, ко мне почему… (Не договорив. Нава-Вринда косит глазами.) Чандравали (с горечью, тихо). Понятно, какая любовь и почтение… Кришна (сообразив, про себя). Ах, так это царица! Постараюсь прикрыть. (Вслух.) «Почему сегодня не смилуется эта добродетельная царица, не гневливая? Я не знаю причины — и сердце моё тотчас болит». Здесь сказанное слово «Сатьябхама» прикрыто другим смыслом — «сати… абхама», «добродетельная… не гневливая»: это самвритти.

संस्करण

a868209658ad · प्रकाशित 24 सित॰ 2026, 5:55:54 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से